ZAUR USTAC – DAĞLARIN…

40281893_1392583767541425_9115219456056885248_n

DAĞLARIN

                                            “Şuşanın dağları abı dumanlı,

                                             Qırmızı koftalı, yaşıl tumanlı…”

Əsrin dördə birin vermişik yelə,

Çulu çoxdan düşüb, çaya dağların…

Təmiz adı vardı, “quzey qarı” tək,

Bağrına xal düşüb, saya  dağların…

* * *

Başında çalma tək, ta durmur duman,

Əynində qalmayıb, nə kofta, tuman,

Lütlənib haçandır, qalıb  lüt-üryan,

Qarına qan düşüb, maya dağların…

 

* * *

“Göznən görən”  olduq, ta yox yalanı,

Bəh-bəhlə şəlləndik, zərli palanı,

Daranıb,  talındı, olan-qalanı,

Ah-naləsi düşüb, Aya dağların….

* * *

İgidə “Tur dağ”-ı deyib, görənlər,

Dağa oxşadıbdı,  özün ərənlər,

Hanı o ayama, ya ad verənlər?

Kalı çoxdan düşüb, haya dağların…

* * *

Ustacam, öcümü ala bilmirəm,

“Dədəm” dediklərin* deyə bilmirəm,

O döndü, mən indi dönə bilmirəm,

Səyi  məndə düşüb, zaya dağların…

30.04.2019. (14:00 – 19’) Bakı.

 

*Arsız aşıq elsiz necə yaşadı???

                                              Ölsün Ələsgər tək qulların, dağlar…

 

DAGLARIN ZAUR USTAC

Müəllif: Zaur Ustac

© Zaur USTAC,2019. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ

Advertisements

“DAĞLAR” SEVDASI  və ya BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ – ZAUR USTAC

zaurustac

 

 

 

 

          “DAĞLAR” SEVDASI   və ya  BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ

                                      (İYİRMİNCİ  YAZI)

 

 

Salam olsun, çox dəyərli oxucum. Dədə Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubiley tədbirləri çərçivəsində nəşr olunacaq “DAĞLAR” adlı poeziya antologiyası şəklində nəzərdə tutulmuş almanaxın giriş məqalələrindən biri kimi, baş redaktor sözü olaraq qələmə aldığım bu yazı eyni zamanda “Yaradanla baş-başa” adlı kitabıma daxil olan iyirminci yazıdır. Bir daha hamınızı salamlayır və dağların cəzbində yaranmış sirli-sehrli söz dünyasına səyahətə dəvət edirəm.
Mənim böyüyüb, boya – başa çatdığım coğrafi ərazi olduqca mülayim iqlimə malik, dağətəyi (Ağdam rayonu, Yusifcanlı kəndi) bölgə olub. Dünyaya gözümü açandan Günəşin düzənlikdən (Qarqar çayının aşağı axınında, yulğunluqlara qarışıb, qamışlıqlarda itdiyi yerdə, Ağ göl ərazisində) al-qırmızı doğub, haramı çöllərinin üzərindən qövs çızaraq keçməklə ilin fəsillərinə görə gah Kirsin, gah Qırxqızın, gah da Murovun arxasında yenə al-qırmızı rəngə boyanıb, batmasını seyr etməklə keçib… Hava çox təmiz və açıq olanda Murovdan sonra daim başı qarlı şiş zirvə görsənirdi. Bu dağa Ağrı dağı deyirdilər… Kənd ağsaqqallarının dilində Ağrı dağı ilə bağlı belə bir deyim var idi: – “qar Ağrıya düşdüsə, üçcə günə burdadı…” Lap körpəlikdən dağları Günəşin, Ayın evi bilmişəm… Dünyaya sahiblik – ağalıq edən qüdrətli Günəşin, o, olmayanda onu əvəz edən sirli Ayın evi… İndi Siz dağların əzəmətini təsəvvür edin, bir uşaq düşüncəsində… Dağlar Gecənin gizləndiyi, Gündüzün dincəldiyi müqəddəs bir məkan olub mənim üçün… Dağların yaddaşımda belə dərin iz qoymasının ilk əsas səbəblərindən biri, bəlkə də birincisi – kənd uşaqları bunu yaxşı bilər – qoyun-quzunu axşamüstü örüşdən gətirmək üçün hər axşam Günəşin batmasını gözlədiyimdən gözlərimin sürəkli dağlarda olmasının və mütəmadi olaraq hər gün eyni mənzərənin təkrar olunmasının da rolu az olmayıb. Əlbəttə, o vaxtlar uzaqda olan dağlar sirli bir qala kimi görsənirdi və uşaqlarla həmişə mübahisə edərdik ora neçə günə gedib çıxmaq olar… Sonra tale elə gətirdi ki, bu sirli –sehrli dağlara sirdaş oldum… Hərbi xidmətimin çox hissəsini 2500 metrdən yüksək olan dağlarda keçirdim və anladım ki, dağlara uzaqdan, aşağıdan yuxarı baxmaq nə qədər sirli görünürdüsə, indi bu əzəmətli qalaların qoynunda olub, düzlərə yuxarıdan aşağı baxmaq o qədər, bəlkə də ondan min qat dah artıq, zövqverici, eyni zamanda ibrətamizdir… Xüsusi ilə hərdən olur ki, sən zirvədə olanda düzlərlə, yəni aşağıdakılarla sənin arana dümağ lopa-lopa buludlar girir və sən qalırsan buludların üzərində… Aşağıdakılar buludlara aşağıdan yuxarı baxıb orda Göyün – dünyanın bitiyini sandıqları halda sən o buludların üzərində olub, kaş dünya elə bu buludlarda bitəydi, hal-hazırda onun məndən gizlədiyi, buludların altında qalan bütün günü boş-boş şeylər üstündə didişən, söyüşən, bir-birinin ətini yeyib, qanını içən insanların varlığından heç xəbərim olmayaydı… Dünya elə bu buludlardan yuxarıdakılardan ibarət olaydı – deyə düşünürsən… Olduğum ən hündür zirvə Qapıcıqdır. Bundan əlavə Murovun, Baba dağın ətəklərində, Balakən, Zaqatala, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxının və digər adını qeyd etmədiyim bölgələrin istər boz, istər yaşıl dağlarında yayda da, qışda da çox olmuşam… Batabatda, Cıdırdüzündə olmuşam… Onu qeyd edim ki, sakit havalı (çovğunsuz) qarlı dağlar heç də yazdakı güllü-çiçəkli dağlardan az cəlbedici olmur, şəxsən mənim üçün daha gözəldir… Bunu söz xatirinə deyil, bir neçə mövsüm ard-arda Batabat yaylağında yaz-yay, payız-qış keşirmiş təcrübəli səyyah kimi qeyd edirəm. Tək Batabat deyil, Salvartısı, Dağdağanı, Əyriqarı, Sisqatarı, Küküdağı (Qogi), Ciciyurdu, Qanlı gölü, Göy gölü və digərləri hamısı bir-birindən səfalı olur, yayda da, qışda da… Mətləbdən uzaqlaşmayaq, bunlar hələ çox sonralar olacaq hadisələr idi və əlbəttə ki, mən də bunlardan xəbərsiz… 1987-ci ilin yayında yenə ailəvi olaraq Qalaya- Şuşaya getmişdik. İsabulağında, Cıdırdüzündə olduq… Bu bizim Cıdırdüzü ilə son görüşümüz oldu və bir daha dərədə gurhagurla, şırhaşırla, qıjhaqıjla axan Qarqara yuxarıdan aşağı, amiranə, könül fərahlığı ilə baxa bilmədik… (Deyirəm, tək Cıdırdüzü deyil, sonralar bunu digər dağlarda da hiss etmişəm. Təmiz dağ havasını sinəyə çəkdikdə qəlbi qəribə fərahlıq hissi, ruhu coşğunluq çuğlayır… Bu hissi dağ olmayan yalnız bircə ərazidə hiss etmişəm Azərbaycanın Rusiya ilə sərhəddində Xaçmazın sonuncu kəndi var, Xanoba – Zeyxuroba. Bir tərəfi meşə, bir tərəfi dəniz çox gözəl havası var, lap dağ havası kimi…) Olsa – olsa bir neçə dəfə körpüdən baxıb, sonra da çevrilib çiynimiz üstündən gözdən itənə qədər arxamızca boylanıb baxa bildik vəssalam… (…və bir də indi təzə-təzə peykdən baxıb, köks ötürmək öyrənmişik…) Bu səfərdən sonra sentyabrda dərs açılanda “Dağlar” –a aid şeir axtarmağa başladım. Əlbəttə, o vaxtlar indiki kimi hər şeyə maraqlı şagirdlərin sevimli dostu olan, nə lazım olsa bir anın içində tapıb ovcunun içinə qoyan (uşaq və gənclər bu nemətin dəyərini anlamalı və bacardıqca çox faydalanmalıdırlar…) “Google” kimi dostumuz olmadığına görə bu proses bir qədər çəkdi və nəhayət doqquzuncu siniflərin birindən onların gündəlik işlətmədikləri bir kitab – “ IX sinif Ədəbiyyat Müntəxəbatı ” kitabı tapdım. Bu kitabın Aşıq Ələsgərə aid bölümündə ayrı-ayrı parçalar şəklində müxtəlif nümunələr var idi:

Bahar fəsli yaz ayları gələndə
Süsənli sünbüllü lalalı dağlar
Yoxsulu ərbabı şahı gədanı
Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar
* * *
Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,
“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.
Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!
Bu iki bəndi elə ilk oxunuşda əzbərlədim desəm, yalan olmaz. Sonralar Ədəbiyyat müəllim Həsən müəllimdən (Allah rəhmət eləsin) bu “aralı”-nın əslində alalı – fərqli , “Xaç” bulaq – ın isə Xoş bulaq olduğunu öyrəndim… Və o gündən bu günə sanki, namaz sözləri kimi gün ərzində – hər gün özümdən asılı olmayaraq dəfələrlə təkrar edirəm… Əgər, bu sətirləri nə vaxtsa məni yaxından tanıyan, yol yoldaşı, otaq yoldaşı olmuş şəxslrdən kimsə oxusa bunu əminliklə təsdiq edəcəklər. Bununla bağlı kiçik bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm:
HAŞİYƏ
Hərbi xidmətdə olanların “kazarma” – əsgər yataqxanası -haqqında yəqin ki, təsəvvürləri var. Olmayanlar üçün qeyd edim ki, 100- 200 nəfərin birlikdə yaşadığı, hərənin öz çarpayısı (ehtiyac olduqda iki mərtəbəli də olur), dolabı, kətili olan, ayrı-ayrı hissələrdən ibarət, hər iki başında tualet (ayaqyolu və yuyunmaq üçün yer) və digər yardımçı otaqlar nəzərdə tutulmuş böyük bir ev. Ev və sözün əsl mənasında ev. Öz evlərində doğmaca ailə üzvləri ilə yola getməyənlər bu evdə elə yaxşı yola gedirlər ki… İndi deyəcəksiz bütün bunların məsələyə nə dəxli… Əlbəttə, dəxli var. Bu hal digər xidmət yerlərində də olub. Ancaq, BABKM –da oxuduğum vaxt uzun müddət olduğu üçün bu “kazarma”-nı misal çəkmək istədim. Deməli, düz dörd il boyunca sərasər hər gün səhər idmanından sonra (yay, qış fərq etmir) “kazarma”-nın o başından yuyunub, qurulana-qurulana öz çarpayımın yanına gələnədək – o başdan, bu başa –
“Bahar fəsli yaz ayları gələndə
Süsənli sünbüllü lalalı dağlar
Yoxsulu ərbabı şahı gədanı
Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar”
bu bəndi o qədər demişdim ki, artıq mən :
“Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” – deyən kimi, bir-iki nəfər, – “…şair yenə başladı…”- deyənləri çıxmaq şərti ilə “kazarma”-da olub öz işləri ilə məşğul olan (üzün qırxan, yaxalıq tikən, daranan) uşaqların böyük əksəriyyəti bir ağızdan: “Süsənli sünbüllü lalalı dağlar” – deyə səsimə səs verirdilər…
Bu vərdişim günü bu gün də dəyişməyib, elə bil əlimə su dəyəndə, dağlar, buz bulaqlar yadıma düşür və sövq-təbii Dədə Ələsgəri, “Dağlar” – ı xatırlayıram və qeyri-ixtiyarı “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” qopur dilimdən… Onu qeyd edim ki, Tuncay bu layihədə fəal iştirak etsə də, “…şair yenə başladı…”- deyənlərdəndir… Baxmayaraq ki, o da “İbtidada Əlif Allah”- ı tam əzbər bilir və tez-tez deməyi xoşlayır. Uşaqlıqdan sadəcə Günəşin, Ayın, Gecənin, Gündüzün evi bildiyim Dağların böyüdükcə daha geniş anlam kəsb etdiyini anlamağa başladım. Azərbaycanı qarış-qarış gəzdikcə, dünya haqqında məlumatım artdıqca ölkəmizdə də, dünyanın digər yerlərində də insanların olduqca müxtəlif səbəblərdən, müxtəlif dağları müqəddəs bilib, ziyarətə getdiklərini, qurbanlar kəsdiklərini öyrəndim… Bir vaxtlar qeyri-ixtiyarı, sadəcə nəyə görəsə xoşuma gəldiyi, bir doğmalıq, istilik hiss etdiyim üçün, bəlkə də başqa bir səbəbdən əzbərlədiyim misralar, sonralar oxuduğum və bu gün də yenilərini oxumaqda davam etdiyim dağlar haqqında nümunələr, daim fikrimi məşğul edir. Almanaxla tanış olduqca burada toplanmış fərqli zamanlarda, müxtəlif statuslu, müxtəlif yaş qruplarına aid, müxtəlif nəsillərin nümayəndələri tərəfindən dağlara xitabən qələmə alınmış nümunələri oxuduqca Siz də bu barədə düşünə bilərsiz… “Dağlar” bizi bir məfhum kimi cəlb edir, yoxsa əksəriyyərin şüuraltı bilincində Tanrının Göydə olması anlayışı yer tutduğundan, dağların da Göyə, Tanrıya daha yaxın olması səbəbi ilə onu qutlaşdırır, Yer üzərində Tanrının təcəllisi səviyyəsinə qədər yüksəldib, tapınağa çevirirk. Yaxud da, gözəgörünməzlik, zatda varolma anlayışlarını qəbul edib, etməməsindən asılı olmayaraq, insan yardım istəmək, şikayət etmək, tərifləmək istədiyi yaradanı, güc-qüdrət sahibini görmək istəyir və Yer üzündə görüb, tanıdıqlarından yalnız dağı, dağları bu mərtəbəyə layib bilib onunla eyniləşdirir. Öz yaradanının daim gözünün önündə- məchul deyi, əlçatan olmasını arzu edir və bu istəyin gücü ilə Tanrını dağların timsalında bir məbud kimi görərək onun varlığın “Dağlar” obrazında reallaşdırır. Bu xüsusda yenə Dədə Ələsgərdən bir misal gətirmək istəyirəm:
“Yoxsulu ərbabı şahı gədanı
Tutmaz bir-birindən alalı dağlar”
Misaldan göründüyü kimi, bəşər övladına bu günə qədər məlum olan bütün məlumat qaynaqlarının hamısı nəzərə alınmaqla, yalnız və yalnız Böyük Allaha məxsus olan, onun “Adil” adının hökmlərindən irəli gələn, “ədalətlilik” ,“bərabərlik” prinsiplərini, yəni qarşısındakıları, yaratdıqlarını, bütün mövcudatı bərabər görmək, onları bir-birindən fərqləndirməmək sifətini əsl Haqq Aşığı, xalqımızın mütəfəkkir oğlu “Dağlar” obrazının üzərinə proyeksiya edir. Məhz bu xüsusiyyətinə görə Dədə Ələsgərin yaratdığı “Dağlar” obrazı yeganədir və özündən əvvəlkilərdən və sonrakılardan seçilir. Dahi söz ustadının yaratdığı “Dağlar” Adil Allah kimi heç kimi, heç bir xüsusiyyətinə görə bir-birindən fərqləndimir, ayrıseçkilik etmir… Bu minvalla almanaxda da yer almış, bizə məlum olan Miskin Abdala məxsus “Dağlar” adlı ilk nümunədən üzü bəri bu gün də yazılan nümunələrdə kefimiz kök olanda dağları vəsf edir, şəninə təriflər yağdırır, ələmə qurşananda isə, özümüz özümüzdən dağlara şikayət edir, dərd-sərimizə onlardan mədət umuruq… Bunu da qeyd etməsəm olmaz… Son vaxtlar nədənsə, dilimdən daha çox:
Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,
“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.
Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!
bu bənd qopur və Dədə Ələsgərin dilindən, özüm üçün dəfələrlə, dönə-dönə, təkrar edirəm:
“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”
Otuz ildən artıq bir müddətə yuxarıda qeyd etdiyim kimi, gün ərzində dəfələrlə səbəbini bilmədən, qeyri-ixtiyari təkrarladığım misraları indi, Dədə Ələsgərin nələr hiss etdiyini, nələr çəkdiyini bir köynək daha yaxından anlayaraq, xüsusi ilə təklikdə qalanda dönə-dönə, düşünə-düşünə təkrar edirəm:
“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”
Ancaq, neyləmək olar… Ölmək də olmur… Bu dünyanı yaşamaq, çözmək məcburiyyətindəyik… Bu fikir məni o qədər məşğul edir ki, yenə dağlar qoynunda – Şamıxıda – olduğum vaxtlarda ölüm haqqında belə kiçik, ancaq, ölümün tam tərifi kimi alınmış bir şeir yazmışam:
ÖLÜM NƏDİR?

Ölüm, ən şirin nemət,
Ən sonuncu diləkdir….
Ölüm, sonuncu fürsət,
Ümidsizə ümiddir….
07.01.2014. Şamaxı.
Çalışın ölümdən uzaq olun, həyatdan zövq almağa çalışın… Nə olur, olsun yaşamaq gözəldir… Heç bir səbəb onu bilərəkdən sonlandırmağa əsas ola bilməz. Sənin çıxılmaz zənn etdiyin bütün vəziyyətlərin çıxış qapısı var ki, əslində bu yer həyatını yaxşıya döğru dəyişəcəkb bir dönüş nöqtəsidir…
Odur ki, mən də şalışıram tək qalmayım:
“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”
deməyim.
Tuncay mənə nə qədər “…şair yenə başladı…”- desə də, mən elə: “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…”- deməyə davam edim… Allah sənə qəni-qəni rəhmət eləsin, Dədə Ələsgər… Ruhun şad olsun…

Qeyd:

Hal-hazırda mən bu sətirləri yazarkən xəbər yayıldı ki, Dədə Ələsgərin nəvəsi – Ələsgər Ələsgərov vəfat edib. Bu münasibətlə mərhumun yaxınlarına dərin hüzünlə baş sağlığı verir, uca Yaradandan səbr diləyirik. Allah rəhmət eləsin. Ruhu şad olsun…

 

Müəllif: Zaur Ustac.

17.04.2019. Bakı.

 

 

 

 

 

 

”YAZARLAR.AZ”- DAN REKORD GÖSTƏRİCİ – 10 İLLİK YUBİLEY

2019-04-02 at 10-19-38

“YAZARLAR.AZ” ( WWW.YAZARLAR.AZ ) ÖZ REKORDUNU YENİLƏYİB – BİR GÜNDƏ 4000-Ə YAXIN BAXIŞ – NƏZƏRİNİZƏ ÇATDIRIRAM Kİ, “YAZARLAR” JURNALININ VEB SƏHİFƏSİ OLAN BU ELEKTRON ORQAN 24 MAY 2019- CU İLDƏ DÜZ 10 İL OLACAQ Kİ, HEÇ BİR QALMAQAL TÖRƏTMƏDƏN REKLAMSIZ -FİLANSIZ, FASİLƏSİZ FƏALİYYƏT GÖSTƏRİR. BU 10 İL ƏRZİNDƏ SADƏCƏ OLARAQ BİR DƏFƏ FORMATIMIZI DƏYİŞMİŞİK. SEVİNDİRİCİ HALDIR Kİ, “YAZARLAR.AZ” ARXADA QOYDUĞUMUZ MART AYINDA BU GÜNƏ QƏDƏR SAHİB OLDUĞU BÜTÜN REKORDLARI ALT-ÜST EDİB. BELƏKİ, 8 MART BEYNƏLXALQ QADINLAR BAYRAMI GÜNÜ ƏRƏFƏSİNDƏ TƏKCƏ “ANA” SÖZÜ VƏ “ANA ŞEİRİ” AÇAR KƏLMƏLƏRİNİN MÜXTƏLİF AXTARIŞ SİSTEMLƏRİNDƏN SAYTIMIZA KEÇİD ALIB DAXİL OLMASI NƏTİCƏSİNDƏ 06.03.2019 – CU İL TARİXİNDƏ BAXIŞLARIN SAYI İLK DƏFƏ OLARAQ 4000 MİN HƏDDİNƏ YAXINLAŞMIŞDIR. DƏQİQ STATİSTİKANI SAYITIN STATİSTİKA BÖLÜMÜNDƏN ALINMIŞ FOTO SURƏTLƏRLƏ NƏZƏRİNİZƏ ŞATDIRIRIQ:

2019-04-02 at 10-21-05

2019-04-02 at 10-24-16

Foto-surətlərdən də göründüyü kimi ziyarərçilər siyahısına 3661 sayla Azərbaycan başçılıq edir. Ardıcıl olaraq ilk onluq aşağıdakı kimi formalaşmışdır: ABŞ, Filippin, Birləşmiş Krallıq, Rusiya, Gürcüstan, Türkiyə, Malaziya, Ukrayna, Cənub Afrika. YUXARIDA DA QEYD OLUNDUĞU KİMİ BİZ BU NƏTİCƏYƏ HEÇ BİR ÇİRKİNLİYƏ YOL VERMƏDƏN SADƏCƏ YARADICILIQ NÜMUNƏLƏRİ, ƏDƏBİYYAT VƏ İDMAN XƏBƏRLƏRİ PAYLAŞMAQLA NAİL OLMUŞUQ. BU BİZİM SİZƏ HÖRMƏTİN, SİZİN BİZƏ DƏSTƏK VƏ QİYMƏTİN ÜMUMİ NƏTİCƏSİDİR. SAĞ OLUN, VAR OLUN. BİZİ İZLƏMƏKDƏ DAVAM EDİN. SAYITIMIZIN 10 İLLİK YUBİLEY TƏDBİRLƏRİ OLACAQ.

YAZARLAR.AZ

WWW.YAZARLAR.AZ  VƏ  WWW.USTAC.AZ

Zaur Ustacın “Həftə İçi” qəzetinə müsahibəsindən

zaurustac

 

“…Unutmayaq ki, indi klassik adlandırdığımız bəstəkar, şair və yazıçılar vaxtilə ucqar kəndlərdə müəllim işləyiblər. Hətta dahi yazıçı Lev Tolstoy ömrünün son günlərində Rusiyanın ucqar kəndlərinə – kasıb uşaqlara dərs demək üçün yola çıxıbmış. O, yazdıqlarını cəfəngiyat adlandıraraq, uşaqlara təhsil, savad verməyi daha üstün tutmuşdur. Bax, budur böyüklük. Bu cür insanlar “mənəm” kəlməsini bir dəfə də olsун dillərinə gətirməyiblər. …”

İLKİN MƏNBƏ:

http://hafta.az/index2.php?m=yazi&id=226864&fbclid=IwAR2ZnQ-27yNip0zRzYpDtCLqG7v4LYrIwXcdpyqGHv6VllRgKcUIRAGuJaA

YAZARLAR.AZ

15 SENTYABR – ZƏFƏR GÜNÜMÜZ QUTLU OLSUN !!!!

29214882_349674608877576_4922587190472474624_n

BAYARMIMIZ MÜBARƏK – ZƏFƏR GÜNÜMÜZ QUTLU OLSUN !!!! GÜN, O GÜN OLSUN Kİ, QARABAĞIMIZI AZD EDƏK…. BUNUN BAŞQA YOLU YOXDUR : GEC-TEZ İKİ QARDAŞ OrDU LAÇIN DƏHLİZİNDƏ GÖRÜŞƏCƏK…

10615521_609036789229464_6259883448738916348_n

YERİ GƏLMİŞKƏN, 90-CI İLLƏRİN ƏVVƏLLƏRİNDƏ DƏ BİZİM YANIMIZDA OLUB, ORDU QURUCULUĞUNDA DƏSTƏKLƏYƏN TC ZABİTLƏRİNİ (1993 – Yüzbaşı Serdar BİLGE, Minbaşı Levent bey timsalında) SALAMLAYIRAM…(dünyasın dəyişənlərə Allahdan rəhmət diləyirəm…)

41755243_1170685179748796_3224470659094544384_n

MÖHTƏŞƏM YÜZ İL – BAKI O GÜNLƏRİ BELƏ XATIRLADI….

Müəllif:   Zaur Ustac

Zaur Ustacdan yeni kitab -“Əliş və Anna” əski əlifba ilə -” زائور اوستاج “علیش و آننا

cild

بیلدییینیز کیمی ایکی مین ایرمی ایکی(2022)جی ایلده,علیش به ی؛که ره م لی نین(اونو اروپا دا آلیس کیمی تانیانلار)آنادان اولماسی نین یئئدی یوز(700)ایلی تامام اولور. پوئما گؤرکه م لی معمار شاماخی لی علیش به ی سوبحان اوغلو؛که ره م لی- شیروانی نین؛آنادان اولماسی نین 700 ایل لی یی موناسیبه تیله قه له مه آلینمیشدیر. عومومیلیک ده,بو کیتاب علیش به یین عزیزخاطیره سینه ایتحاف اولونور. روحو شاد اولسون… الکترون کیتاب  (Y-30-EK-22-ZU) زائور اوستاج یارالدیجیغی نین اوتوز(30) ایل لیک یوبی لئی تدبیرله ری ,چه رچیوه سینده نشر اولونور.

ISBN:  978-9952-8298-9-1 ö                        @Zaur USTAC;2018.

 

 

زائور اوستاج , “علیش و آننا”  (پوئما),    الکترون کیتاب (پی دی اف) ; علیش و آننا

 

“ƏLİŞ  və  ANNA” Bakı – 2018. – باکی   ALİSVEANNA (علیش و آننا”  (پوئما”

 

 

 

 

زائور اوستاج “علیش و آننا” (پوئما) باکی2018

aea

بیلدییینیز کیمی ایکی مین ایرمی ایکی(2022)جی ایلده,علیش به ی؛که ره م لی نین(اونو اروپا دا آلیس کیمی تانیانلار)آنادان اولماسی نین یئئدی یوز(700)ایلی تامام اولور. پوئما گؤرکه م لی معمار شاماخی لی علیش به ی سوبحان اوغلو؛که ره م لی- شیروانی نین؛آنادان اولماسی نین 700 ایل لی یی موناسیبه تیله قه له مه آلینمیشدیر. عومومیلیک ده,بو کیتاب علیش به یین عزیزخاطیره سینه ایتحاف اولونور. روحو شاد اولسون… الکترون کیتاب  (Y-30-EK-22-ZU) زائور اوستاج یارالدیجیغی نین اوتوز(30) ایل لیک یوبی لئی تدبیرله ری ,چه رچیوه سینده نشر اولونور.

ISBN:  978-9952-8298-9-1 ö                        @Zaur USTAC;2018.

 

.

زائور اوستاج , “علیش و آننا”  (پوئما),    الکترون کیتاب (پی دی اف) ;  علیش و آننا

 

“ƏLİŞ  və  ANNA” Bakı – 2018. – باکی   ALİSVEANNA  (علیش و آننا”  (پوئما”

 

 

 

 

 

Cavid QƏDİR -Toğrul Nərimanbəyov.

Bugünlərdə SSRİ və Azərbaycan SSR Dövlət mükafatları laureatı, SSRİ-nin və Azərbaycanın Xalq rəssamı, Prezidentin fərdi təqaüdçüsü, mərhum Toğrul Nərimanbəyovun doğum günüydü.

Nakam rəssamın 88 yaşı tamam olurdu. Əslində, fitri istedada malik bütün insanlar nakamdırlar. Çünki həyata keçməyən nə qədər ideya, arzu, proyekt, dünyanı daha da yaxşı yerə çevirmək üçün atılacaq addım yarımçıq qalır. Yəqin bütün ixtiraçılar, alimlər, sənətkarlar, bəşəriyyət kiçicik də olsa işə yarar nəsə etmək istəyən adamlar aya ilk qədəm basan Nil Armstronq kimi yeriyirlər  – özləri üçün kiçik, bəşəriyyət üçün böyük addımlarla…

7 avqust 1930-cu ildə, Bakıda dünyaya gələn Toğrul Nərimanbəyovun həyatı asan keçməyib. Atası Fərman Nərimanbəyov Fransanın Tuluza Universitetinin Mühəndis-elektrik fakültəsində oxuyub. Bu müddətdə fransız dilini mükəmməl öyrənib, Avropa mədəni dəyərlərini mənimsəyib. Daha sonra İrma Lya Rude adlı fransız modelyerlə evlənib. Avropada təhsil almış valideynləri Toğrulun tərbiyəsində, erkən yaşlarından hərtərəfli formalaşmasında böyük rol oynayıblar.

Repressiya illərində gələcək rəssamın atası Avropada təhsil almış əksər azərbaycanlı kimi həbs edilir. Ardınca Sibirə sürgünə göndərilir. 1941-ci ildə Toğrulun anası Fransa vətəndaşı olsa da Bakıda həbs olunub Səmərqəndə sürgün edilir. 1961-ci ilədək sürgündə yaşayır. Amma heç bir ağrı-acı, çətinlik, qınaq Toğrul Nərimanbəyovu məqsədə gedən yoldan sapdırmır. Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinə daxil olur. 1950-ci ildə Litva İncəsənət İnstitutunda Monumental və dəzgah rəssamlığı fakültəsində təhsil alır. Paralel olaraq Vilnüs Konservatoriyasında klassik vokal öyrənir. Anasıyla yalnız tələbəlik illərində Səmərqənddə görüşür. Müxtəlif orqanlara çoxsaylı müraciəti, uzun sürən mübarizəsi sayəsində anasına bəraət verilir, İrma Bakıya qayıtmağa müvəffəq olur.

Bir müddət sonra daha bir şad xəbər Nərimanbəyovların qapısını döyür. Əfv edilən atası vətənə dönür.

XX əsrin 50-ci illərindən etibarən yaradıcılığa başlayan rəssamın mənzərə, portret, monumental boyakarlıq, illüstrasiya və teatr rəssamlığı kimi müxtəlif sahələrdə yaratdığı əsərlər mövzu və janr rəngarəngliyi, estetik kamilliyi və özünəməxsus üslubuyla səciyyələnir. Fərdi üslubunu müəyyən edən başlıca xüsusiyyətlər dekorativ Azərbaycan incəsənətinə xas rəng harmoniyası, müasir dünya incəsənətinin yeni istiqamətlərilə sıx bağlıdır. İnsanların daxili aləminin ən incə çalarlarınadək təsvir edən portretləri bu janrda yaradılmış əsərlər içərisində orijinallığı, bədii forma kamilliyi, novatorluğuyla seçilir.

Rəssam təzad və şərtilik, ənənəvilik və müasirlik kimi müxtəlif yanaşmaları əsərlərində harmonik şəkildə əks etdirib. Ayrı-ayrı tamaşalara verdiyi bədii tərtibatlarla Azərbaycan teatr rəssamlığının dəyərli nümunələrini yaradıb. Monumental boyakarlıq, divar rəssamlığı janrında işlənmiş tabloları xəlqilik ruhu ilə seçilərək böyük estetik təsir qüvvəsinə malikdir.

Portret, mənzərə, məişət və natürmort janrlarında çəkdiyi lövhələr müasir Azərbaycan rəssamlığının qiymətli əsərləri kimi dünyanın mötəbər sərgi salonlarında, rəsm qalereyalarında, incəsənət muzeylərində uğurla nümayiş etdirilir, müxtəlif dövlətlərin muzeylərində və ayrı-ayrı şəxslərin kolleksiyalarında saxlanılır.

Toğrul Nərimanbəyov həm də istedadlı opera ifaçısıydı. Bariton səslə klassik operalardan, xüsusilə, İtaliya bəstəkarlarının əsərlərindən ariyaları peşəkar səviyyədə ifa edirdi.

T.Nərimanbəyovun zəhməti, sənəti hər zaman yüksək qiymətləndirilib. 30 yaşında Əməkdar rəssam, 33 yaşında Xalq rəssamı adına layiq görülüb. 1974-cü ildə dünya şöhrətli bəstəkar Fikrət Əmirovun “Nəsimi dastanı”, 1980-ci ildə “Min bir gecə” əsərlərinə verdiyi səhnə tərtibatına görə Dövlət mükafatı alıb. 2000-ci ilin avqustunda “İstiqlal”, 2010-cu ilin avqustunda “Şərəf” ordenilə təltif edilib. Rəssamın müstəqil Azərbaycanın bu ali mükafatlarına layiq görülməsi sənətinə, şəxsiyyətinə dövlət səviyyəsində göstərilən ehtiramın ifadəsidir.

Prezident İlham Əliyevin 2010-cu il 22 iyun tarixli sərəncamı ilə Xalq rəssamının yubileyi qeyd olunub. Yubiley tədbirləri müxtəlif ölkələrdə də baş tutub.

Toğrul Nərimanbəyov Fransa Müasir İncəsənət Ensiklopediyasında haqqında məlumat verilən yeganə azərbaycanlıdır.

Bundan başqa, hələ sovet dönəmində Azərbaycan təsviri sənət ustalarından SSRİ-nin ən yüksək fəxri adı sayılan SSRİ Xalq rəssamı adına layiq görülən üç azərbaycanlı rəssamdan – Mikayıl Abdullayev, Tahir Salahovla bərabər – biri də o olub.

T.Nərimanbəyov yaradıcılığının ilk dövrünə aid əsərlərdən “Bayıl mənzərəsi”, “Fırtınadan da güclü”, “Səadət”, “Sevinc”, “Həyat naminə”, “İşıqlı gələcək uğrunda” və başqalarını qeyd etmək olar. Əsərlərin mövzu dairəsinin zənginliyindən göründüyü kimi rəssam axtarışda olub.

Bu axtarış rəssamı bütün həyatı boyu müşahidə edəcəkdi. “Şair Fikrət Qoca”, “Rəssamın ailəsi”, “Yazıçı Anar”, “Səttar Bəhlulzadə”, “Ana” kimi portretlərində sənət dostlarının, kolleqalarının obrazlarını canlandırıb. S.Bəhlulzadə ilə yaxın dost olan T.Nərimanbəyov rəssamın bir neçə yaddaqalan obrazını yaratmağa nail olub.

Litvada təhsil alarkən Qərbə məxsus barokko üslubunun təmtəraq və qotika arxitekturasının sərtliyi ilə qarşılaşıb. Vilnüsdə Rəssamlıq İnstitutunda oxuyarkən Delakrua sənətinə xas olan romantik gözəllik, Cotto əsərlərindən süzülüb gələn səmimiyyət, Rembrantda tragik vüsət, Sezanda rəssam fikrinin ifadə dəqiqliyi onu valeh edib. Toğrul Nərimanbəyov Van Qoqu həmişə özünə ruhən yaxın sənətkar hesab edib. Təbii ki, klassik rəssamların yaradıcılığı ilə yaxından tanışlıq dünya miqyaslı rəssam kimi formalaşmasında mühüm rol oynayıb.

Görkəmli rəssam narı özünə imza kimi seçmişdi. Az qala bütün əsərlərində bu simvoldan istifadə edir, bu barədə isə belə deyirdi: “Mən narı, xüsusilə, Göyçaya gedəndən sonra sevdim. Böyük şair Rəsul Rza ilə o rayona ova gedirdik. Ənvər Məmmədxanlı da bizimləydi. Göyçayda böyük nar bağlarını görəndə sarsıldım. Bakıya qayıtdım və onları çəkməyə başladım. Sonralar aludə olub nar mövzusunda bir sıra rəsmlər çəkdim. İlk işlərimdən birinin adı elə “Göyçay bağlarında” idi. Onda anladım ki, nar özündə çoxlu məna, fikir daşıyır. O elə bardır ki, insana bayram bəxş edir. Nar çəkəndə məni elə hiss bürüyür, sanki nar şirəsi içirəm. Təzələndirir, gümrahlandırır, fərəh verir. Nar fenomenal, açılmamış bardır. Onun keyfiyyətləri on illər boyu açılacaq. İnsanlar ona çox və daha çox heyran olacaqlar.

Xaricdə də bazara gedirəm, nar görürəm, almaq istəyirəm. Amma oranın narı Orta Şərqdən, İsraildən olur. Onların da narı gözəldir, bizimkinə oxşayır, ağ və sarı narlar. Göyçay narları da açıq rəngli olur. Amma o narlarda bizimki qədər şirə və bərəkət yoxdur. Bakı narları da pis deyil. Balaca, amma tutumlu, dənələri iri olur. Bir sözlə, həqiqətən, narı sevirəm. Onları yalnız çöldən çəkmirəm, həm içini, həm də mahiyyətini çəkirəm. Məsələn, şəhər çəkirəmsə, bilməliyəm ki, bu evdə kim yaşayır. Bu evin içindəki nədir, bərbərxana, yoxsa nə? Şəhəri daxili məzmunundan keçməklə açıram. Eləcə də narı. Onun təkrarolunmaz şirəsindən, şərbətindən bəhs edirəm”.

Fransada vəfat edən Toğrul Nərimanbəyovun dəfni düz bir ay ləngidilir. Buna səbəb rəssamın ikinci həyat yoldaşı Sevil Nərimanbəyovayla birinci evlilikdən olan qızı Əsmər Nərimanbəyova arasındakı mübahisə idi. Sevil xanım rəssamın Fransada dəfn edilməsini istəyirdi, Əsmər Nərimanbəyovasa atasının Bakıda torpağa tapşırılmasına çalışırdı. Ə.Nərimanbəyova hətta Fransa məhkəməsində bununla bağlı iddia qaldırmışdı. Lakin məhkəmə mərhumun Fransada dəfni barədə qərar çıxardı. Qərardan verilən apellyasiya şikayəti təmin olunmadı.

Məlumata görə, Parisdəki Passi qəbiristanlığında dəfn olunan Toğrul Nərimanbəyov müsəlman qaydalarına uyğun torpağa tapşırılmayıb. Rəssamın cənazəsi tabutla qəbiristanlığa gətirilib, elə tabutda da məzara qoyulub. Müsəlman qaydalarına görə, mərhum torpağa tabutsuz, kəfənə bükülmüş halda basdırılmalıdır. Adətən, xristianlar dünyadan köçənlərin cənazəsini tabutla birgə dəfn edirlər.

Buna səbəb nə idi? Nərimanbəyov xristianlığı qəbul etmişdi, ya necə?

Sevil Nərimanbəyova həyat yoldaşının ölümündən bir müddət öncə demişdi ki, T.Nərimanbəyov katolikliyi qəbul edib və vəsiyyətində Parisdəki Passi qəbiristanlığında dəfn olunmasını istəyib.

Qızı Əsmər Nərimanbəyova isə bunu təkzib edərək atasının xristianlığı qəbul etmədiyini, müsəlman olduğunu söyləmişdi. Mərhumun qızı əlavə etmişdi ki, atası hər hansı dini adətə uyğun olmadan, dini ayinsiz dəfn edilib: “Atam tabutda torpağa tapşırıldı, ümumi qaydada, dini ayin icra olunmadan dəfn olundu. Yəni bu, dinlərdən asılı dəfn olmadı. Mərasimə nə molla, nə də keşiş çağırıldı. Mərasimdə heç deyilmədi ki, Toğrul Nərimanbəyov xristiandır. Bir sözlə, atam nə müsəlman, nə də xristian adəti ilə dəfn olundu”.

Görkəmli rəssamın ölüm barəsində də maraqlı fikirləri vardı. Hətta belə demək mümkünsə, o, ölümə meydan oxuyurdu: “Həyatda heç nədən qorxmuram. Bircə işləmək imkanı versinlər ki, ideyalarını həyata keçirə biləsən. Həyata keçirmək istədiyim fikirlər çoxdur, bəlkə də hamısını çatdıra bilmədim. Sağlam olmaq lazımdır. Sağlam olmaq üçün düzgün həyat tərzi keçirmək lazımdır. Ölüm mənim üçün qorxulu deyil. Əgər həyat qarşısında bütün öhdəliklərimi yerinə yetirmişəmsə, onda ölüm mənim üçün qorxusuzdur. Ancaq öhdəlikləri tam yerinə yetirməmişəm. Əgər yerinə yetirə bilsəm, həyat davam edəcək. Həmişə yenilik, axtarış etmək lazımdır. Əgər işləmək həvəsin yoxdursa, ondansa ölmək yaxşıdır”.

Toğrul Nərimanbəyov həmişə bu qayəyə sadiq qaldı. Fırçanı yerə qoymadı: hər keçən gün ilk dəfəymiş kimi yenidən başladı, axtarışda oldu, yaradıcı eksperimentlər apardı, yeniliklər aradı. Ömrünün sonuna qədər!..

İlkin mənbə: 

https://525.az/site/?name=xeber&duzelis=0&news_id=104567#gsc.tab=0

 

 

BİR PƏRİ YAŞAYIR BU YER ÜZÜNDƏ – İLDIRIM ƏKBƏROĞLU.

13754220_573656716127240_6950948114086678956_n

 

BİR PƏRİ YAŞAYIR BU YER ÜZÜNDƏ
(Nəğmə)
Gözümü dünyaya açandan bəri,
Görmədim sevincdən pay verə biri.
Yayıb düz-dünyaya Lalə ətiri,
Tanrının şəfəqi,nuru üzündə,
Bir pəri yaşayır bu yer üzündə.

Kəlamı şirindir,çağır hay verər,
Sən ulduz istəsən o,lap Ay verər.
Qəlbi şadlandırar,sevinc pay verər,
Könlünü oxşayar adi sözun də,
Bir pəri yaşayar bu yer üzündə.

İldırım,saçları gur şəlalədi,
Üzü Günəş kimi nurdu,halədi.
Tərdi,gözəllikdə,elə,Lalədi,
Xoş arzu dilində,gülüş gözündə,
Bir pəri yaşayır bu yer üzündə.

Müəllif: Ildırım Akberoğlu

ZAUR USTAC – ŞAH İSMAYILA RƏHMƏT…

 

meadnflag-11 (1)

Ruhuna min rəhmət Şeyx oğlu Şahım…
Sinəmi dağlayır köksümdə ahım…
Nə qədər çəksək də əzab, əziyyət,
Sözsüz, bir gün doğar, Şəmsi – fəzilət.
Param-parça olub Türkmən elləri,
Min şükür yaşayır yenə dilləri…
Hər dəfə rəhmətlə anırıq Sizi,
Duyduqca şipşirin öz dilimizi…
Qurduğun səltənət bu gün də yaşar,
Könül əngəl bilməz, sərhədi aşar…
Kərkükdə bir əsgər qardaş deyirsə,
Pakistan paşası sirdaş deyirsə,
Bunun təməlində sənin əlin var,
Ariflər adını rəhmətlə anar…

=====================================

روحونا مین رحمت شئیخ اوغلو شاهیم …
سینه می داغلاییـر کؤکسومده آهیم…
نه قه ده ر , چه ک سه ک ده , عذاب , اذیت,
سؤزسوز, بیر گون دوغار, شمسی – فضیلت.
پارام پارچا اولوب تورکمن ائل له ری,
مین شوکور یاشاییـر یئنه دیل له ری…
هر ده فه رحمت له , آنیریق سیزی,
دویدوقجا شیپ شیرین اؤز دیلیمیزی…
قوردوغون سلطنت بو گونده یاشار,
کؤنول انگل بیلمه ز سه رحه دی(سرحد)ی آشار…
کرکوک ده بیـر عسگر قارداش دئییرسه,
پاکستان پاشاسی سیرداش دئییرسه,
بونون ته مه لینده سه نین الین وار,
عاریف له ر آدینی رحمت له آنار…

“Əliş və Anna” poemasından bir parça. Moskva Kremlinin memarı Şamaxılı Əliş bəy Kərəmliyə həsr olunmuş poemanı tam olaraq buradan oxumaq olar:
http://yazyarat.com/yazi/elis-ve-anna-poemasi

Müəllif:  Zaur Ustac

.© Zaur USTAC,2018. Bakı.
WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ
#zaurustac #alisandanna #əıişvəanna #алисианна #əlişbəykərəmli #kərəmli#şamaxılı