“DAĞLAR” SEVDASI  və ya BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ – ZAUR USTAC

zaurustac

 

 

 

 

          “DAĞLAR” SEVDASI   və ya  BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ

                                      (İYİRMİNCİ  YAZI)

 

Salam olsun, çox dəyərli oxucum. Dədə Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubiley tədbirləri çərçivəsində nəşr olunacaq “DAĞLAR” adlı poeziya antologiyası şəklində nəzərdə tutulmuş almanaxın giriş məqalələrindən biri kimi, baş redaktor sözü olaraq qələmə aldığım bu yazı eyni zamanda “Yaradanla baş-başa” adlı kitabıma daxil olan iyirminci yazıdır. Bir daha hamınızı salamlayır  və dağların cəzbində yaranmış sirli-sehrli  söz dünyasına səyahətə dəvət edirəm.

Mənim böyüyüb, boya – başa çatdığım coğrafi ərazi olduqca mülayim iqlimə malik, dağətəyi (Ağdam rayonu, Yusifcanlı kəndi) bölgə olub. Dünyaya gözümü açandan  Günəşin düzənlikdən (Qarqar çayının aşağı axınında, yulğunluqlara qarışıb, qamışlıqlarda itdiyi yerdə,  Ağ göl ərazisində)  al-qırmızı doğub, haramı çöllərinin üzərindən qövs çızaraq keçməklə ilin fəsillərinə görə gah Kirsin, gah Qırxqızın, gah da Murovun arxasında yenə al-qırmızı rəngə boyanıb, batmasını seyr etməklə keçib… Hava çox təmiz və açıq olanda Murovdan sonra daim başı qarlı şiş zirvə görsənirdi.  Bu dağa Ağrı dağı deyirdilər… Kənd ağsaqqallarının dilində Ağrı dağı ilə bağlı belə bir deyim var idi: – “qar Ağrıya düşdüsə, üçcə günə burdadı…” Lap körpəlikdən dağları Günəşin, Ayın evi bilmişəm… Dünyaya sahiblik – ağalıq edən qüdrətli Günəşin, o, olmayanda onu əvəz edən  sirli Ayın evi… İndi Siz dağların əzəmətini təsəvvür edin, bir uşaq düşüncəsində… Dağlar Gecənin gizləndiyi, Gündüzün dincəldiyi müqəddəs bir məkan olub mənim üçün… Dağların yaddaşımda belə dərin iz qoymasının ilk əsas səbəblərindən biri, bəlkə də birincisi – kənd uşaqları bunu yaxşı bilər – qoyun-quzunu axşamüstü örüşdən gətirmək üçün hər axşam  Günəşin batmasını gözlədiyimdən gözlərimin sürəkli dağlarda olmasının və mütəmadi olaraq hər gün eyni mənzərənin təkrar olunmasının da rolu az olmayıb. Əlbətdə, o vaxtlar uzaqda olan dağlar sirli bir qala kimi görsənirdi və uşaqlarla həmişə mübahisə edərdik ora neçə günə gedib çıxmaq olar… Sonra tale elə gətirdi ki, bu sirli –sehrli dağlara sirdaş oldum… Hərbi xidmətimin çox hissəsini 2500 metrdən yüksək olan dağlarda  keçirdim və anladım ki, dağlara uzaqdan, aşağıdan yuxarı baxmaq nə qədər sirli görünürdüsə, indi bu əzəmətli qalaların qoynunda olub, düzlərə yuxarıdan aşağı baxmaq o qədər, bəlkə də ondan min qat dah artıq, zövqverici, eyni zamanda ibrətamizdir… Xüsusi ilə hərdən olur ki, sən zirvədə olanda düzlərlə, yəni aşağıdakılarla sənin arana dümağ lopa-lopa buludlar girir və sən qalırsan buludların üzərində… Aşağıdakılar buludlara aşağıdan yuxarı baxıb orda Göyün – dünyanın  bitiyini sandıqları halda sən o buludların üzərində olub, kaş dünya elə bu buludlarda bitəydi, hal-hazırda onun məndən gizlədiyi, buludların altında qalan bütün günü boş-boş şeylər üstündə didişən, söyüşən, bir-birinin ətini yeyib, qanını içən insanların varlığından  heç xəbərim olmayaydı… Dünya elə bu buludlardan yuxarıdakılardan ibarət olaydı – deyə düşünürsən… Olduğum ən hündür zirvə Qapıcıqdır. Bundan əlavə Murovun, Baba dağın ətəklərində, Balakən, Zaqatala, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxının və digər adını qeyd etmədiyim bölgələrin istər boz, istər yaşıl dağlarında yayda da, qışda da çox olmuşam… Batabatda, Cıdırdüzündə olmuşam… Onu qeyd edim ki, sakit havalı (çovğunsuz) qarlı dağlar heç də yazdakı güllü-çiçəkli dağlardan az cəlbedici olmur, şəxsən mənim üçün daha gözəldir… Bunu söz xatirinə deyil, bir neçə mövsüm ard-arda Batabat yaylağında yaz-yay, payız-qış keşirmiş təcrübəli səyyah kimi qeyd edirəm. Tək Batabat deyil, Salvartısı, Dağdağanı, Əyriqarı, Sisqatarı, Küküdağı (Qogi), Ciciyurdu, Qanlı gölü, Göy gölü və digərləri hamısı bir-birindən səfalı olur, yayda da, qışda da… Mətləbdən uzaqlaşmayaq, bunlar hələ çox sonralar olacaq hadisələr idi və əlbətdəki mən də bunlardan xəbərsiz… 1987-ci ilin yayında yenə ailəvi olaraq Qalaya- Şuşaya getmişdik. İsabulağında, Cıdırdüzündə olduq… Bu bizim Cıdırdüzü ilə son görüşümüz oldu və bir daha dərədə gurhagurla, şırhaşırla,  qıjhaqıjla axan Qarqara yuxarıdan aşağı, amiranə, könül fərahlığı ilə baxa bilmədik…  (Deyirəm, tək Cıdırdüzü deyil, sonralar bunu digər dağlarda da hiss etmişəm. Təmiz dağ havasını sinəyə çəkdikdə qəlbi qəribə fərahlıq hissi, ruhu coşğunluq çuğlayır… Bu hissi dağ olmayan yalnız bircə ərazidə hiss etmişəm Azərbaycanın Rusiya ilə sərhəddində Xaçmazın sonuncu kəndi var, Xanoba – Zümrüxaç. Bir tərəfi meşə, bir tərəfi dəniz çox gözəl havası var, lap dağ havası kimi…) Olsa – olsa bir neçə dəfə körpüdən baxıb, sonra da çevrilib çiynimiz üstündən gözdən itənə qədər arxamızca boylanıb baxa bildik vəssalam… (…və bir də indi təzə-təzə peykdən baxıb, köks ötürmək öyrənmişik…) Bu səfərdən sonra sentyabrda dərs açılanda “Dağlar” –a aid şeir axtarmağa başladım. Əlbətdə, o vaxtlar  indiki kimi hər şeyə maraqlı şagirdlərin sevimli dostu olan, nə lazım olsa bir anın içində tapıb ovcunun içinə qoyan (uşaq və gənclər bu nemətin dəyərini anlamalı və bacardıqca çox faydalanmalıdırlar…) “Google” kimi dostumuz olmadığına görə bu proses bir qədər çəkdi və nəhayət doqquzuncu siniflərin birindən onların gündəlik işlətmədikləri bir kitab – “ IX sinif  Ədəbiyyat Müntəxəbatı ” kitabı tapdım. Bu kitabın Aşıq Ələsgərə aid bölümündə ayrı-ayrı parçalar şəklində müxtəlif nümunələr var idi:

 

Bahar fəsli yaz ayları gələndə
Süsənli sünbüllü lalalı dağlar
Yoxsulu ərbabı şahı gədanı
Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar

*    *     *
Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,
“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.
Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!

Bu iki bəndi elə ilk oxunuşda əzbərlədim desəm, yalan olmaz. Sonralar Ədəbiyyat müəllim Həsən müəllimdən (Allah rəhmət eləsin) bu “aralı”-nın əslində alalı – fərqli , “Xaç” bulaq – ın isə Xoş bulaq olduğunu öyrəndim… Və o gündən bu günə sanki, namaz sözləri kimi gün ərzində – hər gün özümdən asılı olmayaraq dəfələrlə təkrar edirəm… Əgər, bu sətirləri nə vaxtsa məni yaxından tanıyan, yol yoldaşı, otaq yoldaşı olmuş şəxslrdən kimsə oxusa bunu əminliklə təsdiq edəcəklər. Bununla bağlı kiçik bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm:

HAŞİYƏ

Hərbi xidmətdə olanların  “kazarma” – əsgər yataqxanası -haqqında yəqin ki, təsəvvürləri var. Olmayanlar üçün qeyd edim ki, 100- 200 nəfərin birlikdə yaşadığı, hərənin öz çarpayısı (ehtiyac olduqda iki mərtəbəli də olur), dolabı, kətili olan, ayrı-ayrı hissələrdən ibarət, hər iki başında tualet (ayaqyolu və yuyunmaq üçün yer) və digər yardımçı otaqlar nəzərdə tutulmuş böyük bir ev. Ev və sözün əsl mənasında ev. Öz evlərində doğmaca ailə üzvləri ilə yola getməyənlər bu evdə elə yaxşı yola gedirlər ki… İndi deyəcəksiz bütün bunların məsələyə nə dəxli… Əlbətdə, dəxli var. Bu hal digər xidmət yerlərində də olub. Ancaq, BABKM –da oxuduğum vaxt uzun müddət olduğu üçün bu “kazarma”-nı misal çəkmək istədim. Deməli, düz dörd il boyunca sərasər hər gün səhər idmanından sonra (yay, qış fərq etmir) “kazarma”-nın o başından yuyunub, qurulana-qurulana öz çarpayımın yanına gələnədək – o başdan, bu başa –

“Bahar fəsli yaz ayları gələndə
Süsənli sünbüllü lalalı dağlar
Yoxsulu ərbabı şahı gədanı
Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar”

bu bəndi o qədər  demişdim ki, artıq mən :

“Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” – deyən kimi, bir-iki nəfər, –  “…şair yenə başladı…”- deyənləri çıxmaq şərti ilə “kazarma”-da olub öz işləri ilə məşğul olan (üzün qırxan, yaxalıq tikən, daranan)  uşaqların böyük əksəriyyəti  bir ağızdan:  “Süsənli sünbüllü lalalı dağlar” – deyə səsimə səs verirdilər…

Bu vərdişim günü bu gün də dəyişməyib, elə bil əlimə su dəyəndə, dağlar, buz bulaqlar yadıma düşür və sövq-təbii Dədə Ələsgəri, “Dağlar” – ı xatırlayıram və qeyri-ixtiyarı “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” qopur dilimdən… Onu qeyd edim ki, Tuncay bu layihədə fəal iştirak etsə də, “…şair yenə başladı…”- deyənlərdəndir…  Baxmayaraq ki, o da “İbtidada Əlif  Allah”- ı tam əzbər bilir və tez-tez deməyi xoşlayır. Uşaqlıqdan sadəcə Günəşin, Ayın, Gecənin, Gündüzün evi bildiyim Dağların böyüdükcə daha geniş anlam kəsb etdiyini anlamağa başladım. Azərbaycanı qarış-qarış gəzdikcə, dünya haqqında məlumatım artdıqca ölkəmizdə də, dünyanın digər yerlərində də insanların olduqca müxtəlif səbəblərdən, müxtəlif dağları müqəddəs bilib, ziyarətə getdiklərini, qurbanlar kəsdiklərini öyrəndim… Bir vaxtlar qeyri-ixtiyarı, sadəcə nəyə görəsə xoşuma gəldiyi, bir doğmalıq, istilik hiss etdiyim üçün, bəlkə də başqa bir səbəbdən əzbərlədiyim misralar, sonralar oxuduğum və bu gün də yenilərini oxumaqda davam etdiyim dağlar haqqında nümunələr,  daim fikrimi məşğul edir.  Almanaxla tanış olduqca burada toplanmış  fərqli zamanlarda, müxtəlif  statuslu, müxtəlif  yaş qruplarına aid, müxtəlif  nəsillərin nümayəndələri tərəfindən dağlara xitabən qələmə alınmış nümunələri oxuduqca Siz də  bu barədə düşünə bilərsiz… “Dağlar” bizi bir məfhum kimi cəlb edir, yoxsa əksəriyyərin şüuraltı bilincində Tanrının Göydə olması anlayışı yer tutduğundan, dağların da Göyə, Tanrıya daha yaxın olması səbəbi ilə onu qutlaşdırır, Yer üzərində Tanrının təcəllisi səviyyəsinə qədər yüksəldib, tapınağa çevirirk. Yaxud da, gözəgörünməzlik, zatda varolma anlayışlarını qəbul edib, etməməsindən  asılı olmayaraq, insan yardım istəmək, şikayət etmək, tərifləmək istədiyi  yaradanı, güc-qüdrət sahibini görmək istəyir və Yer üzündə görüb, tanıdıqlarından yalnız dağı, dağları bu mərtəbəyə layib bilib onunla eyniləşdirir. Öz yaradanının daim gözünün  önündə- məchul deyi, əlçatan olmasını arzu edir və bu istəyin gücü ilə Tanrını dağların timsalında bir məbud kimi görərək onun varlığın “Dağlar” obrazında reallaşdırır. Bu xüsusda yenə Dədə Ələsgərdən bir misal gətirmək istəyirəm:

“Yoxsulu ərbabı şahı gədanı
Tutmaz bir-birindən alalı dağlar”

Misaldan  göründüyü kimi, bəşər övladına bu günə qədər məlum olan bütün məlumat qaynaqlarının hamısı nəzərə alınmaqla, yalnız və yalnız  Böyük Allaha məxsus olan, onun “Adil” adının hökmlərindən irəli gələn, “ədalətlilik” ,“bərabərlik” prinsiplərini, yəni qarşısındakıları, yaratdıqlarını, bütün mövcudatı bərabər görmək, onları bir-birindən fərqləndirməmək sifətini əsl Haqq Aşığı, xalqımızın mütəfəkkir  oğlu “Dağlar”  obrazının üzərinə proyeksiya edir. Məhz bu xüsusiyyətinə görə Dədə Ələsgərin yaratdığı “Dağlar” obrazı yeganədir və özündən əvvəlkilərdən və sonrakılardan seçilir. Dahi söz ustadının yaratdığı “Dağlar” Adil Allah kimi heç kimi, heç bir xüsusiyyətinə görə bir-birindən fərqləndimir, ayrıseçkilik etmir… Bu minvalla almanaxda da yer almış, bizə məlum olan Miskin Abdala məxsus “Dağlar” adlı ilk nümunədən üzü bəri bu gün də yazılan nümunələrdə  kefimiz kök olanda dağları vəsf edir, şəninə təriflər yağdırır, ələmə qurşananda isə,  özümüz özümüzdən dağlara şikayət edir, dərd-sərimizə onlardan mədət umuruq… Bunu da qeyd etməsəm olmaz… Son vaxtlar nədənsə, dilimdən daha çox:

Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,
“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.
Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!

bu bənd qopur və Dədə Ələsgərin dilindən, özüm üçün dəfələrlə,  dönə-dönə, təkrar edirəm:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

Otuz ildən artıq bir müddətə yuxarıda qeyd etdiyim kimi, gün ərzində dəfələrlə səbəbini bilmədən, qeyri-ixtiyari təkrarladığım misraları indi, Dədə Ələsgərin nələr hiss etdiyini, nələr çəkdiyini bir köynək daha yaxından anlayaraq, xüsusi ilə təklikdə qalanda dönə-dönə, düşünə-düşünə təkrar edirəm:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

Ancaq, neyləmək olar… Ölmək də olmur… Bu dünyanı yaşamaq, çözmək məcburiyyətindəyik… Bu fikir məni o qədər məşğul edir ki,  yenə dağlar qoynunda – Şamıxıda –  olduğum vaxtlarda ölüm haqqında belə kiçik, ancaq, ölümün tam tərifi kimi alınmış bir şeir yazmışam:

ÖLÜM  NƏDİR?

 

Ölüm, ən şirin nemət,

Ən sonuncu diləkdir….

Ölüm, sonuncu fürsət,

Ümidsizə ümiddir….

07.01.2014.   Şamaxı.

Çalışın ölümdən uzaq olun, həyatdan zövq almağa çalışın… Nə olur, olsun yaşamaq gözəldir… Heç bir səbəb onu bilərəkdən sonlandırmağa əsas ola bilməz. Sənin çıxılmaz zənn etdiyin bütün vəziyyətlərin  çıxış qapısı var ki, əslində bu yer həyatını yaxşıya döğru dəyişəcəkb bir dönüş nöqtəsidir…

Odur ki, mən də şalışıram tək qalmayım:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

deməyim.

Tuncay mənə  nə qədər  “…şair yenə başladı…”- desə də, mən elə: “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…”- deməyə davam edim… Allah sənə qəni-qəni rəhmət eləsin, Dədə Ələsgər… Ruhun şad olsun…

Qeyd:

Hal-hazırda mən bu sətirləri yazarkən xəbər yayıldı ki, Dədə Ələsgərin nəvəsi – Ələsgər Ələsgərov vəfat edib. Bu münasibətlə mərhumun yaxınlarına dərin hüzünlə baş sağlığı verir, uca Yaradandan səbr diləyirik. Allah rəhmət eləsin. Ruhu şad olsun…

 

Müəllif: Zaur Ustac.

17.04.2019. Bakı.

 

 

 

 

 

 

Advertisements

ZAUR USTAC – DİLARƏ

DİLARE SQ

 

DİLARƏ

(…SQ-nın pilotu D. Babayevaya ithaf olunur…)

Bizdə atalardan bir məsəl qalıb:

“Aslanın erkəyi, dişisi olmaz”…

Bu yurdun neçə mərd oğlu, qızı var,

Adı anılmalı, anmasaq  olmaz…

*     *     *

Yaradan bəxş edib, bu namı bizə,

Ellərin sultanı, xan Azərbaycan…

Var olsun bu torpaq, yaşasın Vətən,

Anam Azərbaycan, can Azərbaycan…

*     *     *

Dünya yaranandan mayamız belə,

İplikdən əjdaha doğub hanamız…

Lalənin al rəngin yazıb tarixə,

Analar anası, Tomris anamız…

*     *     *

Ruhu, düşüncəsi zəkidən zəki,

Əhsən deyib ellər, qalıb tamaşa…

Necə Nüşabəsi olub bu elin

İsgəndər mat qalıb, edib tamaşa…

*     *     *

Neçə Sarası var, dünya tanıyır,

Əlində qələmi  qılıncdan iti …

Zaman hökmün verib, geriyə dönməz,

İllər axıb gedir itidən iti…

*     *     *

Zaman dəyişsə də dəyişmədik biz,

Xanım-xatın qızlar birər qəhrəman…

Anadan, atadan gördüklərimiz

Tarixdə qalmayıb, yaşayır hər an…

*     *     *

İllər axıb gedir, biz yaşayırıq,

Ruhumuz o ruhdur, qanımız o qan…

Əzəldən dünyanın gərdişi belə,

Sözümün canı var, can Azərbaycan…

*     *     *

İndi “İmarət”-də qonaq  Xan qızı,

-Natəvan pəjmürdə, ruhu pərişan…

Əldən ələ düşüb eli, obası,

İltifat edən yox, yox hal soruşan…

*     *     *

Tarix nələr görüb, nələr öyrədib,

Halı haldan anlar, ariflər bilər…

Aramla süzülür bu çeşmədən nur,

Fitrətdə, mayada qor olan bilər…

*     *     *

Onun yaddaşında neçə Nigar var,

Ley kimi qayadan süzüb düzlərə…

Unutmaq olarmı söylə Həcəri???

Nəbiyə qoşulub, düşüb düzlərə…

*     *     *

Ucadan ucadır şanlı tarixim,

Ruhumun qidası şərəfdi, şandı…

Zamanın fövqündə dayananların,

Anası bircədi,  – Azərbaycandı!!!

*     *     *

Uçmaq arzusuna düşdü, Dilarə…

Ruhu göy göylərin qonağı idi…

Ulduzlar göylərdən gəl-gəl edirdi,

Sonsuz ənginliklər  oylağı idi…

*     *     *

Tanıdı Leylanı, ününü duydu,

Andı Züleyxanı fəxrlə hər an…

Cəhd etdi, çalışdı əzmlə hər gün,

Məqsədi fikrindən çıxmadı bir an…

*     *     *

Uçdu arzusunun qanadlarında,

Sevindi  ilk  uçuş  müjdəsi  ilə…

Taledən, qismətdən razı idi,

Anardı Tanrını “min şükür” ilə…

*     *     *

Fəqət, yarı yolda qaldı arzular,

Axı, quş qanadı çox kövrək olur…

Məni dəstəkləyər  qulaq dostları,

Məncə, tər çiçəklər çox tez də solur…

02. 05. 2018. Bakı.  (08:50)

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

20 N-li Məktəb-liseyin IV sinif şagirdi Tuncay Mustafayev I YER qazanıb.

tuncay salyan

Bakı şəhəri, Yasamal rayonunda yerləşən A. Hüseynzadə adına 20 N-li məltəb-Liseyin IV sinif şagirdi Mustafayev Tuncay (Tuncay Sensey) Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi Salyan rayon Gənclər və İdman İdarəsinin 5 Mart Bədən Tərbiyəsi və İdman Gününə həsr edilmiş yeniyetmələr və azyaşlı yeniyetmələr arasında keçirilən cüdo idman növü üzrə açıq rayon birinciliyində 21 kq çəki dərəcəsində bütün rəqiblərini məğlub edərək kürsünün ən yüksək mərtəbəsinə yüksəlmiş, BİRİNCİ YER qazanmışdır. Tuncayın son uğurları da nəzərə alınaraq Novruz bayramı ərəfəsində qardaş Türkiyə Respublikasında təşkil olunacaq azyaşlı yeniyetmələr arasında cüdo idman növü üzrə açıq birincilikdə ölkəmizi təmsil edəcək balaca pəhləvanların sırasına daxil edilib. Qarşıdakı yarışlarda Tuncaya yeni-yeni uğurlar arzu edir, səfərdən qələbə ilə dönməsini istəyirik. Uğurların bol olsun, Tuncay!!! Üç rəngli şanlı bayrağımız daim başının üstündə dalğalansın!!! Kövrəldiyin anlar ancaq müqəddəs Himnimizi dinləyəndə olsun…

 

47225171_1380326725437230_3373890724486447104_n.jpg

YAZARLAR.AZ

ZAUR USTAC – NƏZMİ ŞAH VƏ YA KƏMALƏDDİN QƏDİM

1394145_274833009366232_2413214000078266013_n

 

NƏZMİ ŞAH VƏ YA KƏMALƏDDİN QƏDİM

(On doqquzuncu yazı)

 

Salam olsun, ey dəyərli insan, əziz və çox hörmətli oxucum. Dünyadakı kəlmələrin sayı qədər uca Yaradana şükürlər olsun ki, yeni bir söhbəti bizə ərmağan etdi. Sizlərlə yeni bir görüş şansı verdi, bizlərə… Bu dəfə işığına yığışıb, hənirtisinə isinəcəyimiz sözün-söhbətin sahibi, səbəbkarı tanınmış söz adamı, sevimli şairimiz sözü də özü kimi qədimi-qayim olan Kəmaləddin Qədimdir. And olsun uca Yaradana ki, mən bu kişini min illərdir tanıyıram (…bəziləri birisi haqqında söhbətə başlayanda deyir ha, mən bu adamı 5-6 ildir filan yerdən tanıyıram, məhz onlar üçün…), ruhum ruhunu, sözüm sözünü, fikrim fikrini tanıyır… Eyni coğrafiyada yaşayıb, eyni havanı uduruq, eyni suyu içirik, eyni dərdi çəkirik…  Yuxarıda əbəs yerə qeyd etmədim ki, sözü də özü kimi qədim. Sözün bu yerində qısa bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm. Ümumiyyətlə hansısa bir məclisdə söz düşəndə, və ya kimsə şəxsən müraciət edib məsləhət istəyəndə  mən həmişə adların insanın həyatında (hətta cansız əşyaların da məsələn kitabın, hər hansı ixtira olunmuş cihazın və s.) mühüm rol oynadığını qeyd edir və xüsusi ilə gənclərə öz övladlarına ad verəndə diqqətli olmağı tövsiyə edirəm. İndi qayıdaq söhbətimizə. Bəli Kəmalədin Qədimin  sözü-söhbəti çox qədim, zəngin və rəngarəng, eyni zamanda zamansız, ümumbəşəri və aktualdır. Bu qədimlik və  kamillik heç də təsadüfi deyil. Bütün mövcudatın bir səbəb və məqsədi olduğu kimi bu göz önündə olan “Qoca palıd”-ın torpağın altında qalan kökləri də var əlbət. Qəhrəmanımızın, böyüyüb boya başa çatdığı coğrafiyaya, mühitə, aldığı təlim-tərbiyəyə, təhsilə, yiyələndiyi  ixtisasa baxaq… Daşıdığı ada, özünə götürdüyi əslindən, nəslindən əsrlərdən bəri süzülüb gələn təxəllüsə baxaq (…bir daha vurğulamaq istəyirəm ya adlar bizi axtarıb tapır, ya biz adlara görə inkişaf edirik-uyğunlaşırıq…) Kəmaləddin Qədimin dünyaya göz açdığı məkan, qədəm basıb yeridiyi torpaq Adəmin keçdiyi, Nuhun endiyi, “Mağara əhlin” uçduğu, Arazın min illərdir bütün bunları sakitcə seyr etdiyi (… suyun lal axanı…), Günəşin yandırıb yaxdığı, amansız şaxtaların dondurduğu bəşəriyyətin və dünya alimlərinin qədim bilib, müqəddəs hesab etdikləri bir yerdir. Mən istənilən şəxsin  xüsusi ilə uşqalıq ilərini – təxminən 6-7 yaşa – məktəbə gedənə qədər hansı mühitdə, necə keçirməyinin, ətrafdakı  yaşlı insanlardan nələr əxz etdiklərinin onun bütün gələcək həyatının tam yarısını formalaşdırdığına əminəm. Əsldən-nəsldən gələnləri bura əlavə etsək, üstəgəl dünyanın mədəniyyətlərin birləşib qovuşduğu, bəlkə də yaranıb paylaşıldığı, Qərbin Şərq üçün qapı hesab etdiyi, Şərqin Qərbə pəncərə bildiyi nöqtəsində yaradıcı şəxsiyyət kimi formalaşdığını göz önünə gətirib, yuxarıda qeyd olunan fikirləri  bir daha həqiqət çırağında şüurun süzgəcindən keçirib əminliklə söhbətimizə davam etmək istəyirəm.

20190306_151045

Sözü-söhbəti qədim söz adamının yazdıqlarına gəlincə, hal-hazırda mənim iki dəfə tam sıfırlanıb  (dağılmış-tam paylanmış), dəfələrlə seyrəldilmiş (ən azı üçdə ikisi paylanmış) kitabxanmda Kəmaləddin Qədimin “Burdan ayrılıq keçib”, “Günahı yazan mələk”, “Yolu ürəyimin üstdə gedirəm” adlı kitabları var. Bunu qeyd etməkdə qəsdim, yəni min illərdir bir-birimizi tanısaq da yazdıqları ilə də kifayət qədər tanışam. Bugünkü söhbətimizi uca Yaradanın izni və yardımı ilə bu yaxınlarda işıq üzü görmüş, yeni olan “Yolu ürəyimin üstdə gedirəm”  adlı kitabının daha doğrusu bu kitaba daxil edilmiş şeirlərinin üzərində qurmağa çalışacam. Söz-söhbət yenə özünü çəkir ad məsələsinin üstünə. Əslində kitabın adı artıq içindəkilər barədə oxucuya kifayət qədər informasiya ötürür (necə deyərlər, “arifə bir işarə bəs eylər”). Sözsüz ki, bu müəllifin ən başlıca uğurudur. Kitaba daxil edilmiş ilk şerin hər bənddə təkrarlanan bir sətrin həmin şeirə başlıq seçilməsi, sonra kitabın üzünə çıxarılması, ad seçilməsi heç də təsadüfi deyil və bu şeirdəki, bu misradakı fikir, qayə demək olar ki, heç yolundan  sapmadan kitabın sonuna qədər davam edir (onu qeyd edim ki, başqa-başqa şeirlərdən ibarət olub, ayrı-ayrı zaman və məkanlarda qələmə alınmış nəzm əsərlərindən ibarət bir kitabda bunu gözləmək elə də asan məsələ olmayıb, hər müəllifə də nəsib olmur ), kitabın sonundakı adsız şeirdə “…yenə səni düşünürəm…” deyən şair, yolun davam etdiyini, axtarışda olduğunu bildirir. Məncə bu arayış haqq aşiqinin ömrü boyu davam edir və hətta belə insanların özləri cismani olaraq həyatda olmadıqları zamanlarda belə, cismən var olan başqaları onların sözlərində haqqı aramağı davam edirlər. Bizim bəxtimiz onda gətirib ki, şairin sağlığında onun sözü haqqında söz demək qismətimiz olub. Hansı məsələ onu qane etmirsə və ya hansı fikirlə razı deyilsə iradları qəbul etməyə və dinləməyə hazırıq. Ümumiyyətlə, düşünürəm ki, bu qəbildən olan yazılarda biz nə qədər çalışsaq da söz sahibinin nə demək istədiyini yüzdəyüz aça bilmirik məhz bu səbəbdəndir ki, kimsə nə vaxtsa üç bəndlik bir şeir yazır, əsrlər boyu digərləri onu anlamağa, anlatmağa çalışır. Rübailəri, bayatıları çözələməyə çalışırıq. Xalı-xalçalarımızdakı naxışları öyrənirik… Yer üzündə müqəddəs amalına doğru addımlayan haqq aşiqi  bu yolda ayağını qoymağa yer tapmır. Onun bu yolu “Bu dərd-Vətəndi”, “Çəkilər Tanrının verdiyi cəza”,”Axirətin bayram olsun”,”Məddah”,”Mənə də Vətən verin”,”İllər yorğunu qadın”,”Gedirəm, dur yola sal”, “Ölürsəm…,” misrası ilə başlayan adsız şeirlərində ümidləndiyi enişli,ümidsizliyə qapıldığı  yoxuşlu dağlardan, qəfil haqlamış yaz yağışnda islanıb yuyunduğu, ruhu arındırıb, qəlbi fərahlandıran yamaclardan, buz bulaqlarından içib rahatlıq tapdığı yaylaqlardan, pis fikirləri dondurub yox edən qarlı-şaxtalı düzlərdən keçir. Alatoranda sanki, göyüzündən asılmış kimi görsənən sağda, solda sıralanmış leylək yuvalarının arasından keçən bu yol sonda öz xeyməsinə çatır. Cism məkanı qəbul edib rahatlıq tapsa da,  ruh dincəlmir,  zamana – məkana sığımır. Aramaqda, düşünməkdə davam edir. Məhz bu arayış yaşadır insanı, söz adamını. Aramaqda davam edin. Ata sözlərinin əhəmiyyəti böyükdür: “Axtaran tapar”

20190306_151318

“Yolu ürəyimin üstdə gedirəm”  kitabındakı şeirləri oxuduqca, yuxarıda qeyd etdiyim kimi, şeirlər müxtəlif adlarla adlandırılmasına və adsız olaraq sıralanmasına baxmayaraq, ilk misradan sonadək sözün əsl mənasında ayağımız yerə dəymədən şairin fikir dünyasının yaratdığı çəkisizlik şəraitinə düşür, necə deyərlər əlimiz-ayağımız yerdən-göydən üzülür, sanki, ruh kimi söz dünyasının ənginliklərində süzürük… Bu boyda (…əlbətdə nisbi olaraq…) dünyada nəinki ayağını qoymağa bir qarış yer tapmayan , hətta baş barmağının  ucunda  belə gəzməyə hazır  olsa da, fəqət Yer üzündə belə bir nöqtə olmadığından yox olan varları yüklənib, varmış kimi görsənən əslində yox olan yoxluqda bizi öz ardınca səyahətə aparır. Şairin ayaq izlərinə basaraq addımladığımız bu yolda nələri görmürük, İlahi??? Film kimi seyr etdiyimiz səhnələrdə yayın istisində, qışın soyuğunda azyaşlı pinəçi uşağın gün ərzində qazandığı qəpik-quruşla, polisi, dilənçini, dönərçini, aptekçini, sonda qoca gülsatanı və nəhayət məhəllə dükançısını sevindirdikdən sonra üzündəki xüsusi nəşə ilə qaça-qaça evlərinə girib anasını da necə sevindirdiyini görürük. Ancaq, yolun o biri tərəfində müştərisindən indicə bir milyon ödəniş alıb, onu gözləyən borclu olduğu iş ortaqlarına yüz min, iki yüz min, beş yüz min elə ordaca paylayıb, çatmayan ortağına utana-utana, and-aman edə-edə iki yüzü uzadıb sən Allah bir az səbr et indi gətirəcəklər onda verərəm deyib, on dəqiqə ərzində üç başqa-başqa yeniyetmə  varlı dayı ovçusundan gələn zənglərə hə canım, hə balam, deyə-deyə cavablarla razı salıb, fırladan  yaşı altmışı çoxdan keçmiş, artıq nəfdən yaşayan  adı milyonçu iş adamı, digər tərəfdə bu iş adamının pullu xala ovuna çıxmış yeniyetmə ilə mazaqlaşan  halalca zövcəsinin səsi deyib gülsə də üzündəki, gözündəki kədər… Bu yolla getdikcə sanki, gah doxsanıncı illərdən əvvəlki dünyanın insanları, gah da müasirlərimizlə rastlaşırıq… Heç nəyi olmayıb, kasadlıq içində xoşbəxt olan insanlar və hər şeyi olub, boluq içində  bədbəxt, kədərli görünən insanlar keçir gözümüz önündən… Kəmaləddin Qədim sözünün qüdrəti ondadır ki, bu görüşlər lokal, məhəlli xarakter daşımır. Bu fikirlər necə ki, Suriya, Livan, və s. Şərq ölkələrinə aiddir, Böyük  Britaniya, Fransa və başqa irəlidə olduğu söylənlən bu kimi Qərb ölkələrinə də şamil etmək olar. Yəni insan dünyanın harasında olursa olsun, insandır və şairin qaldırdığı problemlər hər yanda mövcuddur. Sanki, dünya insanının dünyadan əli üzülüb, sadəcə oturub sonun çatmasını, cənabi Əzrailin zühurunu gözləyirlər… Belə götürəndə yəni insan vətəndə vətənsiz, dünyada dünyasız qalıb və bunun yeganə günahkarı da məhz insan özüdür. Şairin bütün kitab boyu demək istədiyini qısa şəkildə  şəxsən mən özüm üçün belə ümumiləşdirirəm.

Kəmaləddin Qədim sözünün gücü yuxarıda qeyd etdiyimiz mənbələrdən əlavə, sözsüz ki, onun yaşadığı zamanın iki əsrin ən keşməkeşli kəsmlərindən keçməsi ilə əlaqəli ola bilər. Hər halda bu qeyd etdiklərimiz bizim mülahizələr və tamamilə subyektiv fikirdir. Ancaq, bütün bunlarla belə bizim və sizin nə düşünməyimizdən asılı olmayaraq, Nizami sözü nə qədər nizamlı, Dədə  sözü nə qədər ürfanidirsə, Vurğun sözü nə qədər Azərbaycana vurğunluqdan qaynaqlanırsa, Kəmaləddin Qədim sözü də o qədər qədim və düşündürücüdür. Xüsusi ilə indi yazan yoxdur deyib, nümunə gəzən  gənclərə tövsiyəm odur ki, Kəmaləddin Qədimi oxuyanların hamısı ondan razıdır. Baxmayaraq ki, ondan razı olanlar bir-birlərindən narazıdırlar.

Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün dərin təşəkkürlərimi bildirir, uca Yaradanın dünyanın bəzəyi olan insana bəxş etdiyi ən dəyərli nemət olan zamanınız bu sətirləri oxumağa həsr etdiyinizə görə minnətdar olduğumu nəzərinizə çatdırır, qarşınızda baş əyirəm. Var olasız. Yeni-yeni görüşlər ümidi ilə. Hələlik.

08.03.2019-cu il . Bakı.

Müəllif: Zaur Ustac
© Zaur USTAC,2019. Bakı.

 

 

ZAUR USTAC “TUNCAYA” ŞEİRİ ŞAİRƏ TELLİ SƏNƏM BORÇALININ İFASINDA

ZAUR USTAC “TUNCAYA” ŞEİRİ ŞAİRƏ TELLİ SƏNƏM BORÇALININ İFASINDA:

16603101_1007351236064682_5282971167637880071_n

 

YAZARLAR.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

“ÜÇ KÖLGƏNİN MÜBARİZƏSİ”- Xocalı Şəhidlərinə İtihaf olunur- Sadiq Qarayev.

xocali

B.ü.f.d, dosent.,   AYB və Rusiya Yazıçılar İttifaqının üzvü Sadıq  Qurban oğlu  Qarayev

ÜÇ KÖGƏNİN MÜBARİZƏSİ.

Xocalı Şəhidlərinə İtihaf olunur

Kresloda əyləşib, televizora baxırdı. Əlindəki pultla kanalları teztez dəyişirdi. Görünən o idi ki, fikri başqa yerdədir. Odur ki, heç bir veriliş

diqqətini cəlb edə bilmirdi. Üzbəüz divanda əyləşmiş, dolu bədənli, keçəl,

göygöz, badımcan burun şəxsə üzünü tutub dedi:

– Vaçiq, səncə, Andrey Şvats Süleymanı tapa biləcək?

Qarşısında oturan, səksənə yaxın yaşı olan, qalın, tüklü qaşları, girdə,

çuxura düşmüş hiyləgər gözləri, almacıq sümükləri və burnu donqar, seyrək saçını və uzun saqqalını qara rəngləmiş şəxsin, neçənci dəfəydi verdiyi

eyni sualdan bezmişdi. Ancaq qorxudan və tamahdan həmişə inandırıcı

arqumentlərlə, fərziyyələrlə onu sakitləşdirməyə çalışırdı. Bu dəfə də elə

etdi. Özünü sakit, əmin göstərərək, gülümsəyib dedi:

– Cənab Davudyan, Şvatsın başqa çıxış yolu yoxdur. O, bacısını tapmaq üçün mütləq Süleymanla görüşməlidir. Ancaq Süleymanı tapmaq

üçün mütləq ona yaxın birini ələ almalıdır.

Davudyan özünə toxtaxlıq verərək, gülümsədi:

– Bunun üçün Andrey Şvatsa nə etməli olduğunu izah etmişəm. O, çox

peşəkar yetişib. Əminəm ki, Süleymanın axırına çıxacaq. Necə ki, Sergeyi

öldürdü, anasına olan haqsızlıqları ona bağışlamadı. Bacısının oğurlanıb,

uzun illər ondan ayrı qalmasını və istifadə edilməsini də Süleymana bağışlamayacaq. Mən Şvatsa inanıram.

Vaçiq bic-bic gülərək dedi:

– Bəzən tüklərin geri qatlanıb ətə batması çox pis olur. Süleyman hiyləgərdir, eyni zamanda qarşılaşdığı insanlara çox güclü təsir etmək, ələ

almaq qabiliyyəti var. Etiraf edək ki, o, insanların “mən”ini ələ almaqda

ustadır. Ən vacibi də odur ki, son qarşılaşmada heç bir itki verməyib. Sergeyi mat edib, siz isə pat vəziyyətindəsiz.

Onun bu sözləri Davudyanın xoşuna gəlmədi. Noranı çağırıb çay istədi. Sonra üz-gözünü turşudub, əlini saqqalına çəkib dedi:

– Əsl şahlar pat olmağı deyil, ölməyi seçərlər. Mən hələ məğlub olmamışam. Markosla Orantı nəzərdə tutursansa, biri şöhrətpərəstliyin, digəri

isə tamahın deşik gəmilərində boğuldular. Şöhrət və tamah insanın əcəl

beşiyidir. Mən bunu onların hər ikisinə dəfələrlə demişdim.

Vaçiq Arsen Davudyana qulaq asdıqca az qala gülməyi tuturdu. Öz

adını başqasına qoymaq qabiliyyəti vardı Davudyanda. Ancaq Vaçiqi qoca

Davudyanın fikirləri deyil, pulları, qara ticarət əlaqələri maraqlandırırdı.

O, söhbəti dəyişdi:

– Sizə qulaq asmayanlar uduzarlar. Sizin böyük təcrübəniz həmişə öz

sözünü deyir. Həm də sizdə uzaqgörənlik və hadisələrin gedişini düzgün

proqnozlaşdırmaq qabiliyyəti var.

Arsenin kefi yenə açıldı. Özü haqqında deyilən təriflər həmişə onun

xoşuna gəlmişdi. Bəzən özünə də qəribə gəlirdi ki, nə üçün tərifdən belə

zövq alır. Arsen Davudyan bu söhbətin uzadılmasını istəmədi:

– Nə etdiz? Uşaqları tapa bildiz? Mən fransızlara söz vermişəm, pullarını da almışam. İki gün vaxtımız qalıb.

Nora çayları gətirdi. Arsen çaydan bir qurtum içib, gülümsəyərək Noraya dedi:

– Həmişəki kimi, ətirli, gözəl çay dəmləmisən. Tanrı dərgahında xoşbəxtlik qanadları ilə Cənnətə gedəcəksən. Sən pak qəlblisən.

Arsenin bu cür nəvazişli, dindarsayağı sözlərinə qulaqları alışmış Nora

qızardı, gülümsəyərək razılıq əlaməti kimi başını yelləyib dedi:

– Tanrı sizi qorusun. Sizin sayənizdə çox şeylər dərk etdim. İnancıma,

əqidəmə və biliklərimə görə sizə borcluyam.

Arsen yenə saqqalına tumar çəkdi:

– Tanrı bəndəsinə ürəkdən xidmət etmək, ən şirin dualar qədər dəyərlidir. Biz hamımız Tanrının aciz və dəyişkən bəndələriyik. Tanrı isə dəyişməzdir. Onun qüdrəti sabitliyində və dəyişməzliyindədir. Gedin dincəlin,

istəsəz, yatın. Lazım olsa, Karapet qulluq edər. O, yenə kitab oxuyur?

– Bəli, mətbəxdə oturub oxuyur. – Nora cavab verdi.

– Saat birdir. Siz gedin dincəlin. Bu gün də çox yorulmusuz – Arsen

Davudyan qayğıkeş və mülayim səslə dedi.

Nora gülümsədi, Arsenə Tanrıdan dua edə-edə otaqdan çıxdı.

– Hə, danışmışıq, sabah həll edəcəyik. – Vaçiq də çayından bir qurtum

içdi. – Ancaq işlər getdikcə çətinləşir. Orqan tapmaq müşkülə çevrilib. İnsanlar, elə bil, dəyişilib. Qəzada və ya başqa səbəbdən ölən sağlam adamların yaxınları onların orqanlarını vermək istəmirlər. Dilə tutmaq, pul təklifi və s. metodlar işə yaramır. Ümid qalır kasıblara. Onlar könüllü satırlar.

Bir də əsgərlər əsas mənbədir. Bəzən özünü vuran, ya ağır xəstələnən əsgər

olanda bizim şəbəkənin həkimləri sevinirlər. Uşaq orqanı əldə etmək isə

lap çətinləşib. Düzdür, satmaq istəyən kasıblar çoxdur. Ancaq ər arvaddan,

arvad da ərdən qorxur. Ya da hər ikisi bu işin üstünün açılmasından qorxurlar. Əksəriyyəti xaricə getmək, orada şərait qurmaq, digər övladlarını xoşbəxt etmək üçün birini qurban verirlər. Necə ki, qağayılar nəsli saxlamaq

üçün bir neçə balanı sinələri ilə yerə sıxaraq öldürürlər. Uşaq orqanları

üçün əsas mənbəmiz internatlar, uşaq evləri və Dağlıq Qarabağda yaşayan

sakinlərdir. Heyif deyildi müharibə vaxtı? Azərbaycanlı əsirlərdən hər cür

yaşda olan, istənilən orqanı havayı əldə edirdik. Öz yaralı, yeni ölmüş əsgərlərimizdən də həmçinin.

– Bacarıqlı insanlar pul qazanan vaxtlar, sən azərbaycanlı əsirləri bişirtdirib öz həmyerlilərinə yedirdirdin. – Vaçiqə diqqətlə qulaq asan Davudyan istehza ilə ona baxdı. – Təsəvvür edirsən, nə qədər pul itirirdin?

Bir sağlam insanın daxili orqanlarını satmaqla bir naxır dana alıb, o əsirləri

aylarla yedizdirə bilərdin.

Vaçiq təəssüf ifadə edən, insanlıq cizgilərindən uzaq mahiyyətli simasını bir az da turşudub, öz-özünü danlayırmış kimi gileyləndi:

– Doğrudan, müharibələr insanların ağlını, gələcəyə baxışlarını və

səbr durnalarını çaşdırıb, qarışdırır. Mən sizi, daha doğrusu, Orant Harutunyanı tanıyana qədər nadan olmuşam. Əlimdəki əsirlərin necə dəyərli

olduğunu qanmamışam. Sanki, dollarları yandırıb, ocaq qalamışam. Çox

heyif. Ancaq qisas düşünmüşəm. Siz təsəvvür edirsiz, neçə gün ac qalan

ata doyunca ət yeyir, hətta ona siqaret də veririk, zarafatlaşırıq. Elə zənn

edir ki, daha dostlaşdıq, işgəncələrə son qoyuldu. Onun gözlərindəki ümid

xortlamış meyit kimi həyata yenidən atılmaq istəyir. Bu vaxt yediyi ətin,

yeniyetmə oğlunun əzalarından hazırlandığını bilir. Xortlamış ümidlərin

yenidən məzara cumub, öz üstünü sürətlə torpaqlaması səhnəsini özünə

nifrət və ağlın ruhdan kənar yas rəqsləri əvəz edir. Bunları o gözlərdə,

simalarda müşahidə etmək necə də müdhiş zövq verir insana. Ancaq bu

zövqlər keçicidir. O yeniyetmənin sağlam orqanları vardı. İnsanlarda təsadüfən rast gəlinən dörd keyfiyyətli böyrəyi də vardı. Kaş ki, yenidən

müharibə olaydı.

Arsen Davudyan gülümsədi:

– Burada və dünyanın başqa yerlərində, xüsusilə Yaxın Şərqdə, Əfqanıstanda, Hindistanda, Şərqi Asiyada, Afrikada, Cənubi Amerikada müharibələr labüddür. Əvvəla, dünyanın, bəşəriyyətin müharibə enerjisinə ehtiyacı var. Azərbaycanlı alim Tusinin Orantla Markosun faciələrinə səbəb

olmuş elmi nəzəriyyəsində müharibələrin qaçılmaz olduğu düzgün izah

edilmişdi. Sən, yəqin ki, onu oxumamısan?

Vaçiq başını bulayıb, “Xeyr”, – dedi.

– Bilirəm oxumamısan. Sənə həmişə deyirəm oxu, boş vaxtlarını

əylənəcələrə sərf etmə. Bekarçılıq, avaraçılıq əqli və ruhu xəstələndirir.

Nə isə, o gənc alim müharibələr haqqında danışarkən bir neçə məsələni

unudub.

Vaçiq acıqla dedi:

– Yəqin, uşaqdır, nə dediyini özü də qanmayıb. Həm də müsəlmandır.

Onlar söz güləşdirməkdən, mənaları yelləncəyə mindirib, başları hərlənənə

qədər yelləməkdən başqa bir şey bilmirlər. Ya da ki, min ildən çoxdur ki,

namazı necə qılmaq haqda hamılıqla razılığa gələ bilməyiblər.

Arsen Davudyan qaşqabağını tökdü, saqqalını sağ əlinin barmaqları

ilə darayaraq dedi:

– Dayan! Mən sənə bir-iki şey deyim, həmişə yadında saxla: Birinci,

heç bir xalqın gerçək milli lideri yoxdur. Olsa da, onu yaşatmazlar. Hər

şey kapital qazanmağa hesablanıb. Bizimkilər Qarabağda tanka minib, şəkil çəkdirib, nə etdilər? Hakimiyyətə gəldilər. Heç başqa yolları da yox

idi. Onlara bu işdə rol verənlər, əvvəl piyada kimi cərgəyə düzüb, sonra

vəzir etdilər. İkinci, maddi zənginlik mənəvi çəkisizlik mahiyyətli olduğu üçün kasıb kütlənin başına fırlanmağa məhkumdur. Yəni zəngin olmaq

istəyirsənsə, mənəvi çəkisizliyi qəbul etməli, kütlələrin başına hər hansı

mələk donunda fırlanmalısan. Üçüncü, tarix boyu həqiqəti tapmağa zəka,

söyləməyə cəsarət lazım olub. Doğrunu söyləmək, ədalətin yanında olub

gücə qarşı çıxmaq deməkdir. Çünki güc həmişə ədalətsiz olub. Gücün nüvəsində hakimiyyət və mülkiyyət dayandığından ədalətli toplana bilməz.

Toplananlar da heç vaxt cəmə bərabər olmur. Çünki toplananlar çoxluğa

aid olub, ayrılıqda ədalət məzmunludur. Məsələn, topladığın o böyrəklər

öz sahiblərində olanda ədalətli, səndə cəmləşəndə başqa məzmunda olurlar. Bizim dövlət kimi də ən böyük problemimiz, torpaq toplamaq arzusudur. Başa düşmürük ki, cəm ədalətsiz olacaq, dünya qəbul etməyəcək. Sən

özün zəkalı və cəsarətli olacaqsansa, güclü olmaqdan əl çəkməlisən. Vəzir

olmaq istəyirsənsə, piyada kimi cərgəyə düzül, güclünün əli ilə addım-addım irəlilə və indiki vəzirin vurulmasını gözlə. Çalış piyada ol ki, çox şeyə

çevrilmək şansın olsun. Dördüncü, hər bir xalqın nüvəsini, mahiyyətini,

mənəvi çəkisini kasıb kütlə təşkil edir. Maddi zənginlər reallıqdan uzaqlaşmış, çəkisiz, mənfi azlıqlardır. Əslində, zənginlərin xalq mənsubiyyəti

yoxdur. Sən zəngin olmaq istəsən, xalqı, mənəviyyatı, reallığı unutmalısan. Tam sərbəst, çəkisiz, boş qayğılardan uzaq olmalısan. Millət, qeyrət, dövlət və sairə kimi mənasız, tikanlı çəpərlər təbiətən azad ruhunu əsir kimi saxlayarsa, sərvət və hakimiyyət səndən uzaq düşər. Nəhayət, beşinci, Azərbaycanda olan hadisələrin inkişaf dinamikasını, gələcək

mənzərəsini dəqiq görməlisən. Azərbaycanlıları yaxşı tanımalısan. Bunu

edə bilməsən, Ermənistanda hakimiyət və mülkiyyət yiyəsi ola bilməyəcəksən. Sənin azərbaycanlılar və türklər haqqında təsəvvürlərin yanlışdır.

Türklər vaxtında Şərqdən Qərbə gəlməsəydilər, İslam dayaqları təkcə ərəb

xarakterində və davranış tərzinin mahiyyətində qalsaydı, tez çürüyəcəkdi.

Mən Misirdə çox şeylər görmüşəm. İslamı qəbul edən hər bir xalqın, bu

dinin yaşamasında öz töhvəsi var. Ancaq türklərin xarakteri, milli, psixoloji, əqli, başlıcası isə insani və cəsurluq xüsusiyyətləri İslama uzunömürlü

və sarsılmaz sütunlar yaradıb. Türklərin ən qorxulu cəhəti hökm etmək,

özlərini üstün bilib əyilməmək xüsusiyyətləridir ki, bu da onların böyük

imperiyalar qurucuları olmasından irəli gəlir. Dünyanın gözü qarşısında

Konstontinopolu İstanbul edib, gerçəklik kimi yaşadırlar. İstanbul türklərin əbədi qələbə bayrağıdır. Keçək Azərbaycana. Azərbaycanlılar regionda, deyərdim ki, dünyada çox fərqli və unikal xalqdırlar. Onlar da türkdilli

xalqdırlar. Ancaq zaman-zaman məxsusiləşmiş, bir sıra yeni xüsusiyyətlər

qazanmışlar.

– Azərbaycanlı, türk – bunlar eyni millət deyil? – Arsenə diqqətlə qulaq asan Vaçiq soruşdu.

Arsen Davudyan televizoru söndürüb, pultu kənara qoydu:

– Həm hə, həm də yox. Xalqların indiki tarixindən geriyə getməyə

başlasaq, birləşmələr meydana çıxacaq. Yaxın xalqlar daha tez birləşəcək,

iki qardaş bir atada birləşən kimi. Sonra nisbətən uzaq qohum xalqlar bir-

ləşəcək, əmioğlular babada birləşən kimi. Nəhayət, bütün xalqlar ya meymunda, ya da Adəm və Həvvada birləşəcəklər. Azərbaycanlılar və türklər

atada birləşən xalqlardır, yəni qardaşdırlar və ya eyni gövdədə birləşən budaqdırlar. Bir nəhəng ağac xatırla, budaqları nə qədər oxşar və fərqlidirsə,

azərbaycanlı və türk də elədir.

Vaçiq sağ əlinin şəhadət barmağını gicgahına dayayıb, düşüncəli halda

dedi:

– Dünya qloballaşır. Kompüter əsri, televiziya və sairə, xalqları, millətləri yenidən birləşdirmir? Belə getsə və ya bu proses sürətlənsə, xalqlar ayrıldıqları kimi, yenidən birləşib Adəm və Həvvaya çatmayacaq? Və

yaxud meymunlaşmayacaq?

Arsen Davudyan astadan güldü, sonra zarafatlaşdı:

– Sən cavansan, bəlkə, meymunlaşdın. Mənim vaxtıma az qalıb,

o günləri görmərəm. Qulaq as, azərbaycanlılardan danışım sənə. Onları gözündə heç vaxt kiçiltmə. Azərbaycanlıların proqnozlaşdırıla bilinməyən milli həmrəylik, bir yumruq olub gözlənilməz zərbə vurmaq

kimi möhtəşəm gücləri var. Bunun qorxusundan rusdan əl çəkə bilmirik. Türklərdə olan bütün keyfiyyətlər, demək olar ki, azərbaycanlılarda

da var. Ancaq bunlar daha təhlükəlidirlər. Təbiətləri onları ağır, müdrik

və zəkalı yetişdirib. Azərbaycanlılarda olan təmkin və tükü tükdən seçmək bacarığına yəhudilər, kombinasiyalar qurmağa ingilislər, cəsarətə

ruslar, dəqiqliyə almanlar, ağla yaponlar, işgüzarlığa isə çinlilər həsəd

apara bilərlər…

– Torpaqlarına isə biz həsəd aparırıq – Vaçiq seyrək dişlərini ağardıb,

gülərək dedi.

– Biz yox, bizim dar düşüncəli piyada vəzirlərimiz. – Arsen Davudyan

da gülməyə başladı. – Bax bu azərbaycanlılar bu cür xalqdılar. Onlarda elə

potensial, sıxılmış çoxrəngli enerji var ki, regionun elm mərkəzi, türkçülüyün və İslam dəyərlərinin paytaxtı olacaqlar. Bunun üçün təbii sərvətləri,

müasir və dinamik dövlətləri də var. Bizim bədbəxtlər onlarla dost olmaq,

neftindən, qazından istifadə etmək əvəzinə, gedib dağı-daşı tutub, ac qarına çiçək qoxlayırlar. Bağırsaqlarının qurultusundan qürur quşları bir yerdə

qonub qala bilmir. Gürcüstan bizdən ağıllıdır. Qardaş deyib, kəmərləri qucaqlayıb. O kəmərlərə görə nə qədər pul alacaqdıq. Bakıda mağazalarımız,

restoranlarımız, evlərimiz olacaqdı. Adam balası kimi yaşayacaqdıq. Bir-iki piyada vəzirlərdən ötrü, erməni xalqı Bakıda öz restoranlarında, obyektlərində gecə pul sayıb, evə aparmaq əvəzinə, səngərdə qorxudan əsə-əsə

guya torpaq qoruyur. Bakıdakı torpaq qiymətlidir, yoxsa o dağlardakı? Nə

qədər uduzmuşuq, o qədər gələcək nəsildən tüpürcək yeyəcəyik…

– Bütün bunların şəxsən bizim işə dəxli var? – Vaçiq soruşdu.

– Mən xalqın keşişi kimi belə düşünürəm. Həm də bu, sənə bir vəsiyyətdir, etdim. Yadında saxlayıb nəzərə alsan, faydası olar. O ki, qaldı

işimizə, bir az əvvəl dedim, dünyada qlobal iqtisadi böhranlar dövrüdür.

İqtisadi böhranlar orqan, insan alveri, narkotik və silah satışlarında yaranan çətinliklərdən, problemlərdən başlayır. Sonra ədəbaz və sözəbaxan

siyasətçilər səhər quşları kimi oxumağa başlayır. Daha sonra görünməz,

ağır kapital yiyələri qoç döyüşdürməyə – müharibəyə başlamaq üçün siyasətçilərə tapşırıq verirlər. Müharibələr silah satışını, narkotik ticarəti,

orqan alverini və sairə böhrana səbəb olmuş qara bazarı dirçəldir. Kapital

sahiblərinin işi xod gedir. Enerji resursları və təbii sərvətlərə nəzarətdə

ziddiyyətlər, narazılıqlar isə çox dinamikdir, hər an dəyişir və böhran yaratmağa səbəb olur. Əgər qara bazarda böhran və təbii sərvətlərə nəzarətdə narazılıqlar üst-üstə düşərsə, rezonans yaranır, müharibələr, üsyanlar,

vətəndaş müharibələri, dövlət cevrilişləri qaçılmaz olur. Təbii ki, böyük və

oturuşmuş dövlətlər, mütərəqqi xalqlar zərurət kimi ortaya çıxan müharibələri digər zəif dövlətlərin üstünə itələyir. Elə bil, yağış yağırsa, çətiri öz

başlarına tuturlar. Ya da göydən düşən daşın altına bizim kimi xalqların

başını verirlər.

Nora otağa daxil oldu. Gözlərini ovuşdura-ovuşdura soruşdu:

– Çay gətirim?

– Niyə yatmadın, qızım? Baxıram rəngin qaçıb. Xəstəsən, yoxsa nədənsə narahatsan? – Arsen Davudyan nəvazişlə soruşdu.

Nora Terizyan çəkinə-çəkinə dedi:

– Yatmışdım. Yuxu gördüm, oyandım.

– Yəqin, yuxuda qorxmusan. Söylə görüm, nə görmüsən? Düzdür, mən

yuxulara inanmıram, amma maraqlıdır. Həm də söyləsən, rahatlaşarsan.

Nora asta səslə yuxusunu danışmağa başladı:

– Gördüm ki, bir dəstə uşaq gəlir. Hamısının da qucağında ağ ayı

oyuncaqlar var. Sizin ətrafınızda dövrə vururlar. Siz də gülümsəyib, onların başlarına sığal çəkirsiz. Onlara öyüd verir, dua edirsiz. Uşaqlar bir

anda böyüyürlər, hamısı da kasıb, cır-cındır paltarlarda. Sonra onların

müxtəlif yerlərindən qan axmağa başlayır. Onlar buna məhəl qoymadan dəli kimi gülür, sevinir, oynayırlar. Siz isə əksinə cavanlaşıb, onlara

müdrikcəsinə baxırsız.

Arsen fikrə getmişdi. Heç nə demirdi. Vaçiq tez soruşdu:

– Daha nə gördüz? Məni görmədiz?

Nora Terizyan köks ötürdü:

– Sizi də gördüm. Pəncərədən bir işıq düşüb, ətrafınıza sarıldı. Sonra o

işıq geri qaçdı və sizi də aparmaq istədi. Siz də məəttəl qalmışdız. Danışmırdız, elə oynayan adamlara baxırdız. Bu evdə, elə bil, ruhlar var. Nahaq

bura gəldik.

– Çox yorulmusan, yuxuların qarışıb. Get yat, qızım. – Arsen Davudyan soyuqqanlı və nəvazişli səslə dedi.

Nora heç nə deməyib, öz otağına keçdi. Vaçiq yalançı gülümsəməyə

başladı:

– Əslində, Noranın yuxusu sizin uşaqlara qayğınızın, onları böyütməyinizin savab iş olduğuna işarədir. Siz çoxlu sayda ailələrə kömək etmisiz.

Nə olsun ki, bəzilərinin orqanlarını satın almısız? Siz almasaydız, başqalarına satacaqdılar. Onlar isə pul verəcəkdilər, ya bu bədbəxtləri aldadacaqdılar, məlum deyil. Amma siz həmişə təmiz olmusuz. Heç kimi aldatmamısız. Sizin sayənizdə çox ailələr xaricə gedib rahat, firavan yaşayırlar.

Arsen Davudyan mənalı-mənalı gülüb dedi:

– Bəs sənə sarmaşan işıq nədir? Olmaya müqəddəsləşmisən?

Vaçiq bir az tutuldu, özünü toplayıb cavab verdi:

– İşıq sabahkı işlərimizin uğurlu alınacağına işarədir. Stepanakertdən

iki ailə ilə danışmışam. Sabah uşaqlarını bizim buradakı xəstəxanaya gətirəcəklər. Birinin dörd uşağı var, əri Mardakert uğrunda döyüşlərdə həlak

olub. Üçüncü sinifdə oxuyan qızının bir böyrəyini satmağa razılaşıb. Etibarlı və kübar qadına oxşayır. Digərinin isə ərindən xəbəri yoxdur. On il

olar ki, Rusiyadadır. Nə gəlir, nə də gedir. O qadının da bir oğlu xəstədir.

Müalicəsinə pul lazımdır. O da öz böyrəyini satmağa hazırdı. Bizim millət

böyük millətdir. O ana gör nə qədər möhtəşəm əqidəyə malikdir ki, oğlu

üçün hər şeyi edir.

Arsen Davudyan saqqalını tumarlayıb dedi:

– Kasıblığın və dəliliyin səbəbləri çox rəngarəngdir. Ancaq çox vaxt

bənzərdirlər. Nəticələri isə doğrudan da oxşardır. Get, o Karapeti çağır bura.

Vaçiq heç nə deməyib ayağa durdu. Bir azdan Karapetlə qayıtdı. Karapetin gözlərindən yuxu tökülürdü. O da Nora kimi gözlərini

ova-ova, əsnəyərək otağa girib, ayaq üstə durdu. Arsen hər ikisini müraciətlə, “Əyləşin!” – dedi. Onlar yanaşı kreslolarda əyləşdilər. Arsen

bir az düşünüb dedi:

– Karapet, oğlum, bu gün və ya dünən Nora ilə mağazaya gedəndə

haradasa ağ ayı oyuncağı görmüsüz?

Karapet əlini ağzına tutub əsnədi, sonra ayağını aşırıb o biri ayağı üstə

qoydü:

– Bu gün liftə minəndə qonşunun əlində böyük ağ ayı var idi…

Arsen dərhal soruşdu:

– Neçənci mərtəbəyə qalxdı, öyrənə bildiz?

Karapet fikirləşib cavab verdi:

– Doqquzuncu düyməni basmışdı. Biz düşdük, o qalxdı.

– Dəqiq doqquza qalxdı? – Arsen yenə soruşdu.

– Hə, doqquzuncu mərtəbəyə qalxdı. Mən ehtiyat üçün liftin önündə

durub baxırdım. Lift birbaşa doqquza qalxdı. Sonra enib yeddidə dayandı.

Mən düyməni basmışdım ki, lift bizim mərtəbədə dayansın. Dayandı və

içində bir qadın, iki azyaşlı uşaq gördüm.

– Afərin, Karapet! Sən əsl dedektivsən – Vaçiq dedi.

Karapet gülümsəyərək dedi:

– Əslində, biz qapıya çatmışdıq, ancaq mən hər şeyi nəzərə alıb, geri

qayıdıb lifti kontrol etdim. Nora ayıya baxırdı deyə diqqətimi cəlb etdi.

Vaçiq üzünü Arsenə tutdu:

– Görünür, Nora həmin ağ ayını görüb, özünə xəyal qurub ki, ailəsi,

uşağı olsaydı, bu oyuncaqdan alardı və bu da yuxusuna girib.

– İstəyirsiz gedim doqquzuncu mərtəbədəki qonşulardan soruşum. –

Karpet ayağa qalxıb dedi.

Arsen Davudyan etiraz etdi:

– Saat ikiyə qalır, hamı yatıb. Bir də ki, hər mərtəbədə üç ailə qalır…

– Nə olar, – Karpet dedi, – üçünün də qapısını döyüb, üzr istəyib deyəcəm ki, uşaq həyətdə sizin əlinizdəki ağ ayını görüb, dayanmır, ağlayıb

istəyir. Zəhmət olmasa, yerini deyin, səhər biz də alaq.

Arsen Davudyan acıqlandı:

– Boş-boş danışma. Sənə öyrədə bilmədim ki, danışacaqlarını, planlarını

əməliyyatlarını əvvəl fikrində canlandır, sonra söhbət aç. Tutaq ki, şəxs düşmənimizdir. Sənə deyər ki, ayı məndə idi? Qalan ikisi də təbii ki, “yox” deyəcək. Üç evə girib, ayı axtaracaqsan? İkincisi, adama deyərlər, bu boyda şəhərdə ağ ayı tapmadız, gecənin bu vaxtı bizi narahat edirsiz? Nəhayət, o ağ ayı ilə

gəzmək, düşmənimizin nəyinə lazımdır? Bizi ayı ilə vuracaq? Bax, Karapet,

beş ildir, sənə məntiqlə əməlin vəhdət rəqsini öyrədə bilmirəm, “ilk düşündüyünü də danışma” – prinsipini qəbul etdirə bilmirəm. Hələ diplomatlar kimi,

“hər şeyin öz adını da demə”, qaydasını da öyrənməmisən. Tiqranla çox məşq

et. Heyif deyil Tiqran?! Nə söz deyirsən, göydə tutur. Özü də çox danışmağı

sevmir. İndi isə yuxun gəlir, get yat. Səhər tezdən kilsəyə gedəcəyik. Axşam

da yola düşəcəyik, Stepanakertə tərəf.

Karapet heç nə demədən ayağa qalxıb, otaqdan çıxdı. Vaçiq onun

arxasınca baxa-baxa dedi:

– Kaş ki, Andrey Şvats Süleymanın işini bitirib, bura qayıtsın. Biz də

onun işini bitirək. Üçlüyün mübarizəsi sizin qələbənizlə başa çatsın, rahat

nəfəs alaq.

Arsen Davudyan ona baxa-baxa fikirləşirdi: “Bu çaqqala bax, adam

əti bişirməklə mənim varisim olacağını, illərlə qurduğum sistemin başına

keçəcəyini, milyonlara sahib çıxacağını düşünür. Anlamır ki, çox kötüklər üzərində cavan budaqlar doğranıb. Ömrünün sonuna çox qalmadığını bilmir. İndi bilsə ki, Şvatsdan sonra cəmi bir gün ömrü var, ürəyi

partlayar”. Xəyalında düşündüklərindən gülməyi gəldi. Özünü ələ alıb,

gülümsədi və dedi:

– Afərin, Vaçiq. Adam bişirə-bişirə özün də bişməyə başlamısan. Ancaq sən fərqlisən. Yaşı keçmiş qoçun əti gec bişsə də, səndə belə deyil. Sən

hər şeyi tez anlayırsan və operativsən. Bir sözlə, öləndə rahat olacam ki,

yerimdə sənin kimi yetişdirməm qalır.

O, danışdıqca Vaçiqin ət görən pişik kimi gözləri parlayırdı. Milyonlara sahib çıxacağı günü səbirsizliklə gözləyirdi. Ancaq öz planını qurmuşdu

ki, qocanı zəhərləsin. Lakin hələ tez idi. Andrey Şvats sağ idi. O, qara

kabus kimi rahatlıq verməzdi. Andreyin aradan qalxması üçün Arsenin

təcrübəsinə, gücünə və nüfuzuna ehtiyac var idi. Andreydən sonra növbə

Tiqranın olmalı idi. Çünki Tiqran real rəqib idi. Əslində, Vaçiq həmişə

Arsenin onu aldatdığını, öz yerinə Tiqranı keçirəcəyini düşünürdü. Odur

ki, Tiqranı aradan götürməyi birinci və təxirəsalınmaz vəzifəsi hesab edirdi. Lakin Andrey Şvats məsələsi ortaya çıxandan hər şey dəyişmişdi. İndi

Tiqran əvəzsiz qoruyucu mələk rolunda idi. Vaçiqin plan sırası belə idi.

Andrey Şvatsı Tiqran öldürür, sonra Tiqranı aradan götüzdürür. Nora ilə

evlənir. Sonda Arseni zəhərləyir. Ancaq axırıncı iki detalın hansının birinci

olması barədə çox düşünmüşdü.

Vaçiq sifət əzələlərini xudbin və yalançı duyğuların təsiri altında rəqs

etdirib, dişlərini ağardaraq nə isə demək istəyirdi ki, işıqlar söndü. O ayağa durub pəncərəyə yaxınlaşdı, qonşu binalara baxdı. Eləcə də qaldıqları

binanın digər pəncərələrinə baxıb dedi:

– Hər yerdə işıqlar yanır. Üzbəüz binanın işıqları və bizim binada bəzi

mənzillərin işıqları keçib.

– Karapeti çağır, getsin sayğaca baxsın. Ola bilsin ki, sayğacdandır.

Tapşır ki, ehtiyatlı olsun. Şvats bu tezliklə qayıtmaz.

Karapet Arsen Davudyanın göstərişindən sonra, qapını açıb bayıra

çıxdı. Nora otağa daxil olub, əlindəki şamı masanın üzərinə qoydu. Vaçiq dedi:

– Bəlkə, mən də gedim. Karapet sayğacın yerini bilir?

– Lazım deyil, Karapeti danlamağıma baxma. – Arsen Davudyan cavab verdi. – O, nəzəriyyədən və plan qurmaqdan zəif olsa da, çox bacarıqlı

icraçıdır. Həm də, elə bil, iy bilir. Yaxınlaşan ağcaqanadı belə hiss edir.

Yoxsa onu yanımda saxlamazdım. Narahat olmayın, mənzilin işıqları sayğacdan tez-tez sönür.

– Məncə, bu Karapetdən heç nə çıxmaz. – Vaçiq gülümsədi. – Kitab

çox oxuyan adamlar real həyatda zəif olurlar. Elə bil yarı hissləri keçmişə

və gələcəyə gedir. Bu dünyada zəif düşmüş yarıları qalır. Bu da hər gün

kitab oxuyur. Nə oxuyur, heç bilmirik.

– Onsuz da saat ikiyə qalıb, – Nora Terizyan yuxulu-yuxulu danışmağa başladı, – yatırdıq, işığı neynirdiz?

– Televizora baxacam, mənim yuxum gəlmir. – Arsen Noraya cavab

verdi.

Vaçiq gülərək dedi:

– Karapet işığı yandırana qədər sabah açılar.

Elə bu zaman işıqlar yandı. Arsenin keyfi yerinə gəldi. Saqqalını tumarlayıb dedi:

– İnsanlar haqqında bədgüman olma, Vaçiq. Həmişə yaxşı tərəfləri görməyə çalış və mənə inan. Dedim axı o, yaxşı icraçıdır. Bilirdim

ki, necə olsa, işıqları yandıracaq. Ola bilməzdi ki, o, işıq yanmamış evə

dönəydi. Lazım gəlsə, işıq idarəsinə gedib, növbətçini bura gətirəcəkdi.

Hələ elə olmayıb ki, o, mənim hansısa tapşırığımı sona kimi yerinə yetirməsin. Sən də gələcəkdə belə ol. Bəhanələri qəbul etmə. Gözünü aç,

qulaqlarını yum, tapşırığın sona çatmasını tələb et. İndi isə qalx o şamı

söndür, hisi evə dolur.

Vaçiq masaya tərəf gəlib, şamı üfürüb keçirmək üçün əyildi. Şam

işığı onun üzünü bir az da işıqlandırdı. Ona diqqətlə baxan Nora düşündü ki, neçə vaxtdır evlənmək təklifi edən bu insanın siması necə də

eybəcərdir. İnsana xoş gələn bir cizgi tapmaq mümkün deyil. Keçəl başı,

elə bil, alnı ilə bütövləşmişdi və şam işığında parlayırdı. Noranın bir

az əvvəl gördüyü yuxu yadına düşdü. Əti ürpəşdi, tüklərinin biz-biz olduğunu hiss etdi. Bu vaxt pəncərə şüşəsindən cingilti səs gəldi və eyni

anda Vaçiqin parıldayan alnının başı ilə birləşən hissəsi qızardı. O, ağzı

üstə masaya tərəf düşdü. Ətli sifətinin altında qalan şam söndü. Vaçiqin

hərəkətsiz bədəni əyilib böyrü üstə döşəməyə düşdü. Arsen yaşına uyğun olmayan cəldliklə yerindən sıçrayıb, Vaçiqə tərəf əyildi. Qoca çekist

iki barmağını onun boynunun yan tərəfindəki arteriya damarının üstünə

qoydu və öldüyünü başa düşdü. Elə bu zaman Vaçiqin cəsədindən bir az

irəlidə kiminsə tutqun kölgəsini gördü. Çevrilib başının üstündəki insana

baxmaq istəyirdi ki, boynunun dalına dirənən dəmirin soyuqluğunu hiss

etdi. Boğuq və hiyləgər, istehzalı səslə:

– Kölgəndən tanıdım, – dedi.

– Mən də tanıdım. Ağ ayı bunun əlində idi. Yuxarıdakı qonşudur. –

Nora Terizyan qorxmuş halda divara qısılıb, dili topuq vura-vura dedi.

Çoban Zalov ona tərəf çevrilib qəzəblə bağırdı:

– Tez üzü üstə uzan!

Nora qorxu ilə ona baxıb, nə edəcəyini bilmədi, sonra gözlərini sağa-sola gəzdirdi.

Çoban Zalov bir də təkrar etdi:

– Axırıncı dəfə deyirəm, uzan döşəməyə. Əllərini də boynunun arxasına qoy! Yoxsa vuracam səni!

Noranın qorxudan ayaqları əsirdi. Daha heç nə fikirləşməyib, sakitcə

döşəməyə uzandı.

– Necə tanıdın, keşiş? – Çoban üzünü Arsenə tutdu.

Arsen Davudyan dəli kimi qəhqəhə çəkib güldü:

– Sənin kölgən özünə yox, Süleymana oxşadı. Yəni mən sahibsiz

kölgə gördüm. Əslində, sən özün yox kimisən, Süleymanın planlarının,

niyyətlərinin insanlaşmış formasısan. Odur ki, sənin kölgən də özün kimi

sahibsizdir. Mən onu görən kimi tanıdım. Sahibsiz kölgələr bir-birinə çox

bənzəyirlər.

Çoban Zalov tapançasının lüləsi ilə onun peysərini dürtmələyib dedi:

– Qulaq as, qoca, insanın əsl sahibi Allahdır, sonra əqidəsi, vicdanı.

Bunların heç biri səndə yoxdur. Əsl sahibsiz kölgə sənsən. Keşiş cildində

cəlladsan!

Əlləri boynunun arxasında yerə uzanmış Nora sağ yanağını yerə dayayıb, dəhşətli qorxu və təəccüblə gah Vaçiqin cəsədinə, gah da gözlənilməz

qonağa və Arsenə baxırdı. Bir neçə dəqiqədən sonra öldürüləcəyini fikirləşib, dəhşətə gəlirdi. Ancaq çığırmağa da qorxurdu ki, belə olan halda

həmin adam onu dərhal vurardı. Odur ki, sakit durmağı üstün tuturdu. Bununla belə, onların dialoquna maraq və diqqətlə qulaq asmağa başlamışdı.

Arsen Davudyan istehza ilə dedi:

– Süleymandan öyrəndin əqidə, vicdan nağıllarını? O, sizə öz vicdanının rənglərindən danışdı?

– Madam ki, onu bu qədər yaxından tanıyırsan, o rənglərdən sən danış.

– Çoban Zalov nə düşündüsə, onu dinləmək qərarına gəldi. – Unutma ki,

vaxtımız azdır. Həm də danışdıqlarından və verəcəyim suallara cavablarından asılı olaraq, sağ qalmaq şansın var.

Arsen Davudyan güldü. Sonra bir az fikirləşib dedi:

– Məkan və zamanın mövcud olduğu yerdə həqiqət olmaz. Mütləq

həqiqət məkan və zaman çevrəsində də ola bilməz. Həqiqət – varlığı mahiyyətinə bərabər olan, bütün hallarda sabit mövcudluğunu saxlayandır.

Həm də məkan və zamanı aşa biləndir. Süleymanın sizə həqiqət adı ilə yeritdiyi zəhər isə hər məkan və zamana görə dəyişəndir. Əslində, siz həqiqi

Süleymanı görə bilmədiz. Onun vicdanı hələ bahar çağında zəhərli çiçəklər açdı. Dostu Sergey Petroviçin qızını qaçırıb, sahibsiz kölgə etdi. Bir

ailəni dağıtdı. Fəridənin atası onun bacanağı idi. Həm də içki düşkünü

idi. Onu yol qəzasında öldürdüb, sonra qızını və oğlunu sahibsiz kölgə

etdi. Ürəyi soyumadı, Fəridənin ərini Sankt-Peterburqda öldürtdü. Siz elə

bilirdiz, orada hər şeyə nəzarət edirdiz? Əsla yox. Süleymanın həmişə iki

kölgəsi olub. Biri siz idiz. O biriləri başqaları. Burada da sizin dəstə tək

deyil. Mütləq ikinci qrup kölgələri var ki, siz onların nəzarətindəsiz. O,

bunu yaratmaqda, etiraf edirəm ki, peşəkardır.

– O nə edir, sənə dəxli yoxdur! Elə zənn edirsən ki, bu nağıllarınla

vaxtı yubadacaqsan, beynimi qarışdıracaqsan? Bu cür davam etsən, çətin

ölümdən can qurtarasan.

– Bu, Süleymanın kölgəsi ilə final görüşümüzdür. Hər şey deyilməlidir.

Çoban Zalov soyuqqanlı, sakit səslə dedi:

– Mənə lazım olan şeylərdən danış, qoca! Bilirsən, nə istəyirəm.

– Mənim ömrümə az qalıb. Ya sən, ya da Əzrail yaxınlarda öldürəcək.

Qulaq as, bu dediklərim sənə lazım olacaq. Süleyman iki alman sevgilisinin, bir də öz yoldaşının da axırına çıxdı. Onların ölümünü də Tatyana

Aleksandrovnanın üstünə atdı. Sonda isə qadını da, digərlərini də evi ilə

qarışıq yandırdı. Bunu Süleymanın oradakı ikinci kölgələri etdi. Əlbəttə,

onda siz o evi tərk etmişdiz. Tatyana Aleksandrovnaya son vəfa borcu bu

oldu. Bu əməli də onun üstünə atdı.

Çoban Zalovun səbri tükəndi, əsəbi və uca bağırdı:

– Bu cür axmaq və primitiv taktika ilə məni çaşdırmaq və öz böyüyümə qarşı nifrət yaratmaq istəyirsən? – O, əsəbindən yenə tapançanın

lüləsi ilə Arsenin peysərini dürtmələdi.

Sovet DTK-sının peşəkar və hiyləgər yetişdirməsi olan qoca keşiş,

boynunun dalı möhkəm ağrısa da, hər an ölə biləcəyini hiss etsə də, gözlərini yumub açdı. Düşündüyü xilas yolu ilə qətiyyətlə getmək fikrindən

dönmədi. Neçə gün idi ki, təhlükəni gözləyir və hiss edirdi. Bilirdi ki, Andrey Şvats Süleymanı öldürsə, geri qayıdıb onu da öldürməyə cəhd edəcək.

Həm də bilirdi ki, Andreyin Bakıda görünməyi ilə Süleyman cavab atəşi

açacaq. Ancaq onu da qəti bilirdi ki, Şvats bu tezliklə məsələni həll edib,

geri qayıda bilməzdi. Vaçiqin pəncərədən daxil olan güllə ilə öldürülməsindən dərhal anlamışdı ki, üzbəüz beşmərtəbə binanın damında snayper

var. Odur ki, o binanın da işığını keçirmişdilər. Burada isə iki nəfərdən

birini bayıra çıxartmaq üçün işığı keçirmiş, işini bitirəndən sonra işığı

yandırmışdılar ki, içəri aydın görünsün, snayper rahat işləsin. O, özünü

danlayırdı ki, nə üçün işıq keçəndə şübhələnməyib. Həm də Süleymanın

növbəti və final qələbəsinə paxıllığı tuturdu. Tez bir zamanda baş verən

hadisələrdə Süleymanın həmişə həsəd apardığı ağlının işığını görürdü. Arsen bu işığı min işıq içindən tanıyırdı. Odur ki, kölgəsini gördüyü şəxsin

Süleymanın adamı olduğunu dərhal başa düşmüşdü. Ancaq həsəd və gəncliyindən aldığı “sonuncu nəfəsin çıxana qədər təslim olma” təlimi özünü

danlamağın yaratdığı əsəb fonunda onu mübarizəyə səsləyirdi. Bəlkə də

başqa bir insan olsaydı, təslim olub, ölümünü gözləyərdi. Ancaq o, Süleymanın qələbə çalmaması üçün ölmək istəmirdi. Bu an yeganə arzu və

istəyi Süleymanın qələbə sevinci yaşamaması idi. Bu həsəd və kin onu

ölməyə qoymurdu.

– Ey, qoca keşiş, lal oldun? – Çoban Zalovun təkrar müraciəti də onu

fikirdən ayırmadı.

O, bilirdi ki, Çoban onu dərhal öldürməz. Mütləq onun öyrənmək istədiyi məsələ var. Həm də vaxt nə qədər gecikərsə, çox az ehtimal olsa da,

Tiqran gəlib çıxa bilər. İndi o, ürəyində Tiqranı gəlmədiyi üçün həm söyür,

həm ümidlə onu xilaskar mələk kimi gözləyir, həm də onun peşəkarlığı

ilə fəxr edib, özünə təsəlli verirdi. Bu dəqiqə Arsen Davudyanın mənə-

vi dayaq nöqtəsi Çoban Zalovun fikirlərini qarışdıra bilməyə inam, necə

ki, Şvatsın öldürmək planının qarşısını almışdı, Tiqranın gəlib çıxmağına

ümid, çox az da azərbaycanlılara məxsus ürəyiyumşaqlığa, Çobanın onu

bağışlamağına olan dilənçi gözləntisi idi. Ancaq sonuncuya çox cüzi inanırdı. Dəqiq bilirdi ki, sahibsiz kölgələrdə əfv səlahiyyəti yoxdur. Ondan

da yaxşı bilirdi ki, Süleyman heç vaxt bağışlamır.

Çoban Zalovun danışmağa başlaması bu dəfə onu fikirlərdən ayırdı.

Zalov hakimlərin hökm oxunmasında olan səs aurası ilə dedi:

– Ey, qoca iblis, öz mahiyyətindəki satqınlıq, cəlladlıq rənglərindən

niyə danışmırsan? Heç vaxt işıq düşməyəcəyini zənn etdiyin, üfunətli

sirr otaqlarında neçə-neçə insan talelərini dəfn etdiklərindən, bədbəxtlik

gətirən sifət dəyişmələrindən heç danışmırsan. Sən doğruları danış, keşiş cildinə girmiş kölgə! Fransızlara satılmağından, Zeydin evini yandırmağından, özünü və ailəsini öldürməyindən, Sergeyin uşaqlarını oğurlamağından, Orantı Markosa qoşub ortadakı pulları oğurlamaq cəhdindən

danış! Susma!!! Sən susanda daha da iblisləşirsən! Azərbaycanlı əsirlərin, uşaqların meyitləri, orqanları ilə alver edib pul qazanmağından, öz

millətinin uşaqlarına canlı kapital kimi baxmağından danış. Keşiş rolunda

kasıb, səfil erməni ailələrinin inamını qazanıb, əslində, kimin satlıq orqanı

olduğunu müəyyənləşdirməyindən danış. Xocalı əsirlərinin ətini bişirtdirib öz yaxınlarına yedirdən Vaçiqlə birlikdə, kilsəyə dua etməyə gələn on

iki yaşlı yetim qızın başına gətirdiyin oyunlardan danış!

Çoban Zalov danışdıqca heyrətdən göz həlqələri böyüyən Nora keşiş

Arsenə elə baxırdı ki, sanki, gözləri önündə bu insanın bədheybət varlığa

çevrildiyinin şahidi olurdu. O, həmişə keşişin yanındakı bəzi adamlarla gizli

söhbət etdiyini, onu görəndə mövzunu dəyişdiyini hiss edirdi. Axır vaxtlar

da sifət cizgilərinin də tez-tez dəyişib xoşagəlməz görkəm aldığını hiss etmişdi. Ancaq bütün bunlara ciddi fikir verməmişdi. Keşişi güdməyin, ondan

şübhələnməyin, gizli söhbətlərinə qulaq asmağın etikadan kənar olduğunu,

günah sayıldığını düşünmüşdü. İndi eşitdiklərinə beş-on faiz inanırdı. Ancaq

bu da onu dəhşətə gətirirdi. Doğrudanmı bu deyilənlər düzdür? Bəs onda

Allah haradadır? O nə üçün keşişi nəzarətsiz buraxmışdı? Bəlkə, bu keşiş

hamıya yalan danışdığı kimi, Allahı da aldada bilmişdi?! Bütün bu fikirlər

Noranın ağlından sürətlə keçirdi. O, ətraflı düşünməyə zaman və enerji xərcləmək istəmirdi. Diqqətini Çobanın və Arsenin danışdıqlarına yönəltmişdi.

Arsen Davudyan yenə təslim olmaq istəmirdi. O, gözlərini qıyıb qarşıdakı binaya bax-baxa dedi:

– Dediklərin hamısı Süleymanın yalan dünyasının susuz səhralarında

bitən, heç bir ağlın kəsməyəcəyi, kötükləşmiş iftira tikanlarıdır. Onları ac

dəvələr yeməz, kölgəsində ilanlar belə yatmazlar. Süleyman özünü quş dili

bilən hesab edir. Əslində isə özü-özünü çoxdan itirib. Həqiqi sahibsiz kölgə odur! O, Sovet DTK-sı ilə birlikdə dəfn olunub. Həqiqətdə biz bir yox,

çox insanıq. Ətraf və situasiya dəyişəndə biz köhnə olaraq ölürük, yeni

şərtlərə görə yenidən doğulub, ayrı insan oluruq. Heç kəsin cəsarəti çatmır ki, həqiqi özünü hər zaman hər yerdə bəyan etsin. Hələ heç bir bəşər

övladı həqiqi özünü insanlara olduğu kimi göstərməyib. Beləsi olarsa, onu

qiyamətdə sorğu-sual etməzlər.

– Kəs səsini, qoca!!! Qiyamətdə sənin kimiləri tövlələrdən çıxarıb, ortaya gətirəcəklər…

Arsen Davudyan gülümsəyib dedi:

– Sən uşaqsan, çox şeyi dərk etmirsən. Diqqətlə düşün, dünyanın gedişatına fikir ver. İnsan mağaradan çıxandan sonra çox şey dəyişsə də, ağlın

hisslərin qulu olmağı dəyişməyib. Süleyman da hisslərinin əsiridir. Əsl

həqiqətdə sovetlər dağılandan sonra insanların ağıllarını lap çaşdırdılar.

Çaşmış ağıl isə hisslərə daha tez təslim olur. Bütün keçmiş sovet xalqları

sahibsiz qaldılar. Hansı ki, o dövlət ağlı, zəkanı müdafiə edib, hisslərin

qurbanı, qulu olmağa qoymurdu.

– Sən sovetlərə də, indiki vətəninə, dövlətinə, ümumiyyətlə, hər şeyə

tüpürüb, zaman uzunluqda xəyanətkar, məkan formasında iblis olmusan –

Çoban Zalov hirslə dedi.

– Səhv edirsən. – Arsen Davudyan səsinə inandırıcılıq və nostalji sədaqət çalarları verməyə çalışırdı. – O dövlətə heç zaman xəyanət etməmişəm. Çünki onu sevirdim. O dövlət ağılla və “biz” təfəkkürü ilə yaşayıb,

idarə olunurdu. İndiki müstəqil dövlətlər isə hiss və “mən” müstəvisindədirlər. Hamı işsiz, avara, özünü düşünən olub. Hərbi xidmət və cinayət

törədən zaman dövlət peyda olur. Qalan vaxtlar səninlə kim maraqlanır?

Nə işlə məşğul olmağın, banklarda girov qalmağın, xəstəliyin, problemlərin və sairə, kimin vecinədir? Sovet xalqları indi sahibsiz kölgələrdir.

Dövlətin sahib çıxmadıqları ac, tərbiyəsizləşmiş, avara səfillərdir. İnan ki,

bu, belədir. Süleyman isə əbədi mənəviyyat səfilidir…

Çoban Zalov əsəbi şəkildə Arsenin sözünü kəsib dedi:

– Bir də Süleyman adını çəksən, həmin dəqiqə güllələyəcəm səni. Özündən danış… İndi mən xatırlayıram. Noranı kiməsə bənzədirdim, ancaq tapa

bilmirdim. Sən onları da uşaq vaxtı ayırmısan. Bu xanım isə kimsəsiz oldu-

ğunu hər zaman qəbul edib. Əslində isə… Əslini sən danışsan, daha yaxşı

olar. Noranın kimin bacısı olduğunu söylə. Qoy bu insan övladı, neçə vaxtdır sənin kimi şeytanı zəhərləyib öldürmədiyi üçün peşman olsun!

Nora Terizyanın eşitdiklərindən az qala ürəyi partlayacaqdı. Sadəcə

olaraq, bütün bunların yuxu ola biləcəyinə inamı ona təsəlli verirdi. Nəfəs

almadan Arsen Davudyanın nə cavab verəcəyinə diqqət kəsilmişdi.

Öz səbri və soyuqqanlığı ilə Çoban Zalovu belə təəccübləndirmiş keşiş təmkinlə dilləndi:

– Məntiqi nəticələr və qurduğun planlardan sənin Çoban Zalov olduğuna qətiyyən şübhəm yoxdur. Məni öldürməklə ədalətli iş tutacağını zənn

edirsənsə, yanılırsan. Ədalət və dürüstlük zəiflərin təxəyyül məhsulu, hiyləgərlərin torundakı yem, güclülərin isə qulaq asmaqdan bezdikləri melodiyalardır. Sən məni özüm istəmədən öldürə bilməzsən. Çünki istədiklərini

öyrənməmisən. Özünü sındırıb, büruzə verməsən də, Süleymanın əsl üzünü bilmək istəyirsən.

– Suallarıma qısa və konkret cavab ver! Daha təkrarlamayacam. Birinci de görüm, Nora kimin bacısıdır? – Çoban Zalov soruşdu.

Arsen Davudyan azca başını sağa döndərib, Noraya tərəf gözucu

baxıb dedi:

– Zalov, bu anların qədrini bil. Öldürməyə tələsmə. Əvvəla, məndən

çox şeylər öyrənəcəksən. İkincisi isə bu görüş qoca aslanla gənc aslanın

rəqiblər görüşüdür. Belə görüşlər hər adama qismət olmur. Cəsarətin və

qələbənin şərabından bihuş olma ki, ayılanda təəssüf hisslərin başını ağrıtmasın. Bir sözüm var, onu deyim sonra kimin bacı-qardaş, ata-bala olduğunu deyəcəm.

– De sözünü, ancaq aydın və qısa.

– Bütün münaqişə ocaqları Süleyman kimi keçmiş DTK agentlərinin fəaliyyətlərinin nəticələridir. Mən cəllad, orqan alverçisi və sairə ola

bilərəm, bu, dar çərçivədə insanlara ziyan vurur. Onu da deyim ki, mən

bunları öz istəyimlə etmirəm, necə ki, Süleyman da öz istəyi ilə etmir. İndi

gələk Süleyman kimilərin fəaliyyətinə, hansı ki, onların sayəsində daha

çox insanlar əziyyət çəkir və məhv olurlar.

Çoban Zalov başını bulayıb, soruşdu:

– Sizləri və onları keçmiş DTK-nın indiki varisi, yoxsa xaricdəki

mərkəzlər bir yerə bağlayır?

– Onu sənə deməyəcəm. İstəsəm də, deyə bilmərəm. Ancaq bir şeyi

deyə bilərəm. Heyif sovet dövlətinə, çox heyif. Canlı və cansız təbiətinin,

insanın, hətta insanların mənəviyyatının, ruhunun, arzu və ümidlərinin də

sahibi idi. Təsəvvür edin ki, SSRİ dağılan kimi, çobanı ölmüş sürünü necə

parçalayıb öz aralarında bölürlər, xalqları da din, millətçilik, demokratiya,

vətənpərvərlik hissləri və maddiyyat həvəsilə aldadıb öz tərəflərinə çəkmişdilər. Yaxşı ki, sistem tam dağılmayıb. İndi keçmiş sovet respublikalarındakı kövrək sabitlik də o sistemin fəaliyyətidir.

– O, hansı sistemdir? – Çoban Zalov maraqla soruşdu.

Arsen Davudyan köks ötürüb dedi:

– SSRİ dövründə bütün qurumların, müəssisə və nazirliklərin ikinci şəxsləri DTK-nın əməkdaşları idilər. Bütün respublikaların ikinci

şəxsləri də Mərkəzi Komitədən əvvəl DTK-ya tebe idilər. Yəni Moskvadan, Kremldən idarə olunurdular. İndi də bu sistem işləyir. Üstəlik

yeni qurumlar, məsələn, ən güclü müxalifət partiyaları da Kremlə tabedirlər. Üçüncü və sonrakı yerdə gələnlər isə digər xarici dövlətlərdən

idarə olunur. Xalq hakimiyyəti, müstəqillik, milli həmrəylik-filanlar boş

söhbətlərdir. Rusların böyük güclərlə əvvəlcədən razılığı belə olub. Öz

ölkənizə diqqət edin. İlk baxışdan hər şey normaldır. Ancaq cəmiyyət

neçə hissəyə parçalanıb? İqtidar, müxalifət, təriqətlər, turançılar, irançılar və bir də hər şeyə laqeyd kütlə. Bunlar düşünülmüş şeylərdir. Bütün

keçmiş sovet respublikaları belədir. Əgər əksinə olsaydı, yenə SSRİ zamanında olduğu kimi, xalqların inam, mənəvi dayaq nöqtəsi, gələcəyə,

eyni istiqamətə yolu olsaydı, parçalanma baş verməsəydi, qısa zamanda

SSRİ bərpa olunardı. Hələ ki, bu, Rusiyaya lazım deyil. Böyük güclərə,

xüsusilə qonşu dövlətlərə qətiyyən lazım deyil. Ancaq əminəm ki, nə

vaxtsa Rusiyanın dövlət mənafeyi, gerçək SSRİ-nin bərpasını tələb edəcək. Bu o zaman baş verəcək ki, Qərb Rusiyanın sərhədlərinə gəlib çatacaq. Bax, bəhs etdiyim ölməz sistem də Rusiyanın gələcək təhlükəsizliyi

üçün Kreml tərəfindən göz bəbəyi kimi qorunur və çox məxfi saxlanılır.

Qorunma çoxqatlıdır. Sovet xalqlarının təhlükəsizliyi və sabitlik o sistemin fəaliyyətidirsə, münaqişələr, tökülən qanlar isə Süleyman kimilərin

satqınlıq vəzifəsidir. Bu dediklərim həqiqətdir.

Çoban Zalov gülüb dedi:

– Ey qoca tülkü, bəsdir çərənlədin. İndi səni göndərəcəm o dünyaya,

Süleymandan Stalinə şikayət edərsən. Öz ölkənlə başqa dövlətləri bir tutma. Tülkülər qurdların da yuvasını özlərininki kimi pinti və əyri-üyrü hesab edərlər. Çaqqallar isə heç vaxt aslan ruhunun cəsarət və azadlıq eşqini

duya bilməzlər. Sənin kimi insanlar nəinki başqa xalqların, heç öz soydaş-

larının da mənafeyi ilə maraqlanmazlar. Vaxtın bitir. Üçə kimi sayıram,

Noranın qardaşının adını söylə. Bir…

– Bura yalnız ondan ötəri gəlmisən? – Arsen soruşdu.

– İki! – Çoban Zalov saymaqda davam etdi.

– Əsl marağını niyə gizlədirsən? Bəlkə oradan başlayaq? – Arsen Davudyan hələ də dirənirdi.

– Üç…

Arsen Davudyan işin sona gəldiyini görüb, gözlərini yumub dərhal

cavab verdi:

– Nora Terizyan Orant Harutunyanın bacısıdır.

Nora bu sözləri eşidəndən sonra hönkürtü ilə ağlamağa başladı:

– Bəs mənim heç kimim yox idi? Siz indiyə qədər deyirdiz məni uşaq

evindən götürmüsüz? Allah lənət etsin sizə… Mənim inamımdan istifadə

etdiz. Neçə illərdir, qul kimi işlətdiz. Mən isə müqəddəs bir insana xidmət

etdiyimi düşündüm. – Nora bunları deyib, gözlənilmədən ayağa qalxdı.

– Yaxın gəlmə! – Çoban Zalov ona tərəf baxıb, əsəbi şəkildə bağırdı.

– Xəbərdarlıq edirəm. Vuraram səni!

Nora Terizyan tərs-tərs ona baxıb kinli və inamsız səs tonu ilə:

– Mən daha ölümdən qorxmuram, – dedi. – Onsuz da öldürəcəksən

məni. Sən azərbaycanlısan, düşmənsən. Sənə də nifrət edirəm. Anladın,

Çoban Zalov! Siz hər zaman bizim düşmənimiz olmusuz. Səni gözümü

qırpmadan öldürərəm. Ancaq birinci bu iblisin üzünə, o insanları aldadan

saqqalına tüpürmək istəyirəm. Özünü azərbaycanlı kişisi sayırsansa, buna

imkan ver. Sonra öldür məni…

Çoban Zalov heyrətə gəlmişdi. Nataşanın dediklərindən, otağa daxil

olandan görüb-hiss etdiklərindən Nora Terizyanın məzlum, günahsız fağır

bir insan hesab edirdi. Arsenin iç üzünü gördükdən sonra qadında, elə bil,

vəhşiləşmə baş vermişdi. Ancaq o da məlum olmuşdu ki, Nora da əksər

ermənilər kimi azərbaycanlıları düşmən bilir, hər an istənilən pislik edə

bilər. Hətta imkan düşərsə, öldürər də…

O, diqqətlə Noraya baxıb dedi:

– Sakitcə yaxınlaş!

Nora Terizyan gəlib Arsenin böyründə dayanıb, hirslə, alçaq

səslə dedi:

– Qardaşımı məndən gizlədən, iblis. Mənə tərəf bax!

Arsen Davudyan pəncərədən qarşı binaya baxırdı. O susmuşdu. Çoban

Zalov onu Noraya tərəf döndərdi. Nora əvvəl Arsenin saqqalına, sonra isə

gözlərinə tüpürdü.

– Sənin dediyinə şərait yaratdım. İndi çəkil kənara.

Nora arxaya gedib, divara söykəndi və onlara tərəf baxmağa başladı.

– Nora Terizyan, qoca keşiş səni yenə aldatdı. Doğrudur, qardaşın var,

ancaq o, Orant Harutunyan deyil. Orantı mən öldürdüm. O, quldurun, qaniçənin biri idi. Bu qoca iblislə, bu qaniçən Vaçiqlə birləşib azərbaycanlı

uşaqların başına min oyun açırdılar. Kasıb erməni uşaqlarının da orqanlarını çıxarıb satırdılar. Səni aldatmaq bu qocanın ən yüngül günahıdır və

sənin qardaşını mən əsir götürmüşdüm. Amma indi sağdır və Arsenin ən

yaxın adamıdır. Sənin qardaşın Tiqrandır.

– Hansı Tiqran? Bizim Tiqran? – Nora heyrətlə soruşdu.

– Bəli, bəli sizin Tiqran. Hər gün gördüyün Tiqran. Bunlar belə dəhşətli iblislərdir. Bacı və qardaşı bir-birlərini tanımadan, eyni məkanda işlədərlər. Necə ki, Roza ilə Andrey Şvatsı Əfqanıstanda bir yerdə döyüşdürürdülər – Çoban Zalov hirslə dedi.

Arsen Davudyan da sakit durmadı:

– Fəridə ilə qardaşını bir-birindən xəbərsiz özlərinə işlədirdilər. Fəridəni tapşırıqla sən qəhrəmana sevgili edirdilər.

Çoban eşitdiklərindən az qalırdı beyni partlasın. Nə qədər özünü soyuqqanlı tutsa da, Arsenin sözləri, açdığı sirrlər ona təsir edirdi. Əsəbi

şəkildə yenə tapançanın lüləsi ilə Arsenin boynunun dalına dürtmələdi.

Bu zaman Nora gözlənilmədən onlara tərəf atıldı. Bilmək olmadı ki, o nə

məqsədlə bu hərəkəti etdi. Çoban Zalov özünü itirmədi. Dərhal anladı ki,

bu cür hərəkətlilik, növbəti snayper gülləsinə səbəb olacaqdı. Odur ki, var

gücü ilə Noranı sinəsindən geri itələdi. Arseni isə özü ilə bərabər sol tərəfə

yıxdı. Düşündüyü kimi olmuşdu. Snayper atəş açmışdı. Çoban Zalovun

cəldliyi Noranı ölümdən qurtarsa da, o, çiynindən yaralanmışdı.

Nora üzü üstə yerə düşüb, ağrıdan zarıyırdı. Çoban Zalov onun çiyninin qana bulaşdığını görürdü. Tapançanın arxa hissəsi ilə Arsenin çiyinlərindən vura-vura soruşdu:

– Tez ol, bizim adamın yerini de.

– Hansı adamın? – Arsen zarıyaraq dedi.

Çoban Zalov onu arxası üstə yerə yıxıb, sinəsində oturdu. Sol əli ilə

saqqalından tutub, tapançanın lüləsinin ağzına dayadı və dedi:

– Axırıncı dəfə soruşuram! Harada saxlayırsız onu?

– O qarpızsatanı deyirsənsə, onu tuta bilmədik, qaçıb gizləndi. Tanrı

bilir ki, düz deyirəm. Kaş ki, onu tuta biləydik. Valeri Mərdanoviç çox

peşəkardır. Arxayın ol ki, o azadlıqdadır. Sadəcə olaraq, dəniz atı kimi

haradasa yosunlar arasında gizlənib. Ancaq onu tapacağıq.

Çoban Zalov gülümsəyib dedi:

– Elə isə sənin yaşamağına səbəb qalmadı.

– Dayan! Öldürə bilməzsən məni. Sistem səni aradan götürər. İnan

mənə.

Çoban Zalov hirslə cavab verdi:

– Tüpürüm sənin sisteminə, şərəfsiz qoca. Neçə vaxtdır səni öldürmək,

günahsız insanların heyfini çıxmaq, Xocalıda öldürdüyünüz, əsir aldığınız

azərbaycanlıların qisasını almaq eşqi ilə yaşayıram. Səni öldürmək mənə

əmr olunmayıb. Bəlkə də Süleyman baba sənin sağ qalmağını, ömrü boyu

səni “pat” edərək xar olmağını görüb, zövq almaq istəyir. Ancaq bil ki,

bu səbr Azərbaycan gəncliyində yoxdur. Bizim amalımız düşməni dərhal

gəbərtməkdir!

Arsen Davudyan özünü cəmliyib, son və ən qiymətli hesab etdiyi sirrini açdı:

– Gülər, Mərcan və Şəms… Kimdir bunlar?

– Yaramaz iblis!!! Onlar mənim bibilərimdir. – Çoban heyrət və qəzəblə ona baxdı.

Arsen Davudyan, Çobanda maraq oyatmasına və ömrünün az da olsa,

uzanmasına sevindi. Tez dilləndi:

– Süleymanın arvadı Mərcan, Fəridənin anası Gülər, atası ölən Fərizənin nənəsi Şəms… Bəs bunlar kimdirlər? O üçlük və bu üçlük? Eyniliklər. Bu sirri bilsən, hər şeyi biləcəksən. İndi öldür məni. Öldürsən

də, demərəm. Sənə belə sirri verib, xoşbəxt etmərəm. O qaranlıq baban

Süleyman isə heç deməz. Bu sirri Süleymanla məndən başqa, qara qız

bilirdi.

Çoban Zalovun beyni qarışmışdı. Noranı qan aparırdı. Keşişlə söhbətin çox uzun çəkdiyini anlayırdı, hər an təhlükə yarana biləcəyini hiss

edirdi. Eyni zamanda Arsen Davudyanı öldürə bilmirdi. Onun dediklərinə

inandı-inanmadı, qulaq asmaq istəyirdi. Hər bir insanın, xüsusilə peşəkar çekistlərin sirr hesab edilən informasiyalara marağı olur. Qoca keşiş

ölümqabağı vaxt qazanmaq üçün elə sirrlər açıb tökürdü ki, Çoban Zalov

qulaq asmağa məcbur olurdu. Bu vəziyyəti hər ikisi də anlayırdılar. Arsen

Çobanın susduğunu görüb dedi:

– Tələs! Öldür məni! Noraya yardım et, onu ölməyə qoyma. Nora məsum və günahsızdır. O, pak insandır. Çirkablara bulaşmayıb.

Çoban Zalov əsəbindən bilmirdi ki, nə etsin. Keşişin saqqalını buraxıb, var gücü ilə üzünə bir şillə çəkib dedi:

– İndi də alicənab, xeyirxah insan cildinə girmisən? Mənim ürəyimdə

öz mərhəmətli obrazını yaradıb, vaxt uzatmaq istəyirsən? Qoca iblis, sonun çatıb. Tez ol de görüm qara qız kimdir? Şəms, Gülər və Mərcan haqda

nə bilirsən?

Ağzı qanla dolmuş Arsen güldü. Sanki qələbə çalırmış kimi sevindi:

– Banu Daşdəmirova, yəni qara qız artıq həyatda yoxdur. Çox təəssüf ki, o, restoranda zəhərləndi. Gözlədiyi insan çox peşəkar çekistiymiş. Nədənsə şübhələnib, yarı yoldan səmtini dəyişib. Bax biz hamını,

hətta səni də əlimizin içi kimi tanıyırıq, amma onu tanıya bilmədik.

Bizimkilər onun gəlməyəcəyindən əmin olub, gözləyən qara qızı tutmağa cəhd ediblər. Amma o özünü öldürməyə imkan tapdı. Bax, Zalov,

Banu sirləri də özü ilə bir neçə saat əvvəl apardı. Süleymandan nə isə

öyrənməyi ağlına gətirmə. O, susmaqla qalib gəlməyi sevir. O, susanda

döyüşür.

Çoban Zalov Banu Daşdəmirovanın ölümünü eşidəndə kövrəldi. Onu

ora göndərməkdə özünü qınadı. Eyni zamanda şükür etdi ki, sağ ələ keçməyib və Qorqud aradan çıxa bilib. O, dərindən nəfəs alıb dedi:

– Süleyman baba deyirdi ki, heç vaxt son an olmur. Yəni son özü xəbərsiz gəlir, insan bunu hiss etmir. Bir də deyirdi ki, çaqqal kimi yaranan

aslan kimi nərildəyə bilməz. Sənin ən inandığın, peşəkar yetirmən Tiqran

da ölümdən qorxdu. Mən ona ölümü təklif etdim, o isə əsir olmağı seçdi.

İndi sən də ölümdən qorxub çərənləyirsən.

Arsen Davudyan ağır-ağır nəfəs alaraq dedi:

– Sən gəncsən, həyatı anlamırsan. Bax burada Vaçiq öldü, orada isə

qara qız. Burada məni sən öldürmək istəyirsən, orada Süleymanı Andrey

Şvats öldürəcək. Hər şey kainatda olduğu kimi, periodikdir. Ölənləri doğulanlar əvəzləyəcək. Bir gün sənin özünü də öldürəcəklər. Həm də daha

ağır ittihamlarla. İndi isə sənə deyim Süleymanın ustadı kim idi. Sənin

baban. Hansı ki, müharibədən əvvəl həbs edilmişdi. Sonra da öldü-qaldı

xəbəri bilinməmişdi. Onu Qara çağırsalar da, əsl adı Əli idi. Atan, Şəms,

Gülər və Mərcan qeyri-müəyyən yetim, Səriyyə nənən dul qalmışdı. Mən

sizin evdə olmuşam. Usta kimi balkonunuza şüşəbənd vurmuşam. Təbii

ki, nənənlə və Şəms bibinlə söhbət etmək məqsədilə. Mərcan bibin isə

o vaxt xəstə idi. Səriyyə və Şəms baban haqda ehtiram və sevgi ilə danışırdılar. Fəqət keçmiş zamanda, ölmüş insan haqqında danışılan kimi.

Ancaq o məsum, zəhmətkeş insanlar bilmirdilər ki, baban həbsdən tez

çıxıb və yeni ailə qurub. Özü də iki arvad alıb. Birindən Gülərlə Mərcan,

digərindən isə Şəms dünyaya gəlib. Yəni baban əvvəlki qızları həmişə

xatırlasın deyə, bu uşaqlara onların adını qoyub. Təbii ki, Süleyman o üç

qızı babana görə tanıyıb. Çünki Süleyman ondan dərs alıb. Ancaq baban

o qadınlara da sahib çıxmayıb. Biri müəmmalı surətdə dünyasını dəyişib,

ondan olan uşaqları baban internata qoyub. Şəmsin anasını isə boşayıb.

Babanı biz Misirə getməzdən əvvəl Süleyman öldürüb. Sonra isə qızı

Mərcanla evlənib. Sonrasını isə artıq sənə danışmışam. Ancaq sənin bibin Mərcanın gözəl xalları var idi.

Çoban Zalova elə gəldi ki, ev başına fırlanır. Arsenin danışdıqları

yoxluqdan varlığa keçid idi. Çoban eşitdiklərinə nə inana, nə də inanmaya bilirdi. Düşünürdü ki, bu qoca haradan bilirdi ki, Mərcan bibisinin

xalları var.

– Bizim həyətdə hansı ağac yadında qalıb? – Çoban soruşdu.

Arsen gözlərini qıyıb dedi:

– Möhtəşəm tut ağacı vardı. Səriyyə arvad bizə onun kölgəsində samovar çayı dəmləmişdi. Mərcan isə uzaqdan süfrəmizə kəsək atmışdı.

Çoban Zalov var gücünü toplayıb dedi:

– Süleymanın ustadı mənim babam Əli olubsa, bununla fəxr edirəm.

Onu da bilirəm ki, sən müharibə illərində faşist Almaniyasının xüsusi

cəsus təşkilatı olan “Abver”in ələ aldığı Sovet zabiti – Seyran Vazgenyanın tələbəsi olmusan. Bunu Süleyman baba deyib. Süleyman baba bir

də deyib ki, düşməninə qulaq as axıra qədər, ancaq əvvəldən inanma.

Atanı gözünün qarşısında canlandırsa belə, inanma. İnanmaq kölgələrin

birinci məğlubiyyətidir. İnanmaq ruhun ölməyi, əsarətə düşməyi deməkdir. İnanmaq günəşə gülümsəyən, yox olan kölgə deməkdir. Süleyman

baba deyib ki, inanma, inanma, sıx getsin!!! – Çoban Zalov tətiyi çəkdi,

dalbadal iki atəş açdı. Bir xeyli keşişin simasına baxdıqdan sonra ayağa

qalxıb, ev telefonuna yaxınlaşdı. Təcili yardıma zəng etdi və cəld mənzili tərk etdi.

Иki tin o tərəfdə, sözləşdikləri yerdə görüşdülər. Demək olar ki, ikisi

də eyni vaxtda ora çatdılar. Nataşa Smirnova həyəcanlı idi. O, Çoban Zalovu görən kimi dedi:

– Niyə orada çox yubandın?

– Keşiş ölmək istəmirdi. Mənə deyirdi ki, tələsmə, belə görüşlər çox

nadir hallarda olur. Söhbət edirdik.

Görüşdükləri yer çox qaranlıq olsa da, Nataşa yan-yörəyə baxıb dedi:

– Yadımdan çıxmışdı sənə deyim ki, onunla çox söhbət etmə. Arsen

Davudyanla söhbət çox təhlükəlidir. Necə ki, onu öldürməyə gələn Andrey

Şvats söhbətdən sonra onunla dostlaşmışdı, qorxurdum ki, sənin də beynini zəhərləyə, onu öldürməkdən vaz keçəsən.

– Çox qorxurdun? – Çoban Zalov zarafatla soruşdu.

– Hə, lap çox. – Nataşa dedi.

– Amma əllərin əsmirdi. Vaçiqi dəqiq nişan almışdın. Başı qarpız kimi

partlamışdı. Noranı niyə vurdun, anlamadım? Onu kənara itələməsəydim,

öləcəkdi. Çiynindən yaralandı.

Nataşa Smirnova təəccüb və həyəcanla soruşdu:

– Nora ölmədi? O ölməliydi!

– Xeyr, yaralı idi. Nə üçün ölməliydi? Mən sənə tapşırmamışdım ki,

hətta erkək və dişi ağcaqanadları bir-birindən seç? – Çoban soruşdu.

Nataşa irəli atıldı və dedi:

– Onu yaralı buraxmaq olmaz! Mən işimi sona çatdırmalıyam.

Çoban Zalov cəld onun qolundan yapışıb möhkəm sıxdı:

– Günahsızlar ölmürlər! O, günahsız və bədbəxt insandır.

Nataşa Smirnova qolundan yapışmış möhkəm əllərə, sonra isə qaranlıqda mənasını gizlətmiş bir cüt gözə baxıb, əsəbi səslə dedi:

– Yoldaş Zalov, Noranın günahı İsa kimi atasız yaranıb. O, özü istəmədən şahidə çevrilib, səni tanıyıb, bəlkə də adını da bilib. Keşişin çərənləmələrindən, sirləri satmaqla canını qurtarmaq cəhdlərindən, Nora, mənim günahsız bacım çox şeylər öyrənib. Nəticədə, öyrəndikləri və şahidi

olduğu hadisələr, onun ölüm mələyinə çevrilib.

Çoban Zalov köks ötürüb dedi:

– Dediklərin doğrudur. O, çox şey bildi: mənim adımı, Süleyman babanı, hər şeyi bildi.

– Elə isə mütləq ölməlidir, mütləq!!! – Nataşa dartındı.

Çoban Zalov onun qolunu daha bərk sıxıb dedi:

– Heç vaxt qoymaram ki, günahsız insanı kimsə öldürsün. Hər nə bilirsə, qoy bilsin.

Müəllif: SADIQ QARAYEV

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Zaur Ustacın başlatdığı “Mübariz-31” tədbirləri uğurla davam edir.

Zaur Ustacın başlatdığı “Mübariz-31” Milli qəhrəman Mübariz İbrahimovun anım-tanıtım tədbirləri uğurla davam edir.  Beləki, cari fevral ayının ilk günlərindən Ağdam rayon Quzanlı – 1 tam orta məktəbindən başlamış tədbirlər son olaraq Arif Hüseynzadə adına Bakı şəhəri, Yasamal rayonu 20 nömrəli tam orta məktəb-liseydə keçirilmiş tədbirlə davam etmişdir. Tədbirlərin xronologiyasın diqqətinizə çatdırırıq:

IMG_20190207_163753_312

Ağdam rayonu Quzanlı – 1 qəsəbə tam orta məktəbində

4 fevral 2019-cu il tarixində Ağdam rayonu Quzanlı – 1 qəsəbə tam orta məktəbində Şükürova Zəminə müəllimənin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə həsr olunmuş “MÜBARİZ-31” ( #Mubariz31 ) anım-tanıtım tədbirləri çərçivəsində Mübarizin qəhrəmanlığı haqqında şagirdlərə məlumat verilmiş, işğal altında olan torpaqlarımızdan söhbət açılmışdır. Tədbirdə fərqlənən şagirdlərə və məktəbin kitabxanasına layihədə nəzərdə tutulduğu kimi Zaur Ustacın Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun son döyüşündən bəhs edən “Oriyentir Ulduzu”, eyni zamanda görkəmli memar Əliş bəy Kərəmlinin 700 illiyi münasibəti ilə yenicə işıq üzü görmüş “Əliş və Anna” kitabları hədiyyə olunmuşdur.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

 

IMG_20190207_170417_104

Bakı şəhəri, Nizami rayonu 201 nömrəli tam orta məktəbdə

Son dövrlərdə Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun qəhrəmanlığına kölgə salmaq istəyənlərin anlaşılmaz hərəkətləri fonunda olduqca vacib və zamanlaması uğurlu hesab edilən, Zaur Ustacın başlatdığı “Mübariz – 31” layihəsi çərçivəsində anım-tanıtım tədbirləri uğurla davam edir.

Belə ki, Ağdam rayonu Quzanlı – 1 qəsəbə tam orta məktəbində keçirilmiş tədbirlərin ardınca bu dəfə də Bakı şəhəri, Nizami rayonu 201 nömrəli tam orta məktəbdə anım-tanıtım tədbirləri müvəffəqiyyətlə həyata keçirilib. “Ustac.az” Yaradıcılıq və İnkişaf Portalının təşəbbüsü və Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Afət Xəlilovanın təşkilatçılığı ilə baş tutan tədbirdə Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun həyatından, döyüş yolundan geniş söhbət açılmış, şagirdlər bu barədə məlumatlandırılmışdır. Fəal diskussiya şəraitində keçən tədbirdə fərqlənən şagirdlərə Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun son döyüşündən bəhs edən, istər hərbi, istəsə də bədii baxımdan olduqca böyük ustalıqla qələmə alınmış, məktəblilər üçün sinifdənxaric oxu vəsaiti kimi nəzərdə tutulan Zaur Ustacın “Oriyentir ulduzu” kitabı hədiyyə olunmuşdur.

20190205_095527

Bundan əlavə, tədbirlər proqramına uyğun olaraq, Zaur Ustacın “Oriyentir ulduzu” və yeni nəşr olunmuş “Əliş və Anna” kitablarından müəyyən edilmiş sayda nüsxələr məktəbin kitabxanasına bağışlanıb. Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, 201 nömrəli tam orta məktəbin yuxarı sinif şagirdləri, eyni zamanda, Əməkdar müəllim Afət Xəlilovanın rəhbərliyi ilə “Kərəmli – 700” yubiley tədbirləri çərçivəsində məktəblilər arasında keçirilən “Zaur Ustacın “Əliş və Anna” poemasında tarixi həqiqətlər” mövzusunda inşa nüsabiqəsinin iştirakçılarıdır. Adıçəkilən müsabiqənin görkəmli memar Əliş bəy Sübhan oğlu Kərəmlinin aprel ayında doğum günü ərəfəsində yekunlaşdırılacağı gözlənilir. Əvvəlcədən xəbər verildiyi kimi, müvafiq olaraq, növbəti tədbirlərin Şamaxı şəhər, M. Hadi adına 9 nömrəli tam orta məktəbdə və daha sonra respublikanın tanınmış məktəblərindən olan Bakı şəhəri, A. Hüseynzadə adına 20 saylı məktəb-liseydə təşkil olunacağı nəzərdə tutulur. Bu qəbildən olan tədbirlərin keçirilməsini yalnız və yalnız bir məqsədi var – Vətən elə onun mərd oğulları, ziyalıları deməkdir. Vətənin təəssübünü çəkən Vətən oğullarını unutmamaq elə Vətəni sevmək deməkdir. Azərbaycan yeniyetməsi, gənci Vətənini tanımalı və sevməlidir.

Qələndər Xaçınçaylı

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

 

IMG_20190208_093144_609

M. Hadi adına Şamaxı şəhər 9 nömrəli tam orta məktəbində

7 fevral 2019-cu il tarixində – Mübarizin doğum günündə – M. Hadi adına Şamaxı şəhər 9 nömrəli tam orta məktəbində Şirəliyeva Sevda müəllimənin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə həsr olunmuş “MÜBARİZ-31” ( #Mubariz31 ) anım-tanıtım tədbirləri çərçivəsində Mübarizin qəhrəmanlığı haqqında şagirdlərə məlumat verilmiş, işğal altında olan torpaqlarımızdan söhbət açılmışdır. Məktəblilər Zaur Ustacın “Oriyentir Ulduzu” kitabı ilə tanış olmuş, kitabın çalışmalar bölümündəki tövsiyələrə uyğun olaraq, “Mən də mübariz kimi qəhrəman olacam”, “Azərbaycanı sevirəm”, “Biz o torpaqlara qayıdacağıq” mövzularında qısa inşalar yazmışlar. Tədbirdə fərqlənən şagirdlərə və məktəbin kitabxanasına layihədə nəzərdə tutulduğu kimi Zaur Ustacın Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun son döyüşündən bəhs edən “Oriyentir Ulduzu”, eyni zamanda müəllifin yenicə işıq üzü görmüş “Əliş və Anna” kitabları hədiyyə olunmuşdur.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

 

azq

Bakı şəhəri Arif Hüseynzadə adına 20 nömrəli məktəb – liseydə

19 fevral 2019-cu il tarixində Bakı şəhəri Arif Hüseynzadə adına 20 nömrəli məktəb – liseydə Quliyeva Gözəl müəllimənin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə həsr olunmuş “MÜBARİZ-31” ( #Mubariz31 ) anım-tanıtım tədbirləri çərçivəsində Zaur Ustacın “Oriyentir Ulduzu” kitabının müzakirəsi təşkil olunmuş, məktəblilər kitabın çalışmalar bölümündə tövsiyə olunan inşa adlarına uyğun olaraq, “Vətəni sevmək imandandır”, “Xocalı”, “Mənim sevimli qəhrəmanım” mövzularında qısa inşalar yazmışlar. Fərqlənən şagirdlərə və məktəbin kitabxanasına tədbir çərçivəsində nəzərdə tutulduğu kimi Zaur Ustacın Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun son döyüşündən bəhs edən “Oriyentir Ulduzu” kitabı hədiyyə olunmuşdur.

USTAC.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Mübariz İbrahimov haqqında povest

ZUOU

Zaur Ustac

“Oriyentir Ulduzu”

(Uşaq və yeniyetmələr üçün povest)

Yuxarısinif şagirdləri üçün sinifdənxaric oxu vəsaiti kimi nəzərdə tutulmuş   povest  Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə həsr olunub.

Burada PDF formatda:

Zaur Ustac “Oriyentir Ulduzu” PDF: ZU — OU

Burada isə açıq mətn:

Birinci fəsil

 

17.06.2010-cu il, saat 21:00 “TG” istiqamətində təmas xətti

 

– Seyid, indi ANS-in xəbərləri başlayacaq, televizoru açaq? – deyə əsgərlərdən biri soruşdu.

– Aç. Aç, görək nə deyirlər?..

Elə bil televizor da hazır dayanmışdı, qoşulan kimi 21-in xəbərlərinin başlandığını bildirən video-çarx getməyə başladı.

– O, çiynində kamera olan oğlan var ha, onu tanıyıram. Adı Azərdi… Köhnə məhəllədə qonşu idik! – deyə əsgərlərdən biri dilləndi.

– Ehhh, sən də elə hər xəbər başlayanda onu deyirsən… – yerdən söz atdılar.

– Neyniyim e?..

– Sakit durun, görək nə deyirlər! – deyə axır ki, Seyid dilləndi.

Blindaja ani bir sükut çökdü. Düzü, bura blindaj deməyə adamın dili də gəlmir. Sizdə ümumi təsəvvür yaratmaq üçün deyə bilərəm ki, adi tələbə yataqxanasındakı otağın şəraitindən qat-qat yaxşı şəraiti var. Həftədə bir dəfə dəyişdirilən yataq ağları, əl-ayaq dəsmalları, bayırda ayrıca hamam, fasiləsiz elektirik enerjisi. Qəza halları üçün nəzərdə tutulan, əsgərlərin öz aralarında “dvijok” adlandırdığı, benzinlə işləyən elektirik generatoru və s. Bütün bunlardan əlavə, kütləvi qırğın silahlarının tətbiqinin nəticələri də nəzərə alınmaqla müdafiə məqsədilə möhkəmləndirilmiş bir otaqdan söhbət gedir. Yəni blindaj dediyimiz otaq döyüş üçün əsl topdağıtmaz qala olmaqla bərabər, istirahət üçün də 3 ulduzlu bir otel nömrəsindən geri qalmırdı.

– “Ağdamın Yusifcanlı, Tərtərin Qızıloba kəndləri istiqamətində ermənilər atəşkəsi pozmuşdular. Düşmən cavab atəşi ilə susdurulmuşdur…” – aparıcının səsi eşidildi.

– Pozmadıqları gün olur ki? – deyən Seyid ayağa qalxdı.

Əlini zərblə stolun üstünə vurdu. Yaxşı ki, stolun üstündə dəftər-kitabdan başqa bir şey yox idi… Az qala bütün blindaj silkələndi.

– Pozublar, pozublar!.. Qurban olum, ay Allah, sən özün mənə səbr ver… – deyə Seyid bayıra çıxdı. Tranşeylə lap ön müşahidə nöqtəsinə gəldi. Üzü dağlara tərəf baxdı, sanki göz dağına çevrilmiş bu dağlar ağırlığında suallar sıxmağa başladı onu.

«Görəsən, “HÜCUM” əmrini çoxmu gözləyəcəyik? Bircə, cənab Ali Baş Komandan bu “HÜCUM” əmrini versəydi! Bəs, bu torpaqları kim azad edəcək?! Bu dağlardakı səngərlədə neçə illərdir torpağa tapşırılacağı günü gözləyən igid-ər şəhidlərimizin sümüklərini nə vaxt yığıb son mənzilinə çatdıracağıq?» Düşünə-düşünə dərə boyu daglara baxdı. İndi onun baxışları dağlara zillənsə də, dağların arxasında da nə olduğunu gün kimi aydın görürdü… Halbuki heç Çaylıda da olmamışdı, amma postdakı bütün əsgərlər kimi, o da bilirdi ki, dərədə, daşı daş üstə qalmayan, bu kənd Çaylıdır. Adından da göründüyü kimi, vaxtında çox səfalı, axarlı-baxarlı kənd olub. Dərə boyunca dağlara – Talışa tətəf qalxanda Gülüstan, birinci görünən dağı aşdıqdan sonra Madagiz, sonra hər yerdə gölqırağı, çaykənarı üzü Günbatana sağ tərəflə, dağ cığırı ilə gedib çıxırsan yol ayrıcına, yol ayrıcı dərədədir, köhnə ferma binası da var dərədə. Fermanın yanında dağ yolu ilə təxminən iki saat dolama yollarla sağ tərəfə qalxsan, Dəstəgüldür. Dəstəgüldə qışda qar dizdən olsa da, dərədəki bulağın başında artıq fevral ayının ortalarında qarın, buzun içində bənövşələr açır. O bənövşələrin qurusu indi də postdakı dəftər-kitabların arasında durur. Təzələrini dərməyincə, uşaqlar atmaq istəmirlər. Necə də olsa bu quru bənövşələr vətən torpağının bir nemətidir. Bundan əlavə, hər quru bənövşənin öz tarixçəşi var. Hər biri bir əsgər yadigarıdır… Dəstəgüldən sonra üzü günbatana aşırımlar aşsan, Keçəldağ, sonra Murova qədər gedib çıxarsan… Fermanın yanından dolamalarla sol tərəfə qalxsan, Tonaşen-1, Tonaşen-2, Tonaşen-3… Əgər son zamanlar dağıtmayıblarsa, yolun qırağında qədim Alban kilsəsi də olmalıdır – kəşfiyatçılarımız yolüstü həmişə orada dayanıb dincələr, istəyənlər siqaret çəkərmiş, ya da oranı görüş yeri təyin edib döyüş tapşırığını yerinə yetirdikdən sonra orada görüşüb, birlikdə qayıdarmışlar…

…Seyid Çaylıya baxır, nəzərləri ölü bir nöqtədə ilişib qalırdı. Xəyalında isə İrəvana dogru yol başlayırdı bu nöqtədən, gözünü çəkə bilmirdi, göz dağına çevrilmişdi bu Çaylı… Düşünürdü ki, lap qoy olsun, bu kəndə bir tabor, taborun dayaq məntəqəsi. Qoy olsun, bu şərəfsizlərin adam tapıb doldura bilmədikləri ala-yarımçıq ştatla 100-120 nəfər. Aləm bir-birinə qarışsa, qoy, bu şərəfsizlərə 20-30 şərəfsiz də köməyə gəlsin. O da gəlib çata bilsə… Vallah, heç nə yoxdu, bu 150-160 kölgəsindən qorxanın öhdəsindən tək gələrəm. Bir əmr gələ, lap İrəvana qədər gedərəm…

Seyid fikirləşə-fikirləşə özünə o qədər arxayın olurdu ki, xəyalında canlandırdığı Çaylıdakı tabor indi onun gözündə uşaq vaxtı hardasa qarşılaşdığı ən zəif, ən çəlimsiz uşaqdan da zəif görünürdü. Bir sözlə, Seyidin gözü bu taboru çoxdan yemişdi…

– Seyid, yenə nə fikirləşirsən? – bu səs Seyidi sanki yuxudan oyatdı.

– Nə bilim e, vallah, bir şeyi başa düşə bilmirəm ki, bu şərəfsizlərin oyunbazlıqlarına nə qədər dözəcəyik? “Qrajdaniski”-də dözmək olmur, deyirsən gedim orduya. Orduda dözmək olmur, deyirsən gedim ön cəbhəyə. Burda heç dayanmaq olmur, şərəfsizlər hər gün gözünün qabağında min hoqqadan çıxırlar… Lap dəli oluram. Ya Allah, sən özün mənə səbr ver…

Seyid blindaja keçdi, yerində oturub bir çay içdi.

Elə bil, nəsə ürəyinə dammışdı, ancaq yenə sabah bu vaxtı nələr olacağından əsla xəbəri yox idi… Ola bilsin bəlkə də seyid fəhmı ilə nəsə duymuşdu…

Xüsusən, son vaxtlar onda belə bir fikir yaranmışdı ki, Uca Tanrı istədiyi bəndəsinə lazımi məqamda, haqq işi üçün elə bir güc verər ki, böyük bir ordu belə, bu gücün qarşısında aciz qalar. Necə ki, uzaq keçmişimizdə Həzrəti Əli Allahin iradəsilə düşmən ordusu ilə dəfələrlə təkbaşına döyüşə girmiş, həmişə də onun köməkliyi ilə qalib olmuşdur.

Seyidin diqqətini çəkən yaxın keçmişimizdə, Çanaqqala döyüşlərinin əfsanəvi qəhrəmanlarından biri olan topçu Mehmet oğlu Seyit Çavuşun başına gələnlər idi. Həmin qanlı döyüşdə Seyit Çavuşun atdığı bir mərmi döyüşün taleyini həll edən amillərdən biri olmuşdur. Ancaq burada Seyidin diqqətini çəkən Seyit Çavuşun mərmini necə atması idi. Növbəti düşmən mərmisi partlayandan sonra Seyit Çavuş görür ki, top və Əli adlı başqa bir əsgər yoldaşı ilə onun ümidinə qalıb. Düşmən gəmiləri də sahilə yaxınlaşır. Əsgər şərəfinin, vətən torpağının bundan ağır və çıxılmaz vəziyyəti ola bilməzdi. Əsgər yoldaşı Əli ilə bu müşkülü dartışarkən, Seyit Çavuş özündə elə bir güc hiss edir ki, təxminən 300 kq-a yaxın mərmini təkbaşına bir neçə dəfə topa qoyub atəş edərək, düşmənin ən ünlü gəmilərindən birini vurur… Ağır, sürüşkən mərmiləri götürmək, bir neçə pilləkən qaldırıb topun lüləsinə yeritməkdən əlavə, burda iki maraqlı məqam Seyidi düşündürürdü: birincisi, nə Seyit Çavuş, nə də yoldaşı Əli tuşlayıcı, nişançı deyildi, sadəcə, heyət nəfəri idi; ikincisi isə, bu hadisə məşhur olandan sonra komandiri fotoqrafçı gətirdir ki, mərmini qaldıran vəziyyətdə Seyit Çavuşun şəklini çəkdirsin, ancaq Seyit mərmini qaldıra bilmir ki, bilmir…

Seyid özü üçün yəqinləşdirir ki, Cənabi-Haqq istədiyi məqamda adama elə bir güc verər ki, uca dağlar belə onun qarşısında duruş gətirə bilməz. Necə ki, Fərhad Şirinə olan eşqi ilə Bisütunu yerlə bir etmişdi…

– Allahım, mənə də belə bir güc ver! Əllərini Haqqın dərgahına uzatdı Seyid. Nə fikirləşdisə, qələm-dəftər götürüb yazmağa başladı: “Canım atam və anam, məndən sarı darıxmayın. İnşallah, cənnətdə görüşəcəyik. Mənim üçün bol-bol dua edin. Vətənin dar günündə artıq ürəyim dözmür. Allaha xatir bunu etməliyəm. Ən azından ürəyim sərinlik tapar. Şəhid olanadək bu şərəfsizlərin üzərinə gedəcəyəm. Şəhid olsam, ağlamayın, əksinə, sevinin ki, o mərtəbəyə yüksəldim. Allaha ibadətlərinizi dəqiq yerinə yetirin. Çoxlu sədəqə verin. Seyid nəvəsi olaraq bunu etməliyəm. Allah böyükdür. Vətən sağ olsun! Oğlunuz Mübariz. Haqqınızı halal edin.”

– Ya Allah, sən özün mənə səbr ver. Sən özün kömək ol – deyib dəftəri örtdü. Gecədən xeyli keçmişdi. Seyid qalxıb blindajdan çıxdı. Yenə lap ön müşahidə nöqtəsinə getdi. Postdakı əsgərlə bir az söhbət etdi. Ayıq ol! – tapşırdı. Atışma olsa, nə edəcəyi barədə bir də soruşdu. Qayıdıb, blindaja gəldi, öz yerinə uzandı. Baxışları qeyri-iradi tavandakı xırda bir nöqtəyə zillənmişdi. Tavana baxsa da, dərə boyunca, dağların arxasında uzanan yollarla İrəvana qədər gün kimi aydın görürdü….

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İkinci fəsil

 

18.06.2010-cu il “ TG “ cəbhəsi, Seyidin postu.

 

Bu gün lap isti idi, ya da adama belə gəlirdi. Bir də ki, isti olacaq də, yayın oğlan çağıydı, ancaq buna isti demək olmazdı. Vallah, elə bil torpaqdan od qalxırdı. Sanki Günəş dağların arxasına keçdikcə, torpaqdan qalxan isti daha da artırdı…

– Bu gün nə yaman sakitlikdir, yəqin istiyə görə öz yuvalarına çəkilib yatıblar, – deyə əsgərlərdən biri dilləndi.

– Bu sakitliyin bir zibili çıxacaq – Seyid cavab verdi.

Axşamın qaranlığı ilə şərəfsizlərin ilk güllələri gəlməyə başladı. Çox maraqlı idi. Həmişəkindən fərqli olaraq əsgərlərin “trassuyuşşi” adlandırdığı işıqlandırıcı – yandırıcı güllələrlə düz blindajın üstünə atırdılar. Ara-sıra ön müşahidə məntəqəsinin qarşısına “AQS” mərmiləri də düşüb partlayırdı. Sanki özlərinin bu cür blindajlarının olamamağının paxıllığını çəkirdilər…

Hətta düzün ortasında güllənin altındakı yaxşı səngərə də paxıllıq edir bu şərəfsizlər… Çox maraqlıdır ki, əziyyət çəkib özləri düzəltmək istəmir, hazırına nazir olmaq istəyir bu şərəfsizlər… Özlərində olmayan (nəyi var ki, bu bədbəxtlərin) yaxşı bir şey gördükdə, əvvəlcə istərlər ağlayıb-sıtqamaqla ona sahib olsunlar. Gördükdə ki, bir şey hasil olmur, başlayarlar xoruzlanmağa – bəs burda mənəm, Bağdadda kor xəlifə, bu saat onu verməlisən mənə. Bu variant da kara gəlməyəndə, zora əl atarlar, əl-altdan iş görərlər, ayaq altını qazarlar, mənim deyil, qoy, onun da olmasın deyib dağıdarlar, yandırarlar, məhv edərlər bu şərəfsizlər… Bu da onların xislətindən  irəli gəlir.

Odur ki, belə bir vəziyyət Seyidin diqqətindən qaça bilməzdi. Bu şərəfsizlər kimə nəyi nişan verirlər? Anlaya bilmədim – düşündü Seyid.

Seyid tranşeylə ön müşahidə məntəqəsinə getdi.

Hava qaraldıqca atəş açılan yerlər açıq-aşkar bilinirdi. Həmişə atdıqları yerdən – öz yuvalarından atırdılar. Nədənsə, bu səhnə həmişə “Tom və Ceri” cizgi filmini xatırladırdı Seyidə. Özündən asılı deyildi, neyləsin? Həmişə də onlar atmağa başlayanda üzündə xəfif təbəssüm cizgiləri yaranırdı. İndi də üzündə təbəssüm, inşallah, hamınızı elə o yuvalarda su ilə boğacayıq, sizə heç güllə də düşmür. Düşüncəli halda blindaja qayıtdı. – Bu “Hücum” əmri nə vaxt olacaq, ay Allah? – Sualı burğu kimi beynini deşdi Seyidin…

Şəxsi heyəti örtülü meydançada düz! – deyə köməkçisinə göstəriş verdi.

“SİLAHA” – köməkçinin komandası eşidildi.

Əsgərlər bir göz qırpımında silah-sursatlarını götürüb örtülü meydançada düzüldülər.

Seyid silah otağına keçdi. “Ya Allah, sən özün kömək ol!» – nidası silah otağının ən uzaq küncündəki, ən kiçik çatdakı, ən xırda cücünü də oyatdı. O, heç xəyalına belə gətirə bilməzdi ki, bir neçə saatdan sonra nələr olacaq?.. Seyid, sadəcə, uşaq vaxtı dönə-dönə oxuduğu “Koroğlu” dastanından yadında qalan Koroğlunun hər səfər qabağı “altdan geyinib üstdən qıfıllandı, üstdən geyinib altandan qıfıllandı” deyimi ilə gerçəkləşən, “yayda bürüncəyini götür, qışda özün bilərsən” atalar sözü ilə min illərin süzgəcindən süzülüb gələn, igid ehtiyatı əldən verməz prinsipinin tələblərinə uyğun hərəkət edirdi. O, dəfələrlə komandirlərindən eşitmişdi ki, adi bir kibrit çöpünün də həyati əhəmiyyəti ola bilər. Çox gözəl bilirdi ki, qalibiyyətli döyüş yaxşı hazırlıqdan çox asılıdır. Odur ki, ehtiyatı əldən verməzdi heç vaxt. Bura döyüş bölgəsidir, hər an hər şey ola bilər. Əsgər hər an ən qızğın, həlledici döyüşə girməyə hazır olmalıdır.

Düşünə-düşünə əsgərlərin “lifçik” dediyi üzərində silah-sursat daşımaq üçün çoxlu cibləri, arxasında çantası olan jiletini geyindi. Özünün ikidəstəkli qatlama avtomatını götürdü, əlavə sandıqları “lifçik”-in ciblərinə yerləşdirdi, Nə qədər yerləşdirə bildisə, o qədər əl qumbaraları götürdü, “lifçik”-in arxa cibinə əlavə patron və əl qumbaralarını yerləşdirdi. Çıxmaq istəyirdi ki, üst-başına bir də baxdı – bu, “yüz ölç, bir biç” məsəlinin tələblərindən irəli gəlirdi. İki ədəd də tüstü şaşkası götürdü. Silah otağının qapısından çıxarkən gözü divardakı jilkaya sataşdı. Onu da götürüb şalvarın yan cibinə qoydu. Bayıra bir addım atmışdı ki, “FARAĞAT” – köməkçinin komandası eşidildi. Bu vaxt Seyidin kölgəsi örtülü meydançaya çıxmışdı.

Seyid örtülü meydançaya çıxdı, döyüşə hazır vəziyyətdə, bir cərgə düzülmüş əsgərləri gözdən keçirdi. Köməkçi sıradan bir addım qabağa çıxıb məruzə etdi:

– Yoldaş gizir, döyüş heyəti döyüşə hazırdır!

– Azad!- deyə Seyidin amiranə səsi sükutu pozdu.

– Hamınız diqqətlə dinləyin. – Seyid döyüş tapşırığını və hesabatı bir daha əsgərlərin diqqətinə çatdırmağa başladı. – Əsas hesabatı hamı bilir, bu olacaq “A” qaydası, yəni bu qaydada hamı həmişəki qaydada öz yerlərini tutur, əmri məndən alır. Yox, əgər qeyri-adi nəsə olsa, keçəcəyik “B” qaydasına. “B” nədi? Bu qaydada mən yoxam, əmr və göstərişləri nə qədər sağdı, köməkçidən alarsınız. Əgər işdi, ona da nəsə olsa, onda hər kəs özünə komandirdir. Heç kim əlavə kömək gələnə qədər durduğu yerdən bir addım da kənara atmır, tualet kimi dayandığınız yerdən istifadə edə bilərsiniz. İcazə verirəm. Lazım gəlsə, hamı dayandığı yerdə ölür, ancaq bir addım kənarda olmaz! Heç kim deməsin ki, mən yoxam. Yuxarıdan baxacam. O dünyada da əlimdən qurtara bilməzsiniz. Aydındır?!

– Elədir ki var!

– Sual var?

– Sual yoxdur!

– Diqqət! Düzlən! Farağat! Döyüş qaydası “A” olmaqla, döyüşə!

Əsgərlər hesabata uyğun təhkim olunduqları postlara qaçdı. Seyid özü lap öndəki müşahidə məntəqəsinə getdi. Düşmən əsgərləri həmişə atdıqları yerdən ara-sıra atırdılar. Seyid “trassiyuşşi” güllələrin uçuşduğu səmtə yox, başqa tərəfə – təpələrin qurtardığı, qaranlıq dərələrin başladığı səmtə baxırdı, sanki nəsə axtarırdı bu qaranlıq, boz təpələrin kölgəsində. Başqa vaxt Ay işığında hər yan süd kimi aydın görünsə də, indi elə bil Ay da düşmən tərəfində idi. Üzünü nazla göstərir, tez də buludların arxasında gizlənirdi. – Nə olar, Ay qardaş, bütün dünya bu şərəfsizlərin tərəfindədir, heç olmasa, sən bizim tərəfimizdə ol barı, axı bayrağının üstündə sənə yer verən bizik, onlar deyil. – Sanki axırıncı kəlmələr Ayın lap heysiyyatına toxundu, bir anlığa olsa da, boz çöllərə, qaranlıq dərələrə süd aydınlığı gətirdi.

– Aha, ora bax! – nəhayət, Seyid axtardığın tapdı.

Gördüyünü dəqiqləşdirmək üçün köməkçidən soruşdu:

– Oriyentir 2-dən 100 metr sağa təpənin qurtaracağına bax, gör bir şey görürsən?

– Hə, hə, təpənin dibi ilə əyilə-əyilə gəlirlər. – Onlar birlikdə saymağa başladılar: bir, iki, üç, dörd, beş, altı… Çox axtardılar, bəs yeddinci hardadır, görəsən, yoxsa elə cəmi altı nəfərdir?..

Yeddinci yoxdur. Hə, yüz faiz altı nəfərdir, – deyə Seyid düşündü – bu da onların adam tapıb doldura bilmədikləri manqa. Çox maraqlıdır, bu altı nəfər sallana-sallana niyə gəlir? – öz-özünə fikirləşdi.

Nəhayət, köməçiyə vəziyyətə uyğun tapşırıqlarını verdi:

  1. Aşağı xəbər ver;
  2. Keçdik “B”-yə;
  3. Oriyentir 1-i keçənə qədər heç kim atəş açmır, qoyun gəlsinlər;
  4. Mən getdim, Oriyentir 3-ün yaxınlığında onların arxasında olacam.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Üçüncü fəsil

 

– “Ya Allahın adı” – “DÖYÜŞƏ”!

 

Son tapşırıqlarını verib, gündə min yol baxışları ilə getdiyi yolu indi üzüaşağı Çaylıya tərəf getməyə başladı. Ya Allah, ey Həzrəti Əliyə şir gücü verən Allahım, Seyit Çavuşa o gücü verən Uca Tanrım, hər şey sənə xatir, sənin adınla – mənə güc ver, məni düşmənin yanında xar eləmə!..

Buludları Ayın üzərinə örtük kimi çəkməsini, dualarının qəbul olunması kimi qəbul etdi Seyid. Bir andaca hər tərəf zülmət qaranlığa qərq oldu. Bununla Uca Tanrı Seyidin yolunu açır, bu işə öz razılığını bildirirdi. Seyid dərə aşağı elə gedirdi ki, sanki uşaq vaxtı məktəbə gedib-gəldiyi yolla addımlayırdı. Bu yerlərin hər iki tərəfdən dəfələrlə minalandığını bilsə də, sanki indi yadından çıxmışdı. Futbol meydançasında top qovan kimi, qovurdu kol-kosu.

Göz-gözü görmürdü, Seyid nə vaxt üçüncü oriyentirə çatdığını heç özü də bilmədi. Bu vaxt atəş səsi eşidildi. Güllələrdən onun yanından  keçəni də oldu. Əvvəlcə yerini möhkəmlətdi, sonra ətrafa göz gəzdirdi. Onun postundan atırdılar, – nə tez çatdılar, – deyə öz-özünə fikirləşdi. Bir-iki qatar da atdılar. – Bəs bu şərəfsizlər niyə atmırlar, hara yox oldu bunlar? – Seyid təmkinlə düşündü. Birdən lap yaxınlıqdan – onun 35-40 addımlığından atəş açıldı. – Hə, demək burdasınız… İndi baxaq görək vəziyyət necədir?

Bir-iki qatar da qarşılıqlı güllələr uçuşdu. Seyid sanki film seyr edirmiş kimi, izləyirdi mənzərəni. Bu an onun postunda tək-tək üç-dörd güllə atıldı. Elə bil qarşısında bomba partladı. Gecənin qaranlıq və sakitliyində tükürpədici səslə necə vay-şivən qopdusa, Seyid bir az da diksinən kimi oldu. O, çox eşitmişdi, ancaq görməmişdi. – Yəqin qan görüblər – düşündü Seyid. Səs gələn tərəfə addımlamağa başladı.  Seyid iti, olduqca yumşaq addımlarla səsə tərəf irəliləyirdi. Qarışıq, anlaşılmaz səslər eşidir, ancaq hələ heç nə görmürdü? Qəflətən Ay işığında nəsə parladı. Cəld özünü yerə atdı. Sürünə-sürünə balaca təpənin üstündəki kolun dibinə gəldi. Səsə tərəf boylandı, Ay da öz köməyini əsirgəmədi. İndi o, beş düşmən əsgərini aydın sayırdı. Bəs altıncı hanı? Bir az da qalxıb boylandı. Bunlara nə olub belə, niyə çaş-baş düşüblər? – Seyid anlaya bilmirdi. Özlərini elə itirmişdilər ki, bir-bir tutub aparsan da xəbərləri olmazdı. Bunun ciddi bir səbəbi olmalı idi. Ay bir də parlayanda əsərin qəhrəmanı ortaya çıxdı. Seyid gördü ki, topa dayanıb, vay-şivən qoparanların ortasında yerdə nəsə çapalayır. Diqqətlə baxanda məlum oldu ki, qan məsələsi dəqiqdir. Şərəfsizlər yaralı yoldaşlarına köməklik etmək əvəzinə, başına yığışıb, vay-şivənlə olan-qalan canını alırdılar. Bu mənzərə Seyidi bir az təəssüfləndirdi.

Seyid düşünürdü ki, hansı üsulla onların külünü göyə sovursa, daha ağıllı qərar olar? O, gah əlindəki əl qumbarasına, gah da iki dəstəkli avtomatına baxdı. – Bəlkə yaxınlıqda başqa da kimsə var, ya bunları müşahidə edən var? – düşündü və əl qumbarasının üzərində dayandı. İki qumbaranı hər ehtimala qarşı döyüş vəziyyətinə gətirdi, ancaq məsələni bir qumbara ilə bitirmək lazımdır ki, müşahidəçilər üçün mina mənzərəsi yaransın. Onsuz da hər gecə çaqqal-çuqqal neçə mina partladır, lap hərdən ikisinin dalbadal partladığı vaxtlar olur. Seyid bir neçə addım da irəli gedib, qumbaralardan birini elə atdı ki, ikinciyə ehtiyac qalmadı.

Seyid özünü balaca təpənin arxasında torpağa bərk sıxmışdı. Üstünə tökülən daş-kəsək belə vecinə deyildi. – Görəsən, özümə heç nə olmayıb? – İndi də içində bir təəssüf hissi baş qaldırdı. – Görə bilmədim, heç vaxt da bilməyəcəm, necə uçuşurdular havada.  Təəssüf hissi ilə yavaşca arxası üstə çevrildi. Əvvəlcə bir-bir ayaqlarını, sonra isə növbə ilə əllərini, qollarını tərpətdi. Hər şey qaydasındadır – düşündü. Əslində Seyidin narahatlığı yerində idi. Çünki çölün düzündə bu cür yaxın məsafədə əl qumbarası atmaq atan adam üçün də təhlükəlidir. Seyid bunu çox yaxşı bilirdi. O, yalnız birinci Allah-Taalanın, ikinci də cəldlik və peşəkarlığı sayəsində sağ-salamat qalmışdı. Seyid əsla ölümdən qorxmurdu, planlarının yarımçıq qalacağından narahat idi. Beş-on dəqiqə də keçdi. Qalxıb oturdu. Hadisə yerinə nəzər saldı, Allahdansa, tüstü də çəkilmişdi. Gecənin sükutunu pozacaq bir hənirti belə yox idi. Elə bil heç 10-15 dəqiqə əvvəl burda aləm bir-birinə dəyməmişdi.

Seyid daha 20-25 dəqiqə də ətrafı izlədi ki, görsün səs-səmir var, ya  yox. Tam sakitlik idi. Buludlar da Ayı sərbəst buraxmışdı. Seyid Ay işığında aydın görünən dağlara, dərə-təpəyə, düzlərə və bir də düşmənin qarşıdakı taborunun dayaq məntəqəsinin olduğu ehtimal olunan dərəyə baxdı. – Dəli şeytan deyir, get bunların hamısını biç, yüz faiz bilirəm indi ki, hamısı toyuq-cücə kimi yatışıblar. Bəlkə gedib bu şərəfsizləri bir yoxlayım, televizorda sərsəm-sərsəm guruldayırlar, onlara Azərbaycan əsgərinin nəyə qadir olduğunu göstərim. – Götür-qoy etdi. – Ya Allah, getdim eee.

Dərəaşağı, üzü Çaylıya tərəf getməyə başladı. Yol boyu öz-özünə düşünürdü. Qoy olsun orda 100-120 kölgəsindən qorxan, lap 30-40 dovşandan qorxan da  köməyə gəlsın. Hə, bu dovşandan qorxanları necə ləngidə bilərik? – düşünə-düşünə gəlib çıxdı yol ayrıcına. Bu nə yoldu belə? – fikirləşdi, özü də ikisi birdən qoşa. Görəsən, hansı işləkdir? Aşağı-yuxarı baxdı. Aşağı Çaylı, yuxarı dağlar. Sağa-sola baxdı, sağ da qurumuş qanqal, sol da. Hər iki yolu ot basmışdı. Nə fikirləşdisə, əyilib əlinin içini yerə sürtdü. Sonra keçib o biri yolu da həmin qaydada yoxladı. Bax, bu yol işləkdir – xırda qum kimi daşlar var burada – qənaətinə gəldi. İldə-ayda bir maşın gedib-gəlir, mütləq bu yoldur. Hə, indi necə edək ki, bunlar gələ bilməsin? Heç olmasa, geciksin. Şalvarın yan cibindəki jilkanı çıxartdı. Əl qumbarasının birini işlək yolun kənarındakı ən hündür və yoğun quru qanqala elə bərkitdi ki, yüngül bir toxunuşla yola fırlasın. Sonra keçib birini də eyni qayda ilə yolun digər kənarında bərkitdi və jilkanı qumbaraların halqalarına tarım bağladı. Bu qayda ilə bir-birindən dörd-beş metr aralı yol boyu üç tələ və tələlərin tuşunda qanqallığın içində çal-çarpaz tələlər qurdu. Sonra ehtiyatla bütün qumbaraların şpilkalarını düzəltdi. İndi adi yumuru dəmir parçaları bu quru qanqallıqda öz şikarını gözləyən ölüm saçan zəhərli kobra kimi idi. Gözləyirdi ki, quyruğuna basasan, od-alovunu püskürə üstünə.

İşini tamamlayıb, yol aldı uzaqda görünən zəif işığa tərəf. – Gedək, görək orda nə var, nə yox?..

Həmişə bu yolla düşmən mövqelərinə ya ərzaq gələrdi, ya da yoxlama. Həmişə onları tərkibində çoxlu generallar, polkovniklər olan komissiyalar yoxlayıb “5” verərdilər. İndi bu yolla onları yoxlamağa Azərbaycan Ordusunun peşəkar giziri gəlirdi. Özü də bu yoxlama qəfil yoxlama idi. Görək, bu şərəfsizlərin döyüş hazırlığı nə yerdədir, neçə alacaqlar bu imtahandan? – düsünə-düşünə Seyid düşmən düşərgəsinə çatdı.

 

 

 

 

 

 

 

 

Dördüncü fəsil

 

Düşmən taborunun dayaq məntəqəsi. Burada həmçinin gələcəkdə postda dayanmaq üçün gənc əsgərləri hazırlayırlar. Gəlib-gedənləri nəzərə alsaq, təxminən – aydın məsələdir ki, onları düzüb saymamışdıq – yüzdən az artıq olar səxsi heyətin sayı…

 

…Seyid zəif işığın təxminən yüz addımlığında idi. Əgər içəridə əsgərlər yatırsa, yəqin ki, buralarda post olmalıdır. Ətrafa diqqətlə göz gəzdirə-gəzdirə işığa tərəf irəliləyirdi ki, sağdakı əl damına oxşayan binanın tinindən bir əsgər çıxdı. Əsgər avtomatını sinəsindən aşırıb, lüləsi qabağa, əli dəstəkdə düz onun üstünə gəlirdi. Aralarındakı məsafə 15-20 addım olardı. Seyid ani olaraq duruxdu, ancaq tərpənmədi. Gələnə diqqətlə baxdı, düz onun üstə gəlsə də, yaman qərəvəlli gəlişi var idi. Ya hələ onu görməmişdi, ya da özlərindən biri sanırdı. Çox qəribə vəziyyət yaranmışdı. Əsgər düz onun qabağından keçib getdi. Seyid gülməkdən özünü güclə saxladı. Zalım oğlu ayaq üstə yatıb ki, sən bundakı məharətə bax a, yata-yata da gəzmək olarmış…

Seyid onun arxasınca addımlamağa başladı. Seyidə bir gic gülmək gəlmişdi, ancaq içində sıxırdı. Əsgər getdi, bu getdi, görək axırı necə olacaq? Qəfil əsgər dayandı və cəld marşrutu üzrə geri döndü, ancaq hələ oyanmamışdı. Birinci addımını atdı və gözünü açdı, daş qayaya dirənmişdi. Hələ də kəsdirə bilmirdi ki, nə baş verir? Qarşısındakının kim olduğundan da xəbərsiz idi. Seyid yuxarıdan-aşağı onun gözlərinin içinə elə baxırdı ki, bu baxışların qarşısında tab gətirə bilməzdi… O, ya hələ oyanmamışdı, ya da elə ayaq üstəcə ölmüşdü. Əsgər Seyidin sinəsindən idi. Seyid vəziyyəti uzatmadan ani sıçrayışla əsgərin boynundan yapışaraq, onu yerə yıxdı. Və ani bir hərəkətlə də əsgərin çənəsini boynun ardına çevirdi. Əsgər deyəsən, həqiqətən ayaq üstə ölmüşdü, heç cınqırı da çıxmadı. Seyid onu ehtiyatla ağzıüstə yerə qoydu. – Ye, ye, şərəfsiz, ye, bu torpağın tozu da sizə haramdır, – deyə onun ağzını torpağa sürtdü. – Necə ki, indi haram edəcəm – dedi və kitelinin yaxalığını buraxdı. Əsgərin silahını çəkib boynundan çıxartdı. Adi “5,45” Kalaşnikov avtomatı idi – şərəfsizlər, hələ də bu qadağan olunmuş silahı işlədirlər – dodağı qaçdı.

Seyid zəif işığa doğru addımlamağa davam etdi. Bu işıq kazarmanın girişində, qapının üstündə yanırdı. Yanından bayraq da asılmışdı. Çox qəribə bina idi. Heç hərbçilər qalan yerə oxşamırdi. Uçuq-sökük, təmirsiz bina, tamam sökülmüş, çala-çuxur asfalt örtüklü meydaça-həyət, bizim üzüm bağlarından sökdükləri beton dirəklərdən düzülmüş səkilər. Bir sözlə, yəqin ki, sovet dönəmindən qalma hansısa idarə binası idi. Bura nədir ki, burdakılar da nə ola? -düşüncəsi ilə girişə yaxınlaşdı. Sıçrayıb bayrağın parçasından yapışdı. Necə dartdısa, şaqqıltı ilə sapı sındı. Başıaşağı sallanmağa başladı. Seyid cəld içəri girdi. “Tumboçka”-dakı əsgər yatmışdısa da, yəqin bayrağın səsinə oyanmışdı. Əsgər Seyidi görən kimi özünü düzəltdi, əlini baş geyiminə aparıb öz dillərində nəsə bir söz qışqırdı. Qəfil gələn iri cüssəli, zəhimli bu qonağın iti baxışları qarşısında özünü itirən gənc əsgər birdən xatırladı ki, “YAT” komandası çoxdan olub, artıq səhərə yaxındır, səhfini düzəltmək qərarına gəldi. Uzun-uzadı nəsə qışqırmağa başladı.

Bu müddətdə Seyid ətrafı əməlli-başlı nəzərdən keçirdi. Gün növbətçisi girişdə, silah otağının qapısının ağzında dayanmışdı. Armaturdan olan qapı adam başı keçən iri şəbəkəli idi. Seyid içəri göz gəzdirdi. Silah-sursatdan başqa, xeyli də üst-üstə yığılmış yeşik var idi. Bunlar partapart partlayacaq ha… – Seyid düşündü. Sol tərəfdə bir neçə otaq var idi. Rabitəçi otağını o saat tanıdı – qapının üstündə sovetin rabitəçi nişanı və nəsə bir  cədvəl var idi. Yəqin bu da zabitlər otağıdır. İçəridən xorultu səsi gələn otağın qapısına baxdı. Solda, dəhlizin qurtaracağında böyük taybatay açılmış ikilaylı bir qapı var idi. Bura da əsgərlər yatan yerdir, – deyə düşünürdü ki, qolu sarğılı bir əsgər bu qapıdan çıxıb, süngüsü dizinə dəyə-dəyə, yarıyıxıla-yarıdura səndələyə-səndələyə ona tərəf qaçmağa başladı.

Seyid gün növbətçisinin lap yanında dayanmışdı, gələnə baxırdı. Növbətçi Seyidə çathaçatda sağ ayağı necə büküldüsə, diziüstə yerə düşdü. Görünür, pis yatıbmış, ayaqları tamam keyyib. Seyid ona sətr bir nəzər saldı və sadəcə, başını buladı. Növbətçi cəld özünü düzəltdi, əlini baş geyiminə apardı və yalnız, indi qarşısındakının kim olduğunu anladı, lakin artıq çox gec idi. Seyid alıcı quş kimi sol əli ilə onun kepkasının günlüyündən tutaraq gözünün üstünə elə çədi ki, az qaldı boynu kökündən qopsun, ancaq qopmadı. Çünki sağ əli ilə də boynunun kökündən yapışmışdı. Seyid novbətçini göyə qaldırdı, ayaqları yerdən üzüldü. Sonra bayaqdan bu mənzərəni kirimişcə seyr edən gün növbətçisinə necə çırpdısa, yapışıb divarda qaldı. O, bu qəfil qonağın kim olduğunu, nə baş verdiyini hələ də anlaya bilmirdi. Yoxlamağa gələn zabitlərdən idi, ya köhnə əsgərlərdən, hələ də aydınlaşdıra bilmirdi. Bir də, hər gün döyülməyə adət etmiş əsgər üçün nə fərqi kimdi döyən? O, ancaq gözləyirdi ki, tənbeh nə vaxt bitəcək. Maraqlıdır ki, zabitlər otağında da gözə dəyən yox idi. Görünür, onlar üçün də belə səs-küy adi hal idi. Seyid sol əli ilə də gün növbətçisinin boynundan yapışaraq onları bir neçə dəfə kəllə-kəlləyə necə vurdusa, ikisi də süst vəziyyətdə yerə düşdü. Bu vaxt növbətçinin süngüsü silah otağının qapısına toxunub səs elədi. Seyid cəld qurbanlarını yerə buraxıb, rabitəçi otağı güman etdiyi qapıya qaçdı. Səksəkəli yatan rabitəçi səsə oyana bilərdi. Seyid yanılmamışdı, bu rabitəçi otağı idi, ancaq rabitəçinin dünya vecinə deyildi. Telefonun dəstəyi əlində elə yatmışdı ki, top da atılsa, oyanmazdı.

Seyid şirin-şirin yatan rabitəçiyə yaxınlaşaraq, ehtiyatla telefonun dəstəyini onun əlindən aldı. Sonra onun qolunu başının altından götürüb telefonun şunurunu boğazına doladı və var gücü ilə sıxdı. Rabitəçi bir-iki dəfə yüngülcə çapaladı, vəssalam. Seyid bütün şunurları dartıb qopardı, aparatların işığı söndü. Seyid otaqdan çıxıb qapını sakitcə örtdü. Xorultu səsi gələn otağın qapısına iki əl qumbarası bərkidib, halqalarına jilka bağladı və sonra şpilkaları düzəltdi. Silah otağının qarşısında dayandı, dörd əl qumbarasını da içəridəki qapının ağzına qoydu. Jilkaları cütləyib girişdən bayıra çıxartdı və tez də içəri qayıtdı. Girişdə alt paltarında bayıra çıxan əsgərlə qarşılaşdı. Onu saxlamadı – işi var, qoy getsin. Əsgər də öz hayında idi, ona fikir də vermədi. Sağa – dəhlizi axıra qədər getdi. Taybatay açılmış qapıya çatanda əl qumbaralarının ikisi döyüş vəziyyətində idi. Çatdı, içəri bir addım atdı. Bir sağa, bir sola baxdı, ikimərtəbəli əsgər çarpayıları dolu idi. İki-iki yatanlar da vardı. İlahi, bu nə iy-qoxdu, nə üfunətdi, belə yerdə insanmı yaşayar? – deyə düşündü Seyid. Tez də fikrindən vaz keçdi… İçəridən gələn baş çartladıcı üfunət qoxusunun da təhriki ilə qeyzlə hamının intiqamını alırmışcasına əl qumbaralarını eyni vaxtda çal-çarpaz, birini sağa, birini sola, çarpayıların üstünə atdı. Qoy, gəlsinlər, çıxışda gözləyirəm – dedi öz-özünə. Cəld silah otağının yanına qaçdı. Arxasınca əvvəlcə partlayış, sonra ah-nalə, tükürpədici bağırtı qopdu. İki dənə də əl qumbarasını silah otağının içərisinə dığırladı və bayıra qaçdı – xorultu gələn otaq silah otağı ilə divar qonşusu olduğuna görə orda yatanların xorultusuna haram qatmadı Seyid. Lakin kim vaxtına qədər dözməyib tez oyansa idi, Seyid onun «hədiyyəsini» qapıdan asmışdı. Seyid əvvəlcədən nəzərdə tutduğu, girişə tam nəzarət edən mövqeyinə çatanda arxada çox güclü partlayış oldu – bu, dəqiq əl qumbarası deyildi. O, diqqətlə baxdı ki, görsün, bu nə idi?

İkinci partlayış elə güclü oldu ki, bina ortadan iki yerə ayrıldı. Bu anda Seyid cütlədiyi jilkanı var gücü ilə çəkdi; bir, iki, üç… partlayış səsləri ucaldı. Əl qumbaralarının səsi partlayan silah-sursatın səsindən güclə seçilirdi. Arada raket də uçurdu, mina da partlayırdı – bir sözlə, əsl atəşfəşanlıq düzəltmişdi Seyid. İndi əlində birinci rastlaşdığı, “qorxu bilməz”, yatılı da gəzməyi bacaran “igiddən” aldığı avtomat bu atəşfəşanlığı seyr edə-edə girişə nəzarət edir, bağıra-bağıra bayıra qaçanları bu əziyyətdən qurtarırdı. Seyid ötən müddət ərzində «xoşbəxt etdiyi» düşmən əsgərlərinin sayını itirmişdi. Pəncərələr dəmir barmaqlıqlarla bağlandığı üçün şərəfsizlər qapıdan çıxmağa məcbur idi. Seyid isə onları səbirsızliklə gözləyirdi. Bu minvalla Seyid düşmən əsgərindən götürdüyü avtomatındakı patronların hamısını atdı. Sovetdən qalma sandıq çantasındakı dörd sandığı da boşaltdı. Sonra avtomatı yerə ataraq, kitelini və bretini çıxardıb elə qoydu ki, baxan elə bilsin kimsə var. Özü isə, gələndə gözaltı etdiyi ikinci mövqeyi tutdu. Bu,  dağılmış asfalt örtüyün qurtaracağında, həyətin kənarında köhnədən qalmış beton örtüklərin arası idi. Seyid buradan dairəvi müşahidə aparır, hər şeyi dəqiq görürdü. Bura həm də çıxış üçün rahat idi. Seyid istəsəydi, gəldiyi kimi də çıxıb gedərdi, ancaq onun planında dönüş yox idi. Sonuna qədər irəli…

Seyidin saatdan xəbəri olmasa da, hiss etdi ki, səhərə çox az qalıb, dan yeri sökülmək üzrədir.

…Bir az uzaqda partlayış səsləri eşidildi: bir, iki, üç… hə, təlyə siçan düşüb, – deyə düşündü Seyid. İndi harda olsalar, gəlib çıxarlar. Mövqeyini bir də yoxladı Seyid. Sağdan-soldan, öndən-arxadan təhlükə yox idi, lap top atsınlar. Düşmən düşərgəsi demək olar ki, yanıb qurtarmaq üzrə idi. Ara-sıra tək-tək əsgərlər atəş açsalar da, yaxına gəlməyə heç kəs cürət etmirdi. Seyid alt paltarında qaçanların heç birinə güllə atmadı, axı ata-babadan eşitmişdi ki, igid basdığın kəsməz, həm də o, qabağına duracaq adam axtarırdı, ancaq burada beləsi yox idi… Arada ordan-burdan əsgərlərin necə qorxa-qorxa ona tərəf  boylandığın görürdü. Elə bil, onlar atəş açmağa da qorxurdular, sanki kimisə gözləyirdilər. Seyid xatırladı ki, axı bunlar kölgəsindən qorxanlardır, yəqin dovşandan qorxanları gözləyirlər. Qoy, gəlsinlər – deyə düşündü Seyid.

Artıq sübhün ilk işartıları sezildiyi anda həyətə girən maşınların uğultusu eşidildi və eyni anda hər tərəfdən güllə yağmağa başladı. Ancaq Seyid tələsmirdi, yaxınlaşmalarını gözləyirdi – boşa güllə atmaq istəmirdi. – Gəlin, şərəfsizlər, bir balaca şərəfiniz varsa, yaxınlaşın, – deyə-deyə gözü önündə “Uzaq sahillərdə” filmində Mehdinin meydanın ortasında faşistləri gözlədiyi səhnəni canlanırdı. Yox, yox, Seyid heç bir şəraitdə özünü partlatmazdı – özünə xəsarət yetirməyin ən böyük günah əməllərdən biri olduğunu lap körpəlikdən bildiyi üçün bu barədə heç vaxt fikirləşməmişdi belə. Silah-sursatını bir daha yoxladı, öz avtomatından bir-iki güllə atmışdı – deməli, onunla xeyli atışmaq olar. Bütün sandıqları doludur. Hələ cibində dolu daraqlar da var, üç dənə əl qumbarası da. Tüstü şaşkaları da durur, lazım olar.

Gəlin, gəlin – desə də, dovşandan qorxanlar uzaqdan səs-küy etməyə üstünlük verirdilər. Seyid onların da sırasına vər saldı. Seyid gördü ki, əl damının arxasında biri digərlərini başına yığaraq nəsə göstəriş verir. Aradakı məsafə 35-40 metr ancaq olardı. Ya Allah, – deyib, iki əl qumbarasını elə ustalıqla atdı ki, topanın tən ortasına düşdü. Elə bil, arının yuvasını qurdaladın. Bundan sonra dovşandan qorxanlar dovşan kimi ora-bura qaçmağa başladı. Seyid ovladığı «dovşanların» sayını çoxdan itirmişdi. Şərəfsizlər əl qumbaraatanlarından və avtomatik qumbaraatanlardan atmağa başladılar. Mərmilər beton örtüklərə dəydikcə, qopan qəlpələrdən çıxan səs-küy, uğultu Seyidin beynini içəridən yeyirdi. O, bir peşəkar kimi insan orqanizminin bu vəzyyətdə çox davam gətirə bilməyəcini bilirdi, ancaq mümkün qədər çox «dovşan» ovlamaq lazımdır, yol azuqəsi üçün – o, düşündü. Hiss edirdi ki, istəmədiyi hərəkətləri edir, beyni sarsıdıcı uğultunun, canqa-curuq səs-küyün içində sızıldayırdı. Yaralanmasa da, özünü yaxşı hiss etmirdi. Lazım olmadığı anda qalxır, fırlanırdı. Qəflətən gicgahından arı sancdı sanki, əlini başına apardı, deyəsən, başına nəsə dəymişdi. Yəqin “AQS” qəlpəsidir, gör a, bu qədər ehtiyatla hazırlaş, dəbilqəni götürmək yaddan çıxsın, əgər indi başımda olsadı, heç bu zibil də başıma dəyməzdi, bir az da qırardım bu şərəfsizlərdən, ona görə komandirlər həmişə deyərdi ki, “kaska” əsgərin ikinci başıdır, döyüşə “kaska”sız gedən elə bil bir başla gedir, ona da bir şey olanda, bax belə olur, – dedi öz-özünə Seyid. Lakin hər şey qaydasında idi, Seyid sonuncu əl qumbarasını yaxınlaşmaq istəyən qrupun üzərinə atdı. Bir tərəfdən uğultu, bir tərəfdən yaralı «dovşanların» cığıltısı Seyidin beyninə işləyirdi. Gözü açıq olsa da, arada sanki yumulur, gözünün qabağına dağlar gəlir, həmişə Günəşin batdığı yerdə, Günbatanda Günəş doğurdu. O, başını silkələdi – lənət şeytana, bu nədi belə? Gündoğana baxdı, dan yeri al qana boyanmışdı, Günəş dağların arxasından doğmaqda idi Günbatanda. Seyid ani olaraq nəsə düşünərək, tüstü şaşkasının birini çəkib atdı. İkincisini də ondan bir az qabağa atdı. Ətrafı qırmızıya, boza çalan göy tüstü bürüdü. Seyid dayandığı mövqedən çıxıb, sökülmüş asfalt örtüklə torpağa tərəf getdi.

İndi o, örtüyün qurtardığı yeri, bizim bağlardan sökülən beton dirəkdən olan səkini aydın görürdü. Bu anda «çıp, çıp» iki səs gəldi qulağına, öndən bir balaca sağ tərəfdən sanki iki arı eyni anda sancdı. – Bu it arıları ilə çox oynadım a, deyəsən – düşündü Seyid. Sol böyründə ağrı hiss etdi, əlini yumşaq komfilyaj köynəyinin üstü ilə aşağı sürtdü. Solda, aşağıda baş barmaq girən böyüklükdə yara açılmışdı, bu da son – düşündü Seyid. Üzünü göyə tutub, – Allahım, bu mərtəbəni mənə çox görmə, məni yaralı bu şərəfsizlərə əsir etmə – dedi. Üstündə quru otlar olan torpağı görürdü. İstədi oraya çatıb torpağın üstünə uzanaraq dincəlsin. Səki ilə arasında üç-dörd addımlıq məsafə var idi. Hər tərəf tüstü idi, hiss etdi ki, iki dəstəkli avtomatı ona ağırlıq edir, istədi atsın, ancaq komandirlərinin sözü qulağında cingildədi: “Əsgərin silahı arvadından irəlidir”.

O, avtomatı atmadı, ancaq avtomat özü sürüşüb düşdü əlindən. Bir-iki addım atıb səkiyə çatdı. İndi 5-6 sm-lik səki onun qarşısını kəsmişdi. Bu qədər dağları, dərələri aşasan, bir “barduru” keçə bilməyəsən – deyə düşündü Seyid. Son gücünü toplayıb, bir addım da atdı, asfalta yıxılmaq istəmirdi. İstəyirdi ki, illərdir mərd oğulların nəşinə təşnə qalan, şərəfsiz düşmən əsarətində inləyən vətən torpağına yetirsin özünü… Ayağı səkiyə ilişdi, yıxılmadı, səndələdi bir az… Yavaşca sağ dizi üstə çöküb, sag böyrü üstə uzandı – sol yaman incidirdi. Sağ əlini torpağa tərəf uzatdı, başını qaldırıb, həsrətlə baxdı burnunun ucundakı torpağa: İlahi, hələ çoxmu öz torpağımızda həsrətlə baxacayıq öz torpağımıza – dedi və başını qolunun üstünə qoydu. Hiss etdi ki, iradəsini itirir, istədi gözlərini yumsun, ancaq göz qapaqları sözünə baxmadı. İstədi sol əlini qaldırıb gözlərini yumsun. Qolunu bir az qaldırdı, ancaq axıra qədər qalxmadı, yanına düşdü. Göy üzünə baxa-baxa kəlmeyi-şəhadət gətirdi. Daha heç nə düşünmürdü, gedirdi üzü Günbatandan doğan Günəşə tərəf gedirdi… Sanki kimsə onu gəzdirirdi: bura Ağdərədir, bura Kəlbəcərdir, bura Laçındır, bura Göyçədir, bura Borçalıdır, bura Dərbənddir, bura İrəvandır, bura Zəngəzurdur, bura Təbrizdir, bura Füzulidir, bura Zəngilandır, bura Qubadlıdır, bura Cəbrayıldır, bura Xocavənddir, bura Ağdamdır, bura Xocalıdır, bura Xankəndidir, bura Şuşadır – Qaladır eee, Qala, bura Qarabağdır – bura dünyanın mərkəzidir, bura bəşəriyyətin beşiyidir, bura Adəmin vətənidir, bura Azərbaycandır. Bu torpaqlar türk oğluna Uca Tanrının ərmağanıdır, bu torpaq Adəmin yoğrulduğu torpaqdır, bu torpağın uğrunda şəhid olmaq hər kəsə nəsib olmur…

O, quş kimi idi, sərhəd tanımırdı. Elə bil, bayaq bir səkinin əlində aciz qalan adam deyildi. Üzü Günbatandan doğan Günəşə doğru gedirdi. Birdən dayandı, mən hara gedirəm belə, bəs bu mənə deyilənləri necə çatdırım vətən oğullarına, – düşüncəsi ilə uçdu göylərə…

İndi Günbatanda bir ulduz parlayır, elə parlayır, elə parlayır ki, sanki gəl, gəl, bu tərəfə gəl, buralar səni gözləyir – deyir…

 

07-21 fevral 2011. BAKI.

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac #zaur_ustac

#sevin_ki_seviləsiz  #yaşayaq_yaradaq  #yazarlar_ancaq_yazarlar

===========================================================

 

YAZARLAR.AZ

 

 

ZAUR USTAC – BİR KİTABA YÜKLƏNMİŞ MİN FİKİR VƏ YA TƏRANƏ MƏMMƏDİN “TOR”–U

Terane Memmed

 

 

                      ON ALTINCI YAZI

 

Salam olsun, dəyərli oxucum. Uca Yaradana dünyadakı kəlmələrin sayı qədər şükürlər olsun ki, yenidən sizlərlə görüşmək nəsibimiz oldu. Sözün həqiqi mənasında nə xoş halımıza…

Öncə onu qeyd etmək istəyirəm ki, bu yazını sayca on beşinci olan “Yazarlar və yazılar” məqaləsinin əlavəsi və ya tamamlayıcı bir hissəsi kimi də qəbul etmək olar. Həmin yazıda ümumi şəkildə və daha qlobal səpkidə romançılıqdan söhbət getdiyindən oxucunun fikrini dolaşdırmamaq məqsədi ilə bu yolu seçdim. Onu da əlavə edim ki, bundan bir sonrakı, yəni “Hərb mövzulu yazılar” adlı on yeddinci yazı ilə bu məsələ tamamlanır. Ümumiyyətlə, bu yazılar nədən yaranır? Yazmaq bir ehtiyacdır, vəssalam. Mühit, məqam və ya hər hansı bir an yazını sifariş edir və yazar da acizanə şəkildə qələmi əlinə götürüb yazmağa başlayır. Tam səmimi olaraq bildirmək istəyirəm ki, belə bir mövzuda yazı yazmaq istəyi hələ ötən əsrin 90-cı illərindən rəhmətlik Ziya Bünyadovun, tanınmış yazarlarımız Elçinin, Anarın yazdığı əsərlərlə tanış olduğum vaxtlardan yaranamışdı. Çox sonralar İlahinin qisməti Əhmədbəy Ağaoğlu haqqında Ülviyyə Hüseynlinin mükəmməl bir yazısı ilə tanış oldum və bu fikrim bir az da qüvvətləndi. Hamımızın yaxşı tanıdığı Elxan Elatlının şeir kitabı düşdü əlimə (şəxsi kitabxanamda Elxan Elatlının üç şeir kitabı var), oxudum valeh oldum. Eyni zamanda, artıq nə vaxtsa belə bir yazını mütləq yazacağımı özüm üçün dəqiqləşdirdim. Texniki istiqamətdə təhsil almış daha iki tanınmış şairimizin adını çəkməklə bu sözə qüvvət məsələsini yekunlaşdırmaq istəyirəm. Onlardan biri dəyərli şairimiz Abdulla Cəfər, digəri isə doğum günü də bu günlərə təsadüf edən milyonların sevimlisi, nəğməkar şair Vahid Əzizdir. 23 noyabr Vahid müəllimin ad günüdür, bu gün münasibəti ilə sevimli şairimizi təbrik edir, Uca Yaradandan ona uzun ömür, cansağlığı arzu edirik. Var olun, yazın, yaradın, dəyərli insan…

Nəhayət, Təranə Məmmədin “Tor” kitabı, bu kitabdakı eyni adlı povesti və digər fərqli problemlərdən bəhs edən oxşar motivli hekayələri ilə tanış olduqdan sonra yazı yarandı. Sual ola bilər ki, yuxarıda sadalanan müxtəlif tanınmış və o qədər də tanınmayan imzaların söhbətə nə dəxli… Bu kiçik yazıda iki məsələ; mükəmməl (standat və ya standarta yaxın) nümunələr və ədəbiyyatçı olmayan yazarların yaradıcılığındakı fərqli məqamlar üzərindən fikir yürüdərək “Tor” haqqında söhbət açacaq, bir kitaba yüklənmiş min fikrin mində birinə aydınlıq gətirməyə çalışacağıq. Yuxarıda sadaladığım əsaslarla, müasirlərimiz olan, özlərini ədəbiyyat sahəsində görən, görmək istəyən gənclərə faydası ola bilər – düşüncəsi ilə bu sətirləri qələmə alıram.

“Yazarlar və yazılar” yazısındakı fikri davam və inkişaf etdirərək bildirmək istəyirəm ki, insan hansı sahədə çalışırsa çalışsın (müəllim, həkim, mühəndis və s.), təbiətin, yaranışın, həyatın bir parçası olduğunu unutmamalıdır. Yaratdıqları ətrafa zərər vermədən onun özünə, inkişafına, rifahına xidmət etməlidir. Konkret yazarların, ədəbiyyatın probleminə gəlincə, yazar adı yaradıcılıq olan işlə elə məşğul olmalıdır ki, sözün əsl mənasında izi qalsın. Öz izi. Başqasının etdiyinin surətini çıxartmasın, özü nəsə yaratsın… Yəni, yazılan yazı zaman ötdükdən sonra dəyərini itirməsin, əksinə, dəyər qazansın, daha da əhəmiyyətli olsun. Nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm ki, müəllifin kimliyindən asılı olmayaraq qələmdən çıxan yazı artıq özü-özlüyündə müəyyən bir ədəbi hadisədir. Bu o deməkdir ki, indi yazılanları yüz il sonra oxuyanlar bizim indiki həyat tərzimizdən, başımıza gələnlərdən az-çox səhih məlumatlar ala bilsinlər. Bugünkü yazı o informasiyanı daşımırsa, onun bir adı var – cəfəngiyyat… Məni bağışlayın, ədəbiyyatdan çox uzaq cəfəngiyyat… “Yazarlar və yazılar” yazısındakı fikrimi bir daha qabardaraq, altını cızaraq, vurğulamaq istəyirəm ki, insanlığa, onun ikişaf tarixinə xidmət etməyən istənilən yazılı nümunə müəllifinin kimliyindən asılı olmayaraq sadəcə kağız yığınıdır, vəssalam. Bu işdə deyərdim ki, ixtisaca filoloq olmayanların bəxti daha çox gətirib. Bu, əslində təbii və məntiqi nəticədir. Çünki onlar ədəbiyyatçı olmadığına, qayda-qanunlara o qədər də dərindən bələd olmadıqlarına görə yaratdıqları istər-istəməz orijinal, özünəməxsus alınır. Filoloji təhsil alanların məntiqi olaraq quruluş-struktur baxımından demək olar ki, həmən-həmən bir-birlərini təkrarlamasının əksinə olaraq, dəqiq elimlər sahəsində təhsil alanlar və ya hansısa yüksək dəqiqlik tələb edən sahədə çalışanların yaratdığı yaradıcılıq nümunələri sistemliliyi, yığcamlılığı, əhatəliliyi, tamlığı, bitkinliyi və özünəməxsusluğu ilə seçilir. Bu qeydlər heç də bütün ədəbiyyatçı yazarların yaratıqlarına aid deyil, nisbi və ümumi xarakter daşıyır. Belə geniş bir girişdən sonra həyatda olan bütün mövcudatın nisbiliyini də nəzərə alaraq yazının məqsədini açıqlamaq istəyirəm. Xüsusi ilə sözüm əlində qələm olanlara aiddir. Bu məsələ məni həmişə narahat edir və şeirlərdə də ara-sıra, yeri gəldikcə toxunuram.

Məsələn, “Söz müqəddəsdir”, “Vurğuna”, “Olub” şeirləri ünvanlı şəkildə, sırf bu məqsədlə qələmə alınmışdır. Yazımızın məqsədi Təranə Məmməd və onun yazmış oduğu “Tor” kitabı timsalında belə bir nümunənin olduğunu xatırlatmaqdır. Bu təqdimat özü-özlüyündə əgər heç bir təsir və mənafe olmasa, müasir dövrümüzdə də həcmindən asılı olmayaraq mükəmməl sənət əsəri yaratmağın mümkünlüyünü ortaya qoyur və varlığını nəzərimizə çatdırır. Haqlı sual oluna bilər, niyə Təranə Məmməd? Nə üçün “Tor”? Cavabı isə hələ girişdə sadaladığım məqamlar və məlumatın son dərəcə yeni – çağdaş olmasıdır. Ən yeni nümunə üzərindən yazarlarımızın yazılarına bir baxış deyək adına…

Qəhrəmanımızın nümunəsinə keçməzdən əvvəl söhbətimizin daha anlaşıqlı olması, yəni mənim qeydlərimin əsası və sizin mətləbə daha yaxın olmanızı təmin edəcəyinə inandığım üçün kiçicik bir ümumi məlumatlandırmaya ehtiyac duydum.

Beləliklə, tanınmış yazar Təranə Məmməd haqqında QISA ARAYIŞ:

Təranə Məmməd (Əliyeva Təranə Məmməd qızı) 1 iyun 1956-cı ildə anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsini bitirib. 1981-1990-cı illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən kurslarda və eyni zamanda Bakı Dövlət Universitetində ərəb dilini tədris edib. Bir müddət Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Mətbuatda Dövlət Sirlərini Mühafizə Edən Baş İdarədə redaktor işləyib. Sonralar isə Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyində məsul vəzifədə çalışıb. Hal-hazırda ehtiyatda olan Polkovnik-leytenantdır. “Payızda bahar”, “Gözlərdən öpüb ayrılın”, “Etiraf, Priznanie” adlı şeir və nəsr kitablarının müəllifidir. Haqqında söz etdirən “Tor” kitabı müəllifin sayca dördüncü kitabıdır.

tor

Müəllifin sayca dördüncü kitabı olan “Tor”a biz də məhz dörd tərəfdən yaxınlaşıb, fikrimizi dörd baxş bucağından gördüyümüz, dörd aspektdən əsaslandırmağa çalışacağıq. Həmin dörd meyar aşağıdakılardan ibarətdir:

– Kitabın dili,

– Struktur – quru luşu,

– Mövzu aktuallığı,

– Əhatəliliyi.

Yazının dili bütün dövürlərdə aktual problem olsa da, xüsusi ilə son zamanlar qloballaşma adı altında baş verənlər və eləcə də dövlət başçısı səviyyəsində ana dilimizə olan qayğının fonunda bir daha xüsusi əhəmiyyət kəsb edən qabarıq məsələ kimi ortaya çıxır. Bu məsələdə Təranə xanımın yazdıqları nümunə göstərə bilinəcək səviyyədə tam, bitkin əsərlərdir. Təranə Məmmədin əsərlərinin dilindən yazarkən, nədənsə, qeyri-iradi azyaşlı oğluna siqareti tərgitmək üçün onu əvvəlcədən müxtəlif bahalı siqaretlər alıb dolduraraq hazırladığı otağa həbs edib, – “di, nə qədər çəkirsən, çək” – deyən atanın misalı yadıma düşür. Təranə xanım dörd fərqli dildə eyni səviyyədə yaradıcılıq imkanlarına malik olmasına baxmayaraq, onun bir dildə, yazdığı digərinə qarışmır. Yazılarının dili ümumi qəbul olunmuş formada, məsələn, bütün dövürlərin dahi yazarı ünvanının tək daşıyıcısı L.Tolstoyun başqa dillərdəki frazalara əsərlərində yer ayırdığı şəkildə istifadə etməsini nəzərə almasaq, olduqca təmiz, səlis və aydındır.

Əsərlərin quruluşu, olduqca yığcam, sanki, gözəgörünməz bir struktur sxem üzərinə yığılmış ayrı-ayrı, biri digərinə vəhdət üçün mütləq möhtac olan pazl hissəcikləri toplusu kimidir. Qısa və konkretdir. Bu baxımdan, kitabdakı hekayələr hər biri özü-özlüyündə bir povestin, povest isə əslində həcmli bir romanın yüklülüyünü daşıyır. Təranə xanım adi görünən bir məişət problemi üzərinə qurulmuş təhkiyəni ani bir xatırlama və ya sualla illər öncə baş vermiş əhəmiyyətli hadisənin üzərinə yönəldib, bu mühüm məsələ barəsində bir-iki cümlə ilə oxucuya elə müfəssəl məlumat yüklü informasıya ötürür ki, bu sadəcə qibtə ediləcək hal, onun illərin gərgin əməyinə söykənən, hər ötən saniyənin olduqca qiymətli olduğu, sözün anında fiksasiya etmək bacarığının mühüm olub, həyati əhəmiyyət kəsb etdiyi fəaliyyətindən, iş təcrübəsindən qaynaqlanır. Uzun illər əmək fəaliyyəti nəticəsində qazandığı sistemlilik, yığcamlılıq, dəqiqlik, bütövlük kimi xarakter xüsusiyyətləri hər sözdən, hər cümlədən, hər bir fikirdən boylanır və görünür.

Yazdıqlarının demək olar ki, hamısı həmən-həmən aktual mövzuları əhatə edir. Söhbətin, hekayətin zaman və məkan olaraq hardan başlayıb, harada bitməsindən, məzmunundan asılı olmayaraq hal-hazırda bir vətəndaş kimi hər birimizi narahat edən Qarabağ problemi, qaçqın və köçkünlərimizin vəziyyəti, Xocalı faciəsi, Aprel döyüşləri, gənclərin və gənc ailələrin problemləri, ölkəmizdə baş verən dəyişikliklər, fasiləsiz inkişaf, quruculuq işləri və başqa digər mühüm əhəmiyyətli hadisələr onun yazdıqlarının əsasını, canını, ruhunu, şah damarını təşkil edir.
Elə yuxarıda sadaladıqlarımız keyfiyyətlər Təranə Məmməd yaradıcılığının zənginliyini, rəngarəngliyini, əhəmiyyətini gözlər önünə sərməyə kifayət edir. Ancaq bunlar hələ hamısı deyil… Həcmindən asılı olmayaraq, Təranə xanımın yazdıqları əhatəliliyi baxımından da çox seçilir. Hər bir bədii səhnənin təsviri, obrazın canlandırılması zamanı xüsusi bir musiqi duyumu, rəssam peşəkarlığı sezilir onun yaratdıqlarında… Özünəməxsus, orijinal bir təhkiyyə üslubuna malik olan Təranə Məmməd, məsələn, adi bir uşaq bağçasındakı tərbiyəçi ilə uşağın arasındakı dialoq zamanı ölkəmizin tarixində baş vermiş istənilən məsələni çox asanlıqla ortaya çıxarıb, əhatəli şəkildə oxucusuna təqdim etməyi bacarır və hekayət bitdikdən sonra oxucuda heç bir cavabsız sual, yarımçıq məsələ qalmır. Təranə xanımın yaratdığı obrazların prototipləri Şəhidlər Xiyabanında uyuyan şəhidlərimizdən tutmuş, hal-hazırda bizimlə birlikdə gündəlik yaşam mücadiləsi verən müxtəlif zümrələrə aid uşaqlar, yeniyetmələr, gənclər, yaşlılar, xəyalları yarım qalmış övladlar, dünyaları yıxılmış valideynlər, tələbələr, fəhlələr, iş adamları, qazilərimiz, torpaq-yurd həsrəti ilə yaşayan qaçqın-köçkünlərimiz kimi müasirlərimizdir.

“Yazarlar və yazılar” məqaləsindəki yazarların bütün dövrlərdə aktual olan iki sevimli mövzusu var, – “müharibə və məhəbbət” fikrinə qayıdaraq qeyd etmək istəyirəm ki, Təranə Məmməd bu iki mövzunu çox ustalıqla birləşdirib, söz israfçılığına yol vermədən hər güllənin həyati əhəmiyyət kəsb etdiyi xüsusi əməliyyatda olan kəşfiyyatçı əsgər dəqiqliyi ilə bütün məsələlərin öhdəsindən böyük məharətlə gələrək, misilsiz, xüsusi ilə gələcək nəsillər üçün, eyni zamanda müasirlərimiz olub, ancaq dünyadan xəbərsiz yaşayanlar üçün gözəl nümunələr yaradır. Bizə qalan onları əldə edib oxumaqdır.

Sonda bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm. Bu fikri sizə çatdırmazdan əvvəl yenə də bütün mövcudatın nisbiliyi məsələsini unutmadığımı və bunu xatırlayaraq, “Yazarlar və yazılar” məqaləsindəki fikirlərimin davamı olaraq, bildirmək istəyirəm ki, necə ki, müasir romançılar üçün müəllifi mübahisəli olsa da, əsl Azərbaycan Ədəbiyyatı incisi hesab etdiyim “Əli və Nino” bütün meyarlara cavab verən roman standartı ola bilər, eləcə də Təranə Məmmədin “Tor” povesti bu janrda özünü sınamaq istəyənlər üçün nümunə sayıla biləcək bir əsərdir. Daha bir misalla söhbətimi yekunlaşdırmaq istəyirəm, bu gün 20-25 yaşı olan gənclər çox hörmətli yazarımız Anar müəllimin “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi”, “Dantenin yubileyi” (bu əsərləri ona görə misal çəkirəm ki, əminəm, bu yazını oxuyanlar mütləq o əsərlərlə də tanışdır…) və digər ötən əsrin ortalarında, sonlarına doğru, yaratığı mükəmməl nümunələr vasitəsi ilə həmin dövrün olduqca müxtəlif, demək olar ki, həmin dövr cəmiyyətini təşkil edən bütün zümrələrin nümayəndələrini sosial və mədəni cəhətdən tanıyır, insanların düşüncə və həyat tərzin, yaşam səviyyəsin, öyrənir, ümumilikdə hadisələrin cərəyan etdiyi zaman kəsiyi və məkan haqqında vacib məlumatlar əldə edirsə, gələcək nəsillər də Təranə Məmmədin yazdıqları əsasında bizim indi yaşadıqlarımız barəsində mühüm olan informasiyaları əldə edə biləcəklər. Yazar üçün bundan böyük xoşbəxtlik, səadət ola bilərmi? Bütün yuxarıda sadaladıqlarıma istinadən bəyan edirəm ki, hər bir qələm sahibinin ümdə vəzifəsi, həyatda var olma səbəbi, onun heç bir sapmaya yol vermədən yerinə yetirməli olduğu missiya, məhz elə bundan ibarətdir. Təranə xanım bu vəzifənin öhdəsindən layiqincə gələn yazarlarımızdan biridir. Bu münasibətlə onu təbrik edir yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik. Xeyirli-uğurlu olsun, Təranə xanım. Yolunuz açıq olsun…

Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkürümü bildirir, Uca Yaradandan hamınıza uzun ömür, cansağlığı, ailə səadəti arzu edirəm. Yeni-yeni görüşlərədək. Var olasız. Uğurlarınız bol olsun.

Müəllif: Zaur Ustac.

21.11.2018 – Bakı.

© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

#zaurustac #yazarlaraz #ustacaz #yazar #ustac
#sevin_ki_seviləsiz #türk #türklər
#heryeredebiyyat #həryerədəbiyyat

 

 

Ömür karvanı – Təranə Məmməd

 

46793822_710836839315770_5471153719326277632_nÖmür karvanı

Ömür dediyimiz kiçik bir andır,
Sonu gələcəkdir, əvvəli keçmiş.
O, ömür adlanan gözəl məkandır,
Ondan çox sarvanlı karvanlar keçmiş…

Keçən karvanların birində yəqin,
Mənim də yerim var, sənin də yerin.
Birimiz sarvanın düz yaxınında,
Birimiz karvanın lap axırında.

O yerlər əzəldən bölünüb artıq,
Hərənin öz yeri, öz zamanı var.
Bu, dünya deyilən nəhəng bir varlıq,
Onun öz qanunu, öz fərmanı var.

Ömür dediyimiz kiçik bir andır,
Əvvəli keçmişdir,sonu gələcək.
Dünyaya gələnlər ona qonaqdır,
Biri doğulacaq, biri öləcək.

Müəllif: Terane Memmed